Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-4-56 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-57/807-344
Karar Tarihi : 09.10.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Zeynep ŞENGÖREN, Gülçin DERE
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Çelik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.
- Reşitoğulları Otomotiv Turizm Petrol Ürünleri İnş. San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Kemal Tahir SU
Turan Güneş Bulvarı No.100/20 Yıldız 06550 Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : Mais Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş.
Fatih Sultan Mehmet Mahallesi Balkan Caddesi No:47 PK 34770
Ümraniye İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Mais Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş.’nin 2005/4 saylı Motorlu
Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin hükümlerine aykırı olarak Çelik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ek satış
yeri açmasını ve tesisini yetkili dağıtım sistemine dahil başka bir teşebbüse
devretmesini engellediği iddiası.
(1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Van’da Renault ve Dacia markalı araçların yetkili dağıtıcısı olarak
motorlu araçların ve bunların yedek parçalarının satışı ile bakım onarım hizmetlerinin
verilmesi faaliyetinde bulunan Çelik Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Çelik Oto)’nin
Ankara ilinde ek satış yeri açmak istediği, ancak Mais Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş.
(MAİS)’nin ek satış yeri açılmasına izin vermediği ve MAİS’in 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar
Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2005/4
sayılı Tebliğ) hükümlerine aykırı hareket ettiği belirtilmiştir. Ayrıca Çelik Oto’nun yine 2005/4
sayılı Tebliğ ile kendine sağlanmış olan dikey anlaşmadan doğan hakların ve
yükümlülüklerin, dağıtım sisteminde bulunan ve dağıtıcı veya yetkili servis tarafından seçilen
başka bir dağıtıcıya veya yetkili servise aktarılması serbestisinin de MAİS tarafından
engellendiği ve bu uygulamanın da 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı olduğu ifade
edilerek nihai karara kadar ortaya çıkabilecek ve telafisi güç hasarların önlenebilmesi için
4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi kapsamında geçici tedbir kararı alınması talep edilmiştir.
(2) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.05.2013 tarih ve 3434 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 28.06.2013 tarih ve 2013-4-56/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
Rekabet Kurulunun 11.07.2013 tarihli toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. Diğer taraftan şikayetçinin geçici tedbir talebi, Kurul’un 11.07.2013 tarih ve
13-44/568-M(2) sayılı Kararı ile 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dördüncü fıkrasında
öngörülen koşullar gerçekleşmediğinden reddedilmiştir. Konuya ilişkin karar uyarınca
düzenlenen 02.10.2013 tarih ve 2013-4-56/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.

13-57/807-344
2/11
(3) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu iddia ile ilgili olarak soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan İnceleme ve Tespitler
I.1.1. Çelik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. (Çelik Oto)- Reşitoğulları Otomotiv Turizm
Petrol Ürünleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Reşitoğulları) ile Yapılan Görüşme
(4) Çelik Oto1 yetkilileri tarafından,
