Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-3-010 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 19-45/767-329
Karar Tarihi : 19.12.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN, Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Evrim Özgül KAZAK, Mehmet GERÇEK, Ebrar KOCAMAN
Berkay KURDOĞLU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - RIT Dağıtım Gıda Tekel Temizlik Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- Edko Tarımsal Ürünler ve Gıda İç Dış Tic. San. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Çağatay ERTEN
Harman Cad. Ali Kaya Sok. Polat Plaza B Blok Kat: 4/77
Levent İSTANBUL
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Redbull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Tic. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Filiz TOPRAK ESİN,
Av. Özge ATILGAN KARAKULAK
Kore Şehitleri Cad. No:17 Zincirlikuyu Şişli İSTANBUL
E. DOSYA KONUSU: Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Tic. Ltd. Şti.’nin fiili
münhasırlık uygulamak ve yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettiği iddiası
(1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Edko Tarımsal Ürünler ve Gıda İç Dış Tic. San. Ltd. Şti.
(EDKO) tarafından yapılan başvuruda özetle,
- Bir dönem Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Tic. Ltd. Şti.’nin (RED BULL)
distribütörü olarak faaliyet gösterdiği,
- RED BULL ile EDKO arasındaki distribütörlük ilişkisinin normal bir distribütörlük
ilişkisi olmadığı, RED BULL’un distribütörlük sözleşmesi imzaladığı
distribütörlerine baskı yaptığı, aralarındaki ticari ilişkinin tüm risklerini
distribütörlerine yüklediği,
- RED BULL'un EDKO'nun asgari satış fiyatını ve perakendecilere vereceği iskonto
oranlarını belirlediği,
- RED BULL'un "Enroute Panorama" adlı mobil satış dağıtım bilgisayar sistemini
kullanmayı zorunlu kıldığı, bu sistemde fiyatlandırma ve stok kontrolünün
EDKO'dan bağımsız gerçekleştiği,
- RED BULL’un bazı satış noktalarına özellikle bar ve diskolara dolaplarını emanet
sözleşmesi kapsamında vererek bu dolaplarda sadece RED BULL ürünlerinin
satılması yönünde baskı yaptığı
iddia edilmiş, RED BULL hakkında gerekli yaptırımların uygulanması talep edilmiştir.
19-45/767-329
2/27

(2) Rit Dağıtım Tekel Temizlik Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (RİT) tarafından yapılan
diğer başvuruda ise yukarıdaki iddialara ek olarak,
- Bir dönem RED BULL’un Bursa ve Yalova bölgesi distribütörlüğünü yaptığı,
- Distribütörlük sözleşmesinde RED BULL’un satılmayan ürünleri kabul etme
yükümlülüğü %(…..) oranı ile sınırlandırılmışken, RED BULL’un RİT adına RİT’in
iradesi dışında perakendeciler ile yaptığı sözleşmelerde söz konusu yükümlülüğü
herhangi bir sınır olmaksızın belirlediği,
- RED BULL'un, distribütörlere dayattığı bilgisayar programından aldığı yetkiler ile
distribütörlerin uyguladıkları satış fiyatlarını belirlediği ve iskontoları onayladığı ve
RED BULL’un onayı olmaksızın sistemde herhangi bir iskontonun verilemediği
iddia edilerek teşebbüs hakkında gerekenin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 12.01.2018 tarih ve
491 sayı ve 12.01.2018 tarih ve 492 sayı ile giren belgeler ile yapılan başvurular
üzerine düzenlenen 12.02.2018 tarih ve 2018-3-010/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
12.02.2018 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 18-06/99-M sayı ile RED BULL
hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen
04.07.2018 tarih ve 2018-3-010/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu Rekabet Kurulunun
(Kurul) 18.07.2018 tarih tarihli toplantısında görüşülmüş ve 18-23/402-M sayı ile RED
BULL hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir. Soruşturma bildirimi
23.07.2019 tarihinde teşebbüs tarafından tebellüğ edilmiş, REDBULL’un birinci yazılı
savunması 31.08.2018 tarih ve 6282 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(4) Soruşturma süresinin uzatılmasına ilişkin olarak hazırlanan Bilgi Notu Kurulun
08.02.2018 tarihli toplantısında görüşülmüş ve soruşturmanın 13.12.2018 tarihinde
sona eren ilk altı aylık süresi, 18-47/737-M sayılı karar ile 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 43. maddesinin birinci fıkrası
çerçevesinde altı ay uzatılmıştır.
(5) Soruşturma kapsamında 03.08.2018 tarihinde REDBULL’da yerinde inceleme
gerçekleştirilmiş ve bilgi talep edilmiştir. Talep edilen bilgiler 03.07.2018 tarih ve
4498, 4953, 4955, 4956, 4957, 4951 ve 4949 sayılar ile Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
(6) Soruşturma döneminde ayrıca 11.06.2018 tarih ve 7505 sayı ile RED BULL
distribütörlerinden ve müşterilerinden bilgi talebinde bulunulmuş, 18.06.2018 tarih ve
4610 sayı ile Ayda Meşrubat Gıda İçecek Temizlik İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.’den
(AYDA), 18.06.2018 tarih ve 4611 sayı ile Anda Dağıtım Pazarlama Tic. A.Ş.’den
(ANDA), 19.06.2018 tarih ve 4649 sayı ile Besice Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Ltd.
Şti. (BESİCE) ve Club Summer Garden’dan (CSG), 20.06.2018 tarih ve 4662 sayı ile
BNS Gıda ve Turizm Hizmetleri A.Ş.’den (BNS), 20.06.2018 tarih ve 4663 sayı ile
Jüpiter Restoran Gıda İşletmeleri San. Tic. A.Ş’den (JUPİTER), 20.06.2018 tarih ve
4673 sayı ile CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş.’den
(CARREFOURSA), 20.06.2018 tarih ve 4669 sayı ile Dilek Gıda Üretim ve
Pazarlama Tic. A.Ş.’den (DİLEK GIDA), 20.06.2018 tarih ve 4671 sayı ile Migros
Ticaret A.Ş.’den (MİGROS), 21.06.2018 tarih ve 4721 sayı ile Ekşilioğlu Gıda ve
Temizlik Ürünleri Dağ. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’den (EKŞİLİOĞLU), 21.06.2018 tarih
ve 4691 sayı ile Metro Grosmarket Bakırköy Alışveriş Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.’den
(METRO), 25.06.2018 tarih ve 4807 sayı ile A101 Yeni Mağazacılık A.Ş.’den (A101),
25.06.2018 tarih ve 4793 sayı ile Gürsel Aras Prodüksiyon Tur. Org. Işık ve Ses. Sist.
İnş. Teks. Tic. San. Ltd. Şti.’den (GÜRSEL ARAS), 25.06.2018 tarih ve 4789 sayı ile
19-45/767-329
3/27

Bake Turizm Restaurant Eğlence Reklamcılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’den (BAKE
TURİZM), 25.06.2018 tarih ve 4775 sayı ile Bizim Toptan Satış Mağazaları A.Ş.’den
(BİZİM TOPTAN), 29.06.2018 tarih ve 4896 sayı ile Nice Eğlence Hizmetleri A.Ş.’den
(NİCE) gelen cevabi yazılar Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(7) Bunun dışında 21.06.2018 tarih ve 7850 sayı ile RED BULL’un en önemli rakibi
konumunda bulunan Coca Cola İçecek A.Ş. (CCİ)’den de bilgi talep edilmiş ve söz
konusu bilgiler 29.06.2018 tarih ve 4885 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(8) Soruşturma döneminde RED BULL’dan bilgi taleplerinde bulunulmuştur. RED
BULL’dan gelen cevabi yazılar 03.09.2018 tarih ve 6499 sayı, 23.10.2018 tarih ve
7695 sayı, 01.11.2018 tarih ve 7907 sayı, 10.12.2018 tarih ve 8745 ve 8746 sayı,
21.12.2018 tarih ve 8968 sayı, 03.04.2019 tarih ve 2391 sayı, 25.04.2019 tarih ve
2865 sayı, 01.07.2019 tarih ve 4310 sayı, 02.07.2019 tarih ve 4332 sayı, 16.07.2019
tarih ve 4657 sayı, 17.07.2019 tarih ve 4701 sayı ve 17.07.2019 tarih ve 4710 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(9) Soruşturma sürecinde ayrıca, Şok Marketler Ticaret A.Ş. (ŞOK), MİGROS, DİLEK
GIDA, BESİCE ve çeşitli satış noktaları ile görüşülmüştür. Bilgi talebinde bulunulan
MİGROS’tan gelen yazı 27.05.2019 tarih ve 3575 sayı ile, CCİ’den gelen yazılar
18.06.2019 tarih ve 3981 sayı, 24.06.2019 tarih ve 4094 sayı ve 28.06.2019 tarih ve
4250 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(10) Soruşturma süreci sonunda hazırlanan 18.07.2019 tarihli, 2018-3-010/SR sayılı
Soruşturma Raporu Kurul Üyeleri ile soruşturma tarafına tebliğ edilmiş ve soruşturma
tarafının ikinci yazılı savunması talep edilmiştir. RED BULL tarafından gönderilen
29.07.2019 tarih ve 4976 sayılı yazıda ek süreye ihtiyaç duyulduğu belirtilmiş ve
4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca ikinci yazılı savunmasını sunması için ek
süre tanınması talep edilmiştir. Kurulun 07.08.2019 tarih ve 19-28/425-M sayılı kararı
ile bu talep kabul edilerek ikinci yazılı savunma süresinin, bitiminden itibaren 30 gün
uzatılmasına karar verilmiştir.
(11) RED BULL’un ikinci yazılı savunması 20.09.2019 tarih ve 6301 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir. Hazırlanan 07.10.2019 tarihli, 2018-3-010/EG-1 sayılı Ek
Görüş, Kurul Üyeleri ve teşebbüse tebliğ edilmiştir. REDBULL’un üçüncü yazılı
savunması 25.10.2019 tarih ve 7430 ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(12) Hazırlanan 30.10.2019 tarihli, 2018-3-10/BN-3 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 07.11.2019
tarihli toplantısında görüşülmüş ve 19-38/580-M sayı ile 4054 sayılı Kanun’un 46.
maddesine göre sözlü savunma toplantısının 10.12.2019 tarihinde yapılmasına karar
verilmiştir.
(13) Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan
delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve
incelenen dosya kapsamına göre 19.12.2019 tarih ve 19-45/767-329 sayı ile işbu
nihai kararı tesis etmiştir.
(14) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili rapor ve ek görüş sonucunda RED BULL ile EDKO
ve RİT arasındaki distribütörlük ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara ilişkin şikâyetin
4054 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı, RED BULL’un distribütörlerinin vereceği
iskonto oranlarını belirlediği ve kendi onayı olmaksızın sistemde herhangi bir
iskontonun verilemediği iddiasının gerçeği yansıtmadığı, distribütörlerinin veya diğer
alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemediği, mükemmel nokta sisteminin ve tavsiye
fiyata uyum kriterinin yeniden satış fiyatının belirlenmesine yol açmadığı, indirim
sistemi ve soğutucu dolapların rakip teşebbüslere kapatılması yoluyla fiili münhasırlık
19-45/767-329
4/27

yaratmadığı, RED BULL’un satış noktalarına yönelik fiili münhasırlık yaratabilecek
inceleme konusu uygulamalarının bireysel muafiyet alabileceği ve sonuç olarak
teşebbüsün 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına yönelik herhangi
bir tespit yapılamadığından, ilgili teşebbüs için idari para cezasına yer olmadığı
sonucuna varıldığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüs: Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama
Tic. Ltd. Şti. (RED BULL)
(15) RED BULL 12.05.2004 tarihinde İstanbul’da kurulmuş bir şirket olup Türkiye’de “Red
Bull” enerji içeceği, “Sugarfree”, “Blue Edition”, “Yellow Edition”, “Lime Edition” ve
“Summer Edition” ürünlerinin ithalatı, satışı ve dağıtımı konularında faaliyet
göstermektedir.
(16) Şirketin en büyük ortağı Avusturya menşeli RED BULL GmbH’dir. Merkezi
Avusturya’nın Salzburg şehrinde olan RED BULL GmbH şirketi, RED BULL enerji
içeceğini 01.04.1987’de ilk defa kendi pazarı olan Avusturya'da satışa çıkarmıştır.
RED BULL 171 ülkede satılmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(17) Ticari içecekler, alkol içermeyen ve ticari olarak piyasaya sunulan tüm içecekler
olarak tanımlanmaktadır. Ticari içecekler arasındaki başlıca kategoriler ise gazlı
içecek (kolalı içecekler, portakallı gazoz, sade gazoz, vb.), paketlenmiş su, meyve
suyu / nektarı, meyveli içecekler, meyve konsantresi ve tozları, buzlu çay, sporcu
içeceği ve enerji içeceğidir.
(18) T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, enerji içeceği pazarına yönelik olarak
30.06.2017 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 2017/4 sayılı Türk Gıda Kodeksi
Enerji İçecekleri Tebliği çıkarılmıştır. Bu Tebliğ’in Tanımlar başlıklı 4. maddesinde
enerji içecekleri, “a) Enerji içeceği: Kafein içeren, taurin, glukoronolakton, inositol,
karbonhidrat, aminoasitler, vitaminler, mineraller ve diğer gıda ve bileşenlerini
içerebilen aromalandırılmış alkolsüz içeceği ifade eder.” şeklinde tanımlanmaktadır.
(19) Enerji içecekleri, konsantrasyonu ve fiziksel performansı artıran ve yüksek
konsantrasyon gerektiren aktiviteler gerçekleştirirken tüketilen, içeriğinde önemli
oranda kafein ve enerji veren çeşitli bitki ve kimyasallar bulunan ürünler olarak
tanımlanmakta ve ticari içecekler arasında ayrı bir segmentte konumlandırılmaktadır.
(20) Kurulun 10.09.2007 tarih ve 07-70/864-327 sayılı, 17.06.2010 tarih ve 10-44/775-257
sayılı ve 29.12.2010 tarih ve 10-81/1691-643 sayılı kararlarında enerji içeceklerinin
konsantrasyonu ve fiziksel performansı artırması ve yüksek konsantrasyon gerektiren
aktivitelerin gerçekleştirilmesi sırasında tüketilmesi yönüyle ticari içeceklerden,
içeriğinde yüksek oranda kafein ile enerji veren çeşitli bitki ve kimyasalları
barındırması yönüyle de sporcu içeceklerinden farklılık teşkil ettiği, enerji içeceklerine
yönelik olarak diğer ticari içeceklerden ayrı olarak sektörel düzenleme yapıldığı ve
tüm bu sebeplerle enerji içeceklerinin ayrı bir pazar olarak tanımlanması gerektiği
belirtilmiştir.
(21) Bu bilgiler ışığında, ilgili ürün pazarı “enerji içeceği pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(22) İlgili ürünler bakımından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım,
19-45/767-329
5/27

pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği ve şikâyete konu
teşebbüsün Türkiye’nin çeşitli illerinde faaliyet gösterdiği göz önüne alınarak ilgili
coğrafi pazar ‘Türkiye’ olarak belirlenmiştir.
I.2.3. Türkiye Enerji İçeceği Pazarı ve RED BULL’un Konumu
(23) Türkiye’de enerji içeceği pazarında faaliyet gösteren firmaların bazıları üretim/dolum
işlemlerini kendi tesislerinde, üretim tesisi olmayan firmalar ise fason üretim yoluyla
ürünlerini üretmektedir. RED BULL da fason üretim yolunu tercih etmektedir. RED
BULL’un ana hissedarı olan Red Bull GmbH üretim/dolum tesisi olarak, meyve suyu
üreticisi Rauch Fruchtsafte AG firmasına ait tam otomatik üretim tesislerini
kullanmaktadır. Burada üretilen ürünler, RED BULL tarafından ithal edilmektedir.
(24) Enerji içeceği piyasasındaki üretici firmalar,
- Coca Cola İçecek A.Ş. (Burn ve Gladyatör),
- Erbak Uludağ İçecek Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Deep ve Fazz),
- Sağlıklı Gıda Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (SAĞLIKLI GIDA) (Jack Wrestler, Wild
Power, Glory, FC, X-ir, X-ir Love, X-ir Mojito),
- Oğuz Gıda A.Ş. (Black Bruin),
- Meridyen Gıda San. ve Ltd. Şti. (MERİDYEN GIDA) (Just Power ve Dark Blue),
- Kristal Kola ve Meşrubat Sanayi Ticaret A.Ş. (Hot Line)
iken, aşağıdaki firmalar ise ithalatçıdır:
- RED BULL (Red Bull),
- Monster İçecek Tic. Ltd. Şti. (Monster)1,
- Pepsi Cola Servis ve Dağıtım Ltd. Şti. (Rockstar),
- Hell Enerji İçecek Tic. Ltd. Şti. (Hell)
(25) RED BULL ürünlerinin satışlarını üç ana kanal üzerinden gerçekleştirmektedir. Söz
konusu kanallardan ilki ev kanalı içinde yer alan RED BULL tarafından direkt fatura
kesilen (…..) adet zincir mağazadan oluşmaktadır. RED BULL’un bu kanaldaki en
büyük ilk beş müşterisi (…..) ve (…..)’dur. Bu kanalın 2018 yılında toplam RED BULL
satışları içindeki payı %(…..)’dir.
(26) RED BULL’un satış yaptığı ikinci kanal ise yerinde tüketim kanalı içinde bulunan yine
direkt olarak fatura kestiği (…..) müşteriden oluşmaktadır. Bu kanalın 2018 yılında
toplam RED BULL satışları içindeki payı %(…..)’tür.
(27) RED BULL, ilk iki kanal dışında kalan ev ve yerinde tüketim noktalarına ise
distribütörler aracılığıyla satış yapmaktadır. Bu noktalar arasında market, benzin
istasyonu, tekel, bakkal, büfe, kuruyemiş, restoran, bar ve oteller yer almakta olup bu
kanalın 2018 yılında RED BULL satışları içindeki payı %(…..)’dır. RED BULL’un en
büyük beş distribütörü (…..) ve (…..)’dır.
(28) 2018 yılında Türkiye enerji içeceği piyasası, ortalama 600 milyon TL’lik bir değer ile
49 milyon litrelik bir satış hacmini ifade etmektedir. Türkiye enerji içeceği pazarında
faaliyet gösteren teşebbüslerin 2016-2019 (Nisan) tarihleri arasındaki miktar ve değer

1 2014 yılında Coca Cola Company, Amerika merkezli Monster enerji içeceği firmasını satın almıştır.
Türkiye’de CCİ tarafından 2016 yılının Eylül ayından itibaren Monster enerji içeceklerinin satışına
başlanmıştır.
19-45/767-329
6/27

bazındaki satış bilgileri, pazar payları, bulunurluk oranları ve fiyatlarına ilişkin tablo ve
açıklamalara aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 1: Enerji İçeceği Piyasasında Değer Bazında Pazar Payları (%)2
MARKA 2016 2017 2018 2019 (ilk 4 ay)
RED BULL (…..) (…..) (…..) (…..)
CCİ
-Burn
-Monster
-Gladiator
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
DİĞER3 (…..) (…..) (…..) (…..)
JUST POWER (…..) (…..) (…..) (…..)
JACK (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100
Kaynak: NIELSEN Verileri
(29) Tablo 1’den görüleceği üzere mevcut durumda RED BULL, enerji içeceği pazarında
%(…..)’lik pazar payıyla lider konumdadır. En yakın rakibi CCİ’ye ait enerji
içeceklerinin toplam pazar payı ise %(…..)’tir. Dolayısıyla RED BULL en yakın
rakibinin (…..) katından fazla bir büyüklüğe sahiptir.
(30) Piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin miktar bazındaki pazar paylarına
bakıldığında ise bu payların değer bazındaki paylardan farklılık gösterdiği ancak RED
BULL’un %(…..)’lik pazar payı ile yine lider konumda olduğu görülmektedir.
Tablo 2: Enerji İçeceği Piyasasında Miktar Bazında Pazar Payları (%)
MARKA 2016 2017 2018 2019 (ilk 4 ay)
RED BULL (…..) (…..) (…..) (…..)
CCİ
-Burn
-Monster
-Gladiator
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
DİĞER (…..) (…..) (…..) (…..)
JUST POWER (…..) (…..) (…..) (…..)
JACK (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100
Kaynak: NIELSEN Verileri
(31) RED BULL’un enerji içeceği pazarındaki konumunun anlaşılması bakımından önemli
unsurlardan bir diğeri de bulunurluk oranlarıdır. Bulunurluk ağırlıklı ve sayısal dağılım
olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Ağırlıklı dağılım, bir ürünün içinde bulunduğu
kategorinin toplam satışında ağırlıklı paya sahip perakende satış noktaları içinde
bulunurluğunu ifade etmektedir. Bir başka deyişle ilgili ürünün satışının gerçekleştiği
perakende satış noktalarının toplam kategori satışı içindeki yüzdesel payıdır. Sayısal
dağılım ise, bir ürünün tüm perakende satış noktaları (uzay) içerisinde satıldığı
(bulunurluğunun olduğu) noktaların, toplam perakende satış noktası sayısına (uzaya)
oranıdır.

2 Nielsen tarafından yapılan ölçümlere yerinde tüketim kanalı verileri dahil edilmemektedir. Bu
çerçevede, işbu raporda yer alan Nielsen verileri ev kanalına ilişkindir.
3 Diğer başlığı pazar payı %2’nin altında olan toplam 120 markayı içermektedir.
19-45/767-329
7/27

Tablo 3: Enerji İçeceği Piyasasında Bulunurluk Oranları (Ağırlıklı Dağılım) (%)
MARKA 2016 2017 2018 2019 (ilk 4 ay)
RED BULL (…..) (…..) (…..) (…..)
BURN (…..) (…..) (…..) (…..)
MONSTER (…..) (…..) (…..) (…..)
GLADYATOR (…..) (…..) (…..) (…..)
JACK (…..) (…..) (…..) (…..)
JUST POWER (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: NIELSEN Verileri
(32) Tablo 3’ten görüleceği üzere, 2019 yılında RED BULL’un ağırlıklı dağılımda ortalama
bulunurluk oranı %(…..), CCİ portföyündeki Burn’ün ise %(…..)’dir. RED BULL’un
bulunurluk oranı (…..) Burn (…..). CCİ’nin bir diğer markası Monster’ın bulunurluk
oranı ise (…..).
(33) Aşağıdaki tabloda ise enerji içeceği piyasasında faaliyet gösteren belli başlı
markaların litre bazında fiyatlarına yer verilmektedir.
Tablo 4: Enerji İçeceği Piyasasında Ortalama Satış Fiyatı (TL/Litre)
MARKA 2016 2017 2018 2019 (ilk 4 ay)
RED BULL (…..) (…..) (…..) (…..)
BURN (…..) (…..) (…..) (…..)
MONSTER (…..) (…..) (…..) (…..)
GLADYATOR (…..) (…..) (…..) (…..)
JACK (…..) (…..) (…..) (…..)
JUST POWER (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: NIELSEN Verileri
(34) Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, RED BULL ürün fiyatları istikrarlı bir şekilde
rakip fiyatlarının üzerindedir. 2019 yılında ortalama satış fiyatlarına bakıldığında RED
BULL fiyatının ((…..) TL), en yakın rakibi CCİ’nin Burn fiyatından ortalama %(…..)
daha pahalı olduğu görülmektedir.
I.3. Hukuki Değerlendirme
(35) Dosya konusu başvurulardaki iddiaları üç ana başlık altında toplamak mümkündür.
Bunlar sırasıyla,
- RİT-EDKO ile RED BULL arasındaki distribütörlük ilişkisinin standart
distribütörlük ilişkisi olmaktan çıktığı,
- RED BULL’un özellikle bar ve gece kulüplerine emanet sözleşmesi kapsamında
buzdolapları vererek bu dolaplarda sadece kendi ürünlerinin satılacağı yönünde
baskı yaptığı ve
- RED BULL’un distribütörlerin yeniden satış fiyatını ve perakendecilere
verecekleri iskonto oranlarını belirlediğidir.
I.3.1. RİT-EDKO ile RED BULL Arasındaki Distribütörlük İlişkisinin Standart
Distribütörlük İlişkisi Olmaktan Çıktığı İddiasına İlişkin Değerlendirme
(36) RİT ve EDKO tarafından yapılan başvurularda, RED BULL ile EDKO arasındaki
distribütörlük ilişkisinin standart bir distribütörlük ilişkisi olmadığı, RED BULL’un
sözleşme imzaladığı distribütörlerinin, verecekleri siparişlere karıştığı, stoklarını
kontrol ettiği, soruşturma tarafı teşebbüsün ticari ilişkinin tüm risklerini
distribütörlerine yüklediği, distribütör çalışanlarının sayısına, çalışanların alacağı
ücrete ve hatta ikramiyelerine kadar müdahale ettiği iddia edilmiştir.
19-45/767-329
8/27

(37) Dosya mevcudu bilgiler doğrultusunda, ilgili iddiaların tarafların arasındaki
distribütörlük sözleşmesi hükümlerinden doğan bir uyuşmazlıktan kaynaklandığı,
bayilik verenin haklarının ve bayilik alanın yükümlülüklerinin neler olduğunun ve
bunların ne yönde kullanılabileceğinin, sözleşme imzalanmadan önce basiretli bir
tacir şeklinde davranması gereken sözleşme taraflarınca öngörülebileceği, konunun
mahkemelerin görev alanına giren hususlara ilişkin olduğu, dolayısıyla bahsi geçen
iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği kanaatine ulaşılmış
olup iddialarla ilgili mahkeme süreci devam etmektedir.
I.3.2. Münhasırlık Yarattığı İddia Edilen Uygulamalara İlişkin Değerlendirme
(38) Soruşturma konusu iddiaların bir bölümü de RED BULL’un ilgili pazarda münhasırlık
yarattığı yönündedir. Dosya mevcudu bilgilere göre, RED BULL’un bar ve gece
kulüpleri de dâhil olacak şekilde imzaladığı tüm sözleşmelerde herhangi bir
münhasırlık hükmü bulunmamaktadır.
(39) RED BULL’un piyasada münhasırlık sonucu doğuracak davranışlarda bulunup
bulunmadığı hususu gerek iddialar gerekse yerinde inceleme esnasında elde edilen
bilgi ve belgeler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bahse konu eylemleri aşağıdaki
şekilde başlıklandırmak mümkündür:
- RED BULL’un bar ve gece kulübü gibi yerinde tüketim noktaları başta olmak
üzere emanet sözleşmesi kapsamında buzdolapları vererek bu dolaplarda
sadece kendi ürünlerinin satılacağı yönünde baskı yaptığı,
- “Campus Store” adlı uygulama ile üniversite içi ve çevresindeki son satış
noktası ve kafelerde yalnızca RED BULL ürünleri satılmasına yönelik çalışmalar
yapıldığı,
- RED BULL tarafından uygulanan birtakım indirimler vasıtasıyla piyasada fiili
münhasırlık yaratıldığı.
(40) RED BULL, genel olarak satış noktalarına distribütör kanalıyla ulaşmakta, bazı
yerinde tüketim noktaları ile bazı perakende satış noktalarına doğrudan satış
yapmaktadır. Soruşturma sürecinde söz konusu kanalların tamamının en önemli
aktörlerinden bilgi talep edilmiş, görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
(41) Bu çerçevede, RED BULL’un yatırımları açısından en büyük 10 yerinde tüketim
kanalı müşterisine sadece RED BULL ürünlerinin satılmasına yönelik herhangi bir
telkin veya baskıya maruz kalıp kalmadıkları, sadece RED BULL ürünlerinin satılması
karşılığında RED BULL tarafından herhangi bir indirim sunulup sunulmadığı hakkında
bilgi talep edilmiştir. Teşebbüsler tarafından gönderilen cevabi yazılarda, RED
BULL’un bu yönde bir baskı ya da telkininin olmadığı ifade edilmiştir.
(42) Yine, RED BULL’un en büyük ilk beş distribütörüne, satış noktalarında sadece RED
BULL ürünlerinin satılmasına yönelik herhangi bir uygulamasının olup olmadığı
sorulmuştur. Teşebbüsler tarafından gönderilen cevabi yazılarda, satış noktalarında
sadece RED BULL satılmasına ilişkin olarak yazılı veya sözlü herhangi bir telkin ile
karşılaşmadıkları ifade edilmiştir.
(43) Konunun ev kanalı satış noktaları bakımından incelenebilmesi amacıyla RED
BULL’un en büyük beş zincir perakende müşterisi olan (…..) ve (…..)’ya sadece RED
BULL ürünlerinin satılmasına yönelik herhangi bir telkin veya baskıya maruz kalıp
kalmadıkları, sadece RED BULL ürünlerinin satılması karşılığında RED BULL
tarafından herhangi bir indirim sunulup sunulmadığı hakkında bilgi talep edilmiştir.
Teşebbüsler tarafından gönderilen cevabi yazılarda, RED BULL’un bu yönde bir
19-45/767-329
9/27

baskı uygulamadığı ve mağazalarında rakip firma ürünlerinin de satışının yapıldığı
ifade edilmiştir.
I.3.2.1.Soğutucu Dolaplara İlişkin Değerlendirme
(44) Her ne kadar şikâyet RED BULL’un bar ve gece klüpleri gibi yerinde tüketim
noktalarına emanet sözleşmesi kapsamında buzdolapları vererek bu dolaplarda
sadece kendi ürünlerinin satılacağı yönünde baskı uyguladığı ile ilgili olsa da
soruşturma safhasında konu detaylandırılarak RED BULL tarafından satış yapılan
bütün kanal ve noktalar bakımından inceleme yapılmıştır.
(45) Bu noktada öncelikle geçmiş tarihli Kurul kararları ve RED BULL’un pazardaki
konumu dikkate alınarak, RED BULL’un bar ve diskolar gibi yerinde tüketim noktaları
da dâhil olacak şekilde tüm satış noktalarına temin ettiği dolaplarda yalnızca kendi
ürünlerinin satılmasına yönelik davranışlarının ilgili pazardaki rekabeti kısıtlayıcı olup
olmadığı hususu incelenecektir.
(46) CCİ ve bayilerinin nihai satış noktaları ile yaptıkları ve 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) kapsamında
yararlandıkları muafiyetin geri alınması hususunun incelendiği 10.09.2007 tarih ve
07-70/864-327 sayılı Kurul kararında soğutucular hakkında bir değerlendirme
yapılmıştır. Anılan kararda dolap konusuna ilişkin olarak getirilen temel düzenleme
aşağıdaki gibidir:
- Ev kanalında 100 m² ve altında net satış alanına sahip satış noktaları için, bir
noktada eğer CCİ’ye ait dolap dışında tüketicinin doğrudan erişebileceği bir
başka alkolsüz ticari içecek dolabı yoksa, bu noktada CCİ’ye ait dolapların
kullanılmasını düzenleyen ariyet sözleşmeleri, dolabın görünür kısmının ve satış
noktasındaki toplam dolap hacminin %20’sini kapsayacak şekilde rakip ürün
konulmasına izin verilmesini temin edecek şekilde düzenlenmelidir.
- Yerinde tüketim kanalındaki noktalar için, bir noktada eğer CCİ’ye ait dolap
dışında sıhhi açıdan içecek depolanmasında sakınca bulunmayan bir başka
alkolsüz ticari içecek dolabı yoksa, bu noktada CCİ’ye ait dolapların
kullanılmasını düzenleyen ariyet sözleşmeleri, dolabın görünür kısmının ve satış
noktasındaki toplam dolap hacminin %20’sini kapsayacak şekilde rakip ürün
konulmasına izin verilmesini temin edecek şekilde düzenlenmelidir.
(47) Yukarıda yer verilen “kolalı/gazlı içecek” pazarına ilişkin kararlardan görüleceği
üzere, perakende satış noktaları bakımından teşebbüse ait dolapta rakip ürün
bulundurulmasına ilişkin temel kriter satış alanının büyüklüğü (100 m2) olarak ortaya
çıkmaktadır. Diğer taraftan yerinde tüketim kanalına ilişkin bu yönde bir sınırlama
olmadığı görülmektedir.
(48) Dosya kapsamında yerinde tüketim ve ev kanalı içerisinde RED BULL dolaplarının
fiili münhasırlığa neden olması ancak bu satış kanallarının önemli bir kısmında
yalnızca RED BULL dolaplarının bulunması ve bu dolaplarda rakip ürünlerin satışına
izin verilmemesi halinde mümkün olacaktır. Bu çerçevede öncelikle RED BULL’un
dolap temin ettiği noktalarla akdettiği “emanet sözleşmesi” hükümleri incelenmiştir.
Bahsi geçen emanet sözleşmesi, tüm nihai satış noktaları ile imzalanan matbu bir
sözleşme olup dolaplara ilişkin şu hükmü barındırmaktadır: “İşbu teşhir malzemeleri
ve soğutucuların içinde tamamen dolu olacak şekilde, sürekli olarak ve yalnızca, Red
Bull ürünü bulundurulacaktır.” İlgili sözleşme hükmünden görüldüğü üzere RED BULL
dolaplarında rakip ürün bulundurmama satış noktası bakımından sözleşmesel bir
yükümlülüktür.
19-45/767-329
10/27

(49) Emanet sözleşmesi kapsamında RED BULL dolaplarında rakip ürün
bulundurulmamasının enerji içecekleri pazarında fiili bir münhasırlığa neden olup
olmadığının tespiti bakımından ise RED BULL’un bu pazardaki en önemli rakibi olan
CCİ’nin konumu önem arz etmektedir. CCİ, gazlı/kolalı içecek pazarında lider
konumda bulunmasının yanı sıra geniş bir ürün portföyüne sahip olup, teşebbüsün
nihai satış noktalarında önemli sayıda soğutucu dolabı bulunmaktadır. Diğer taraftan
gazlı içecek pazarında dolaplarını rakiplerine açma zorunluluğu getirilen tek
teşebbüsün CCİ olduğu ve CCİ’nin portföyü içerisinde bulunan enerji içeceklerinin
gazlı içecekler ile birlikte aynı dolapta teşhir edildiği hususlarının da göz önünde
bulundurulması gerekmektedir.
(50) İnceleme kapsamında CCİ ve RED BULL’dan “yerinde tüketim” ve “ev” kanalı için
ayrı ayrı olmak üzere satış yapılan toplam nokta sayısı ve bu noktalarda bulunan
dolap sayılarına ilişkin bilgi talebinde bulunulmuş ve gelen bilgiler doğrultusunda
aşağıda yer verilen tablolar hazırlanmıştır.
