Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-4-12 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 13-44/560-254
Karar Tarihi : 11.07.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Ali Fuat KOÇ, Muhammet GÜNDOĞDU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Anadolu Restoran İşletmeleri Ltd. Şti.
Temsilcisi: Efser Zeynep ERGÜN
Büyükdere Cad. No:127 Astoria A Kule K: 6-24-26-27 34394
Esentepe/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Anadolu Restoran İşletmeleri Ltd. Şti. ile bağımsız işletmeciler
arasında imzalanan “İşletme Lisans Sözleşmesi” ve bu sözleşmenin eki mahiyetindeki
sözleşme ve bu sözleşmeyle bağlantılı diğer uygulamalara bireysel muafiyet tanınması
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 22.03.2013 tarihinde giren başvuru üzerine
düzenlenen 18.06.2013 tarih ve 2013-4-012/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme
raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Bildirim konusu sözleşme ve uygulamalara, franchise alan teşebbüsün, Anadolu Restoran
İşletmeleri Ltd. Şti. (McDonalds) tarafından onaylanan ürünleri satma zorunluluğu
bulunmasının yanı sıra, rekabet etmeme ve gizliliğe ilişkin yükümlülükler içermesi nedeniyle
menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- İşletme Lisans Sözleşmesi (Sözleşme)’nin, rekabet yasağına ilişkin 11(a) ve (b) hükümleri
dışında 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyet Tebliği kapsamında grup
muafiyetinden yararlanabileceği,
- Diğer yandan rekabet yasağına ilişkin hükümlerle ilgili olarak Sözleşme’nin 11(a) maddesine
10 yıl süre ile ve 11(b) maddesine de sözleşme bitiminden itibaren bir yıl süre ile 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet verilebileceği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) McDonald’s’ın faaliyetleri ve bildirim konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “fast-food
restoranları pazarı” şeklinde tespit edilmiştir. Öte yandan, ilgili coğrafi pazar, ilgili ürün
pazarında yer alan faaliyetler ülke genelinde benzer nitelik arz ettiğinden “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
G.2. Değerlendirme
G.2.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(5) Bildirime konu franchise sözleşmesi, McDonald’s tarafından franchise alana McDonald’s
restoranının işletilmesi için gerekli belirli bir yer ile McDonald’s ticari ve hizmet markalarının,
know-how, ticari sırlarının ve diğer sınai mülkiyet haklarının verilmesi hakkındadır.
13-44/560-254
2/4
(6) 10 yıllık olan Sözleşme ile McDonald’s sözleşme süresince franchise alana belirli hizmetleri
sağlamak ve franchise alanı desteklemek, franchise alan ise Sözleşme’de belirtilen hizmetlerin
sağlanması, ilgili hakların kullandırılması ve restoranın işletilmesi karşılığında bir lisans ücreti
(royalty) ödemekle yükümlüdür.
(7) Bildirimde bulunulan Sözleşme’sinde, franchise sistemlerinin özünde bulunan, ancak menfi
tespit verilmesini engelleyen rekabet kısıtlamaları yer almaktadır. Buna göre, McDonald's
tarafından onaylanan kaynaklardan ürünlerin satın alınması ve yine onaylanan ürünleri satma
zorunluluğu getirilmesi ile rekabet etmeme yükümlülüğü, gizlilik, ticari sır gibi kısıtlamalar
nedeniyle dosya konusu Sözleşme’ye menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
G.2.2. 2002/2 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirme
(8) Kurulumuzun 02.06.2005 tarih ve 05-38/491-119 sayılı kararı ile McDonald's ile bağımsız
işletmeciler arasında imzalanan lisans sözleşmeleri incelenmiş ve sözleşmelerin 2002/2 sayılı
Tebliğ kapsamında olduğuna karar verilmiştir. Ancak bildirim formunda yer alan bilgilere göre,
ilerleyen dönemlerde lisans sözleşmelerinde yeni bir model benimsenmiş ve “Alo Servis
Sözleşmeleri” gibi ek sözleşmeler imzalanmaya başlanmış, “Doğum Günü Parti Sözleşmeleri”
gibi müşterilerle imzalanan sözleşmelerle de yeni uygulamalar getirilmiştir. Bu nedenle, lisans
sözleşmelerinde gerçekleşen bu değişikliklerin Sözleşme’yi grup muafiyeti kapsamından
çıkarıp çıkarmayacağının tespiti lüzumlu hale gelmiştir. Dolayısıyla bildirim konusu
Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Tebliğ bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir.
(9) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde dikey anlaşma tanımına yer verilerek, bunların taşıması
gereken unsurlar belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, mal veya hizmetlerin
kullanımı, satımı veya yeniden satımına ilişkin düzenlemelerle birlikte fikri hakların alıcıya
devri veya alıcı tarafından kullanımıyla ilgili hükümler içeren dikey anlaşmaların belirli koşulları
taşıması durumunda grup muafiyetinden yararlanacağı belirtilmiştir.
(10) Buna göre:
- Fikri haklara ilişkin hükümler anlaşma konusu mal veya hizmetlerin kullanımı, satımı veya
yeniden satımı ile doğrudan ilgili olmalıdır.
- Fikri hakların alıcıya devri