- Çelik Oto’nun Van’da 30 yıla yakın bir süre MAİS bayiliği yaptığı, 2005/4 sayılı Tebliğ’in
yürürlüğe girmesi ile MAİS’in kendilerini toplantıya çağırdığı, artık seçici dağıtım
sistemini seçtiklerini ve münhasır bayilik sistemi ile çalışılmayacağının belirtildiği,
- 2005/4 sayılı Tebliğ uyarınca revize edilen sözleşmelere göre, Ankara’da ek satış yeri
açma konusundaki taleplerini 2008 yılında MAİS’e ilettikleri, kendilerine şifahen yatırıma
başlamaları söylenmekle birlikte, öncelikle bu noktada satış sonrası hizmetlerin
verilebileceği, bilahare satış faaliyetlerinin yapılabileceği, bu konudaki nihai kararın
MAİS tarafından verileceğinin bildirildiği,
- Ek satış noktası için yatırım yapmaya başladıkları, fakat yatırımın sonuna doğru
Ankara’da kendilerine yeni bir bayilik ve yeni bir tüzel kişilik altında faaliyet
göstermelerinin teklif edildiği, 2010 yılı başında MAİS’le yapılan görüşme sonucunda ek
satış yeri açmalarına izin verilmediği, sadece yetkili servis olmalarına izin verildiği, satış
yapmak istendiğinde MAİS’in tali bayisi olmaları yönünde baskı yapıldığı, Van yetkili
satıcılığına bağlı ek satış yeri olarak satış yapmak istenildiğinde ise satışlarının
engellenmeye çalışıldığı ifade edilmiştir. Örnek olarak, nihai müşteriye satışı konusunda
anlaşma yapılmış bir aracı kendilerine teslim etmeyip, bu aracı sadece müşterinin teslim
alabileceğinin belirtildiği ve aracın MAİS Ankara Şube’de yaklaşık 3 hafta boyunca
saklandığı,
- Dolayısıyla MAİS’in aslında hukuken seçici dağıtım sistemi ile faaliyet göstermekle
birlikte fiilen bölgesel münhasırlığı devam ettirmeye çalıştığı, örneğin MAİS’in İzmir
şubeye bağlı faaliyet gösteren Fethiye’de bir bayisinin bulunduğu ifade edilmiş ve
MAİS’in Türkiye’de herhangi bir ek satış yerinin bulunmadığı,
- Halihazırda MAİS şube üzerinden satış yaptıkları, kendi stoklarının bulunmadığı, fiyatları
MAİS’ten aldıkları ve serbestçe belirleyemedikleri, zaman zaman MAİS’in satış
yaparken kendilerine verdiği fiyattan daha düşük bir fiyatı müşteriye verdiği, tali bayi
olarak yaptıkları satışlarda da (2010 yılında MAİS ile yapılan görüşmelerde Ankara’daki
tesisin Çelik Oto ile bağlantılı olmamasının istenmesi üzerine kurulan Reşitoğulları tüzel
kişiliği adına satış yapılmasına karşın) kendi fiyatlarını belirleyemedikleri, kendilerine
azami indirim oranlarının bildirildiği, yaptıkları satış üzerinden sadece komisyon aldıkları,
faturanın MAİS Şube tarafından kesildiği, teslimatın ise kendileri tarafından yapıldığı ve
- Mevcut durumda finansal kayıplarını telafi edebilmek adına yetkili servis ve tali bayiliği
MAİS yetkili satıcı ve servisi olan Arkas’a devretmek istedikleri, Arkas ile bu çerçevede
görüşme yaptıkları, ancak, MAİS’in, Arkas’ın lokasyon değiştirmesine, dolayısıyla bu
devir işlemine izin vermediği, anılan bu uygulamaları ile MAİS’in, 2005/4 sayılı Tebliğ’e
aykırı olarak ek satış yeri açmalarını ve devir serbestisini engellediği
ifade edilmiştir.

1 Halihazırda Reşitoğulları Otomotiv Turizm Petrol Ürünleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Reşitoğulları) unvanı altında yeni
motorlu taşıtların satışı bakımından MAİS Ankara şubesine bağlı tali bayi ve satış sonrası hizmetler bakımından yetkili
servis olarak ticari faaliyetini sürdürmektedir
13-57/807-344
3/11
I.1.2. MAİS Yetkilileri ile Yapılan Görüşme
(5) Yerinde incelemenin sonunda MAİS yetkilileri ile yapılan görüşmede,
- MAİS dağıtım sisteminin iki şebeke olarak yapılandırıldığı,
- Birinci şebeke noktalarının MAİS Genel Müdürlüğü ile yetkili satıcı ve/veya servis
sözleşmesi olan noktaları olup sayılarının mevcut durumda 75 adet olduğu, ayrıca MAİS
Genel Müdürlüğü’ne ait 5 adet şube ile birinci şebekedeki teşebbüslere bağlı olan 42
adet ek satış yeri (uydu) bulunduğu, ek satış yerlerinin bağlı oldukları yetkili dağıtıcının
tüzel kişiliği altında faaliyet gösterdiği,
- İkinci şebekedeki noktaların ise, birinci şebekedeki teşebbüsler ile sözleşme
imzaladıkları, MAİS bu sözleşmelere taraf olmamakla birlikte, şirketin bu noktalar
üzerinde denetim yetkisi bulunduğu, ikinci şebekedeki teşebbüslerden şubeye bağlı
olanların MAİS Genel Müdürlüğü ile konsinye satış sistemi ile çalışmakta olduğu,
satışların faturasının şube tarafından kesildiği, yetkili satıcılara bağlı olanların ise yetkili
satıcı adına fatura kestiği, mevcut durumda ikinci şebekede 87 adet nokta bulunduğu,
- Bağlı satış noktasının aracın mülkiyetini üzerine almadığından daha düşük bir sermaye
ile satış yapma imkanına sahip olduğu, MAİS açısından bu durumun satış ağını
genişletmesini sağladığı, bu bağlamda ikinci şebekedeki noktaların, eğer kriterleri
sağlarlarsa birinci şebeke noktası haline gelmeleri önünde bir engel olmadığı ve bu
konuda (…..) MAİS yetkili satıcısının örnek teşkil edeceği,
- Reşitoğulları’nın, Çelik Oto adı ile Van Erciş yetkili satıcısı ve servisi olarak faaliyet
gösterdiği, MAİS’e ek satış noktası açmak konusunda bir talepleri olmadığı, Ankara’da
bir ana bayi açma taleplerinin olduğu, yatırıma başladıkları ancak, 2010 yılında mali
açıdan sıkıntıya girdikleri ve mali kriterleri sağlayamadıkları için kendilerine ana bayilik
verilemeyeceğinin ancak tali bayi olarak faaliyet gösterebileceklerinin belirtildiği, servis
olma kriterlerini karşıladıkları için 2 adet markada (Renault ve Dacia) yetkili servislik
verildiği,
- Ayrıca, gerek Van – Erciş Çelik Oto Yetkili Satıcılığı, gerekse Reşitoğulları Yetkili
Servisliği dönemlerinde bu nokta ile finansal güçlükler yaşandığı, Reşitoğulları’na 2011
ve 2013 yıllarında olmak üzere 2 defa MAİS A.Ş.’ye olan borçlarının ödenmesi ve
teminat mektubu hedeflerine uyulması konularında ihtar çekildiği, Reşitoğulları’nın yetkili
servisini Arkas’a devretmesine ilişkin olarak MAİS’e bir talep gelmediği, dolayısıyla
MAİS’in bu devre itiraz etmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, Arkas’ın kendi
ekonomik analizi doğrultusunda Ankara yetkili satıcılığını kapatmak istediği ve 1 Ağustos
2013 tarihinden geçerli olmak üzere fesih talebinde bulunduğu
ifade edilmiştir.

I.1.3. Çelik Oto’dan Elde Edilen Belgeler
(6) Başvuru sahibi tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda birtakım e-postalara yer
verilmiştir.
(7) Belge 1: 04.02.2010 tarihinde MAİS’in o dönemdeki Müdürü (…..) tarafından Renault
çalışanlarına Reşitoğulları tesisinin dış cephe tasarımı ile ilgili olarak gönderdiği e-postada
şu ifadeler yer almaktadır:
“…
Bu noktada, bildiğinizi zannettiğim üzere, ‘şimdilik’ sadece satış-sonrası noktası olacak (1.
Şebeke, Mais’e bağlı) SATIŞ SÖZ KONUSU DEĞİL (şimdilik, sonrasına bakarız!)
13-57/807-344
4/11
…”
(8) Reşitoğulları, bağlı noktaların yeniden satış fiyatının Şube tarafından tespit edildiğini
gösteren e-postalar sunmuştur. Aşağıda bu e-postalardan bir örnek bulunmaktadır:
(9) Belge 2: 13.12.2011 tarihinde MAİS Ankara şube çalışanı (…..) tarafından Ankara bağlı satış
noktalara gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Renault ve Dacia araçlarımızda yapılabilecek maksimum indirim oranlarını lütfen satış
ekibinizle paylaşınız.
RENAULT
SY5 1.2- FLU-LAT--%5
Diğer MODELLERİMİZ için %3
2011 modeller ---%6
…”
I.1.4. MAİS’ten Elde Edilen Belgeler
(10) Belge 3: 06.11.2012 tarihinde Reşitoğulları yetkilisi (…..) tarafından MAİS (…..) Müdürü
(…..) gönderilen ve Genel Müdür (…..) bilgi olarak iletilen e-postada 01.11.2012 tarihinde
Autoshow nedeniyle TÜYAP’ta gerçekleşen toplantıya değinilmiş ve ilgili toplantının notları
hazırlanarak e-posta ekine eklenmiştir. Ekte yer alan notlarda özetle, MAİS’in görüş ve
onayları alınarak Ankara’da plaza yatırımına başlandığı, Erciş’te mevcut Çelik Oto yetkili
satıcılık faaliyetine bağlı olarak sinyalizasyon ve faaliyete başlama aşamasında MAİS’in
diktesi ile Reşitoğulları olarak faaliyete başlandığı, ancak bağlı satış noktası olmalarının
şirket büyüklüğünü ve hacmini daralttığı, 26 aylık işletme aralığında 3.2 milyon TL zarara
uğradıkları belirtilmiştir.
(11) Belge 4: 29.01.2013 tarihinde Reşitoğulları yetkilisi (…..) tarafından OYAK Genel Müdürü
(…..)sekreterine Genel Müdür ile görüşme talepli olarak gönderilen ve (…..) sekreteri
tarafından MAİS Genel Müdürü (…..) iletilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Bildiğiniz gibi, biz Çelik otomotiv olarak Van Erciş ilçesinde 1989 ve 2011 yılları arasında
Renault, Dacia ve Oyak Sigorta acenteliklerinin faaliyetlerini sürdürdük.
2008 yılında Blok Muafiyet yasasına dayanarak Ankara ilinde Renault markasında yer
almamız ile ilgili talebimizi Mais Genel Müdürümüz Sayın (…..) sözlü olarak bildirdik.
Görüşmemiz neticesinde Genel Müdürümüz Sayın (…..) Müdürü (…..) ve (…..) Müdürü (…..)
bizzat çağırarak talebin değerlendirilmesini istedi.
Tam bu sırada Ankara Yetkili Satıcısı olan Çetaş, Yetkili Bayiliği bırakınca, bizde projemizi
oluşturup Genel Müdürümüz Sayın (…..) randevu talebinde bulunduk…
..Talebimizin içeriği kapanacak olan Çetaş Yetkili Bayi’nin yerine Ankara’da Renault Marka
ve imajına yakışır şekilde yeni bir yatırım yapmak olduğunu detaylı olarak anlattık. Bunun
yanı sıra yapacağımız yatırımla ilgili Projemizi sunduk
… Görüşme sırasında ayrıca Sayın Merih TÜZÜN bayilik onayının olacağını ve yapılacak
yatırım ve sermaye yapısı ile ilgili 1 ay içerisinde bizleri tekrar görüşmeye çağıracaklarını
izah ettiler.
…
Netice itibari ile Renault standardında yapmış olduğumuz bu yatırım, bayilik olamamasından
13-57/807-344
5/11
dolayı işletme geliri kullanmış olduğumuz yatırım kredisini karşılayamadığımızdan Van
Erciş’te bulunan Çelik Oto Yetkili Bayiliğimizi Renault Mais’e olan borç ve işletme
zararlarımızdan dolayı satmak zorunda kaldık.
…”
(12) Belge 5: İstanbul Beyoğlu 18. Noterliği tarafından düzenlenen MAİS tarafından
Reşitoğulları’na çekilen 03.08.2011 ve 24.06.2013 tarihli iki ihtarnamede Reşitoğulları’nın
yetkili servis sözleşmesinden kaynaklanan vadesi geçmiş borçlarını ödemesi, teminat
mektuplarının tamamlanarak finansal durumunun iyileştirilmesi, aksi takdirde sözleşmenin
feshedileceği ihtar edilmektedir.
(13) Belge 6: MAİS’ten elde edilen ve Arkas tarafından 30.07.2013 tarihinde MAİS’e gönderilen
fesih bildiriminde, “MAİS ile akdetmiş olduğumuz Renault ve Dacia Yetkili Satıcılık
Sözleşmeleri’ni gördüğümüz lüzum üzerine fesh ettiğimizi ve fesih işleminin 01.08.2013 tarihi
itibari ile işleme konmasını arz ederiz.” ifadesine yer verilmiştir.
(14) Belge 7: