Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2012-2-182 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-25/331-150
Karar Tarihi : 02.05.2013

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Reşit GÜRPINAR,
Kenan TÜRK, Fevzi ÖZKAN

B. RAPORTÖRLER: Dr. Aydın ÇELEN, Burak SAĞLAM

C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Ayşe DEMİR
Bahçıvan Kırtasiye Hamidiye Mah. Park Cad. No:59 İnegöl/Bursa

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
Xerox Büro Araçları Ticaret ve Servis A.Ş.
Kasap Sokak Konak Azer İşhanı No:12 34394 Esentepe/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Xerox Büro Araçları Ticaret ve Servis A.Ş. dağıtım sisteminde
bayilere sadece kendi bölgelerindeki müşterilere hizmet verme/satış yapma izni
verildiği ve müşterilerin belirli bir bayiden alış veriş yapmak zorunda bırakıldığı
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle, başvuru sahibinin bulunduğu bölge
dışında bir bayiden toner fiyatı sormasına ve toner talep etmesine karşın bu talebinin başka
bölge bayisinin müşterilerine fiyat verilmediği ve satış yapılmadığı gerekçesiyle yerine
getirilmediği ve müşterilerin bulundukları bölgelerin bayisinden alış veriş yapmaya zorunlu
tutulduğu iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.12.2012 tarih ve 10154 sayı, 13.12.2012 tarih
ve 10449 sayı ile giren başvurular üzerine hazırlanan 02.01.2013 tarih ve 2012-2-182/İİ
sayılı İlk İnceleme Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 19.04.2013 tarih ve 2012-3-182/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle,
- Önaraştırma konusu iddialar ile ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- Bununla birlikte, Xerox Büro Araçları Ticaret ve Servis A.Ş’nin bayileri ile müşterileri
arasında akdedilen sözleşmelerde yer alan doğrudan ya da dolaylı olarak pasif satış yasağı
tesis edilmesine olanak tanıyan düzenlemelerin tadil edilmesi gerektiği, gerekli değişiklerin
yapılarak, anılan değişiklerin yapıldığının gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde
Rekabet Kurumuna tevsik edilmesinin uygun olacağı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

13-25/331-150
2 / 6

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Xerox Büro Araçları Ticaret ve Servis A.Ş. (Xerox Türkiye)
(6) Xerox Türkiye’nin hisselerinin tamamı bir İngiliz şirketi olan Xerox Limited’e (Xerox Ltd.)
aittir. Xerox Ltd. ise, Xerox Grubunun ana şirketi olan Xerox Corporation’ın dolaylı iştirakidir.
Türkiye’de 1989 yılından itibaren faaliyet gösteren Xerox Türkiye yazıcı, fotokopi, faks,
tarayıcı, LCD monitör, çok fonksiyonlu ofis makineleri, üretime yönelik yüksek kapasiteli
baskı sistemleri, yazılım programları, ofis kâğıdı gibi ürünlerin satışını ve bu ürünlere yönelik
servis hizmetini gerçekleştirmektedir. Şirket ürünlerini piyasaya sürmek ve müşterilere
ulaştırmak için farklı dağıtım kanalları oluşturmuştur.
I.1.2. Xerox Türkiye Dağıtım Sistemi
(7) Halihazırda Xerox ürünlerinin satıldığı doğrudan ve dolaylı satış olmak üzere iki ana dağıtım
kanalı bulunmaktadır.
I.1.2.1. Dolaylı Satış Kanalı
(8) Dosya mevcudu bilgilerden, Xerox Türkiye’nin dolaylı satış kanallarının ürünler bazında
farklı gruplara ayrıldığı görülmektedir. Bu ürün grupları ICBG (Indirect Channel Business
Group) grubu ürünler, EBG (Enterprise Business Group) grubu ürünler ve GCBG (Graphic
Communications Business Group) grubu ürünlerdir1. ICBG grubu ürünler için Xerox
Türkiye’nin dört distribütörü bulunmaktadır. Bu distribütörler Xerox Ltd. ile olan anlaşmaları
çerçevesinde, Türkiye’deki 1000’e yakın yeniden satış ve perakende mağazaları aracılığıyla
anılan grup ürünleri son kullanıcıya ulaştırmaktadır. EBG ve GCBG grubu ürünler için ise
Xerox Türkiye’nin üç distribütör ile anlaşması bulunmaktadır. Bu distribütörler de yine Xerox
Ltd. ile olan anlaşmaları çerçevesinde Xerox ürünlerinin Türkiye genelindeki 13 bayiye2 ve
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki bir bayiye dağıtımını yapmaktan sorumludurlar. Anılan
14 bayi de Xerox Türkiye ile yaptıkları anlaşmalar çerçevesinde EBG ve GCBG grubu
ürünlerin satışını yapmakta ve aynı zamanda bu ürün grupları için yetkili servis
sağlamaktadırlar. Bayiler, müşteriler ile sayfa başı servis anlaşması (FSMA anlaşması)
yapabildikleri gibi servis çağrısı geldiğinde ücretli olarak da servis verebilmektedirler.
Bayilerin servis vermek için veya müşterilere satış yapmak için ihtiyaç duydukları tüketim
malzemesi ve yedek parça ihtiyacını ise, Xerox Türkiye karşılamaktadır. Dosya konusunu
oluşturan iddialar, EBG ve GCBG grubunda yer alan bir ürüne ilişkindir.
I.1.2.2. Doğrudan Satış Kanalı
(9) Doğrudan satış kanalında Xerox Türkiye, "Key Account" olarak adlandırılan yaklaşık 100
adet müşterinin her türlü satış ve servis hizmetinin yönetiminden sorumludur. Key Account
sistemindeki müşterilerin oluşturulmasında, müşteri şirketin finansal büyüklüğü, o şirkette
çalışan beyaz yakalı sayısı ve bilgisayar adedi gibi dokümantasyon hacmini etkileyen
ölçütler belirleyici olmaktadır.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
(10) Başvuru konusu özetle, Xerox Türkiye bayilik sisteminin, Xerox Türkiye bayilerinin sadece
kendi bölgelerindeki müşterilere hizmet verebilme ve satış yapabilmelerine izin veren bir

1 Anılan ürün grupları 4.12.2008 tarih ve 08-69/1121-437 sayılı Kurul kararında yer alan ürün gruplandırmalarıyla
karşılaştırıldığında, ICBG grubu ürünlerin Office Printing Business (OBP) grubu ürünlere, EBG ve GCBG grubu ürünlerin
ise OSG ve XWF grubu ürünlere tekabül ettiği görülmektedir.
2 Halihazırda, Xerox Türkiye'nin anılan 13 bayisi İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir, Antalya, Adana, Kayseri, Samsun, Trabzon
ve Erzurum illerinde bulunmaktadır.
13-25/331-150
3 / 6

bayilik sistemi olduğu ve bu bağlamda müşterilerin sadece bağlı bulundukları bayiden alış
veriş yapmaya mahkûm bırakıldıkları iddiasından oluşmaktadır.
(11) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan
veya bu etkiyi doğuran (yatay ve/veya dikey) anlaşmaları yasaklamaktadır. Dikey
anlaşmaların Kanun’un 4. maddesi hükümlerinden grup olarak muaf tutulmasının koşullarını
belirleyen 2003/3 ve 2007/2 sayılı Tebliğler ile değişik 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nde (2002/2 sayılı Tebliğ), üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar, dikey anlaşmalar
olarak tanımlanmaktadır. Başvuru konusu iddialara temel teşkil edebilecek ilişkilerin Xerox
Türkiye’nin bayileri ile yaptığı ve dikey nitelikteki bayilik sözleşmeleri olduğu anlaşılmaktadır.
2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde dikey anlaşmaları grup muafiyetine kapsamı dışına
çıkaran sınırlamalar yer almaktadır. Aktif satışlar hariç olmak kaydıyla alıcının sözleşme
konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlar getirilmesi de bu
kapsamda ele alınmış ve yasaklanmıştır. Bilindiği üzere, başka bir alıcının (bayinin)
bölgesindeki veya müşteri grubundaki müşterilerden gelen ve alıcının aktif çabaları neticesi
olmayan talepleri karşılamak, alıcı malın teslimatını müşterinin adresine götürerek yapsa
dahi pasif satış anlamına gelmektedir. Aktif satışlara ilişkin sınırlama getirmek mümkün
olmakla beraber, müşterinin çabası neticesinde oluşan pasif satışlara ilişkin sınırlama
getirmek taraflar arasındaki dikey anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına
çıkarabilmektedir. Bu bağlamda Xerox Türkiye’nin ya da oluşturduğu dağıtım sisteminin,
dikey anlaşmalar aracılığıyla pasif satışları engelleyip engellenmediğinin değerlendirilmesi
gerekmektedir.
I.2.1. 04.12.2008 tarih ve 08-69/1121-437 sayılı Kurul Kararı ve Mevcut Du