(2709 S. K. m. 13, 35, 90) (3194 S. K. m. 13) (Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 5)

İSTEMİN ÖZETİ: Davacı vekili tarafından, davacının maliki olduğu …….. ili ………. yılı parsele kayıtlı taşınmazın imar planlarında "kreş alanı" olarak işlevlendirildiği, mülkiyet hakkının engellendiği, idarece herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığı, uzlaşma talebine olumsuz cevap verildiği hususlarından bahisle kamulaştırmasız el atma nedeniyle uğranıldığı iddia olunan şimdilik 400.000,00 TL (ıslah sonrası 746.438,00 TL) tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada, …………. verilen davanın kabulüne, 400,000,00 TL'nin dava tarihi olan 27/03/2019 tarihinden, ıslah edilen 346.438,00 TL tazminat isteminin ise, ıslah dilekçesinin davalı idarelere tebliğ tarihi olan 30.10.2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine ilişkin …………………… davalı Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilince, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce açılacak olan kreