Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-79 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-42/1252-406
Karar Tarihi : 28.08.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU, Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Hüsem YÖRÜMEZ
Eski Karakol Geçidi 466 Sok. No:1 Bayramyeri/Denizli
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Termopet Akaryakıt Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti.
Mutlukent Mah. Angora Blv. 2689 Sok. No:13 Çankaya/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Termopet Akaryakıt Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin lehine
tesis edilen intifa hakkını terkin etmeyerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği'ni ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.06.2012 tarih ve 4822 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan, 26.06.2012 tarih ve 2012-1-79/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca düzenlenen 16.08.2012 tarih ve 2012-1-79/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle,
- Başvuru sahibinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz üzerindeki akaryakıt istasyonunun
12.12.2006 tarihinde bir yıl süre ile Erdoğan VARLIKER’e ve 08.05.2009 tarihinde 10
yıl süre ile Berpet Akaryakıt Madencilik Kimya Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Berpet
Akaryakıt)’ye kiraya verildiği,
- Kira sözleşmeleri doğrultusunda söz konusu taşınmaz üzerinde Termopet Akaryakıt
Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti. (Termopet) lehine 13.03.2007 tarihinden itibaren 10 yıl
süreli intifa hakkı tesis edildiği,
- Termopet’in intifa hakkını terkin etmeyerek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği
iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: ilgili raporda,
- Hüsem YÖRÜMEZ ile Termopet arasında başvuruya konu istasyona ilişkin olarak
imzalanan 13.03.2007 tarihli intifa hakkı kurulmasına ilişkin resmi senet ve Termopet
ile Hüsem YÖRÜMEZ kiracısı Erdoğan VARLIKER-Ensa Petrol arasında imzalanan
26.02.2007 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi’nden oluşan dikey anlaşmanın
26.02.2012 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanma ve
uygulanma olanağının mevcut olduğu,
- Söz konusu anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağı,
- Bu nedenle, Kanun’un 9. maddesi uyarınca, taraflara gerekçeli kararın tebliği
tarihinden itibaren altmış gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı sonlandırmaları
12-42/1252-406
2/5
gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı
yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Konu ile İlgili Mevzuat Hükümleri, Danıştay ve Rekabet Kurulu Kararları
(5) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde, üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak
tanımlanmaktadır. Tebliğ’in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü “alıcının
anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini,
satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her
türlü yükümlülük” olarak ifade edilmiştir. Tebliğ’in 5(a) maddesinde ise, Tebliğ ile tanınan
muafiyetin anlaşmalarda alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet
etmeme yükümlülüğüne uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
(6) Bunun yanında anılan Tebliğ’in 5(a) maddesinin devamında, anlaşmalardaki rekabet
etmeme yükümlülüğüne veya bu yükümlülüğün anlaşmanın asli bir parçası olduğu
hallerde anlaşmanın tamamına yönelik olarak getirilen beş yıllık grup muafiyeti sınırına
ilişkin olarak bir istisnai durum düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm, “Alıcının anlaşmaya
dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı ile
bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya ait
ise yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden
elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir tesiste sürdürecekse,
alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu tesisin alıcı tarafından
kullanıldığı süreye bağlanabilir, şu kadar ki, rekabet etmeme yükümlülüğü, bu sürenin
beş yılı aşan kısmı bakımından, sadece alıcının söz konusu tesiste yürüteceği faaliyetini
kapsar.” şeklindedir.
(7) 2002/2 sayılı Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin Kılavuz’un 39. paragrafında ise, Tebliğ’in 5.
maddesinde dikey anlaşmalardaki rekabet etmeme yükümlülüklerine yönelik olarak
düzenlenen istisna konusunda, “Tebliğ’in 5 inci maddesi ile getirilen bu istisna,
“öncelikle ve özellikle” ilişkinin başlangıcından itibaren üçüncü şahıslardan ayni ya da
şahsi haklar kapsamında taşınmazın kullanma ve/veya yararlanma hakkının alınması ve
bunu müteakiben tesisin bizzat sağlayıcı tarafından işletilmesi ya da
kullanma/yararlanma hakkı veren ile hiçbir bağlantısı olmayan şahıslarla bayilik ilişkisinin
kurulması ile sınırlıdır. Muafiyet kapsamındaki beş yıllık süre dolmadan, faaliyetlerin
sona erdirilmesi, devralma vb. yollarla dikey anlaşmanın taraflarında değişiklik ortaya
çıkması halinde muafiyetten yararlanılabilecek sürenin uzaması söz konusu değildir.”
şeklinde açıklama yer almaktadır.
(8) Söz konusu hüküm ve açıklamalar irdelendiğinde, bahse konu istisnadan yararlanmanın,
öncelikle iki koşuldan birinin varlığına bağlı olduğu görülmektedir. Buna göre alıcı (bayi)
anlaşmaya dayalı faaliyetini, ya doğrudan veya alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü
kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya (dağıtıcıya) ait tesis
(akaryakıt istasyonu) üzerinde ya da bizzat sağlayıcı tarafından alıcıyla hiçbir bağlantısı
olmayan üçüncü kişilerden elde edilen bir ayni veya şahsi kullanım hakkına konu bir
tesiste sürdürmelidir.
(9) Bunun yanı sıra anılan Kılavuz’da açıkça belirtildiği gibi, taraflar arasındaki dikey ilişkinin
istisna hükmünden yararlanabilmesi için, söz konusu ilişkinin en baştan itibaren yukarıda
belirtilen koşullara uygun olarak kurulması gerekmektedir. Nitekim Total/Akdağ
dosyasında, Kurul kararına karşı Danıştay 13. Dairesinin E.2006/1604 esas numarasına
kayden açılan dava sonucunda verilen 13.05.2008 tarih ve K.2008/4196 sayılı kararın
gerekçesi, bu değerlendirmeye paralellik göstermektedir. Söz konusu kararda özetle,
12-42/1252-406
3/5
dağıtıcının bayiyle kurmuş olduğu hukuki ilişkinin yani tar