Tablo 5: Ev Satış Kanalı İçerisinde Satış Yapılan Nokta ve Dolap Sayılarına İlişkin Bilgiler
2016 2017 2018
RED BULL Ürünlerinin Bulunduğu Ev Kanalı Nokta Sayısı (…..) (…..) (…..)
RED BULL Dolabı Olan Ev Kanalı Nokta Sayısı (…..) (…..) (…..)
RED BULL Dolap Bulunma Oranı (%) (…..) (…..) (…..)
CCİ Ürünlerinin Bulunduğu Ev Kanalı Nokta Sayısı (…..) (…..) (…..)
CCİ Dolabı Olan Ev Kanalı Nokta Sayısı (…..) (…..) (…..)
CCİ Dolap Bulunma Oranı (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler
(51) Görüldüğü üzere ev kanalı satış noktalarındaki bulunurluk bakımından CCİ’nin RED
BULL karşısında önemli bir üstünlüğü bulunmaktadır. Bahsi geçen satış
noktalarındaki dolap sayısı bakımından ise CCİ ve RED BULL arasında daha büyük
bir farklılık vardır.
(52) Öte yandan daha önce ifade edildiği üzere Kurul uygulamasında soğutucu dolapların
fiili münhasırlık sonucu doğurmasındaki temel kıstas satış noktasının sahip olduğu
alan olup, fiili münhasırlık riski 100 m2 üzerindeki noktalar için muhtemel
görülmemektedir. Bu nedenle teşebbüslerin 100 m2 altı satış alanına sahip ev kanalı
satış noktalarındaki konumlarının tespiti önem arz etmektedir.
Tablo 6: 100 M2 Altı Ev Kanalı Satış Noktalarındaki Dolap Sayıları
2016 2017 2018
RED BULL Dolabı Bulunan Nokta Sayısı (…..) (…..) (…..)
CCİ Dolabı Bulunan Nokta Sayısı (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler ve Dosya Kapsamında Yapılan Hesaplamalar
(53) 100 m2 altı satış alanına sahip noktalarda da CCİ’nin RED BULL karşısında açık bir
üstünlüğü bulunmaktadır. RED BULL dolap bulunurluğu 2018 yılında önceki yıllara
göre artmış olsa da en önemli rakip konumundaki CCİ dolabının ancak (…..) ((…..))
oranına ulaşabilmiştir. RED BULL tarafından ev kanalı satış noktalarında sınırlı
sayıda dolabın bulunmasının yanı sıra dolap yatırımı yapılırken, dolap sayılarının az
olması sebebiyle daha yüksek satış potansiyeline sahip 100 m2 üzeri satış alanına
sahip olan noktaların önceliklendirildiği ifade edilmiştir. Bunların yanında dosya
kapsamında ev kanalı satış noktalarında yapılan incelemelerde RED BULL
dolaplarının rakiplerine kıyasla daha küçük boyutlarda olduğu, kimi satış noktalarında
ise RED BULL’un ancak CCİ’ye ait dolaplar içinde teşhir edilebildiği tespit edilmiştir.
19-45/767-329
11/27

(54) Sonuç olarak, 100 m2 altı satış alanına sahip noktalarda CCİ dolabının dışında bir
başka alkolsüz içecek dolabının bulunması durumunda CCİ’nin de bir yükümlülüğü
bulunmadığı göz önüne alındığında, RED BULL’un bahsi geçen satış noktalarında
sınırlı sayıdaki dolaplarının rakiplerine açılmamasının fiili münhasırlık doğurmadığı
değerlendirilmektedir.
(55) Yerinde tüketim noktaları içerisindeki RED BULL dolaplarının fiili münhasırlık yaratıp
yaratmadığına ilişkin olarak ise RED BULL tarafından yerinde tüketim kanalındaki
satış noktalarının 100 m2 üzerinde alana sahip olduğu, bu noktalarda satış noktasının
kendine ait endüstriyel dolaplarının bulunduğu, bu noktalarda bulunan dolapların
ürün teşhiri amacıyla kullanıldığı, dolayısıyla dolapların fiili bir münhasırlık
yaratmayacağı ifade edilmiştir. Diğer taraftan dolap yatırımları açısından da tıpkı ev
kanalı satış noktaları gibi bir önceliklendirme yapıldığı, bu çerçevede öncelikle satış
hacmi yüksek noktalara bu yatırımların yapıldığı belirtilmiştir.
(56) Dosya kapsamında yapılan incelemelerde de, RED BULL tarafından ileri sürülen
hususların geçerli olduğu, ayrıca RED BULL dolapları olan yerinde tüketim satış
noktalarının kendilerine ait endüstriyel dolapların yanı sıra bu noktalarda rakip
dolapların da bulunduğu, kaldı ki bu noktaların genel itibarıyla 100 m2 üzerinde alana
sahip olduğu gözlemlenmiştir. 2007 tarihli Kurul kararında da, yerinde tüketim
noktasında CCİ dolabının dışında sıhhi açıdan içecek depolanmasında sakınca
bulunmayan bir başka alkolsüz içki dolabının yer alması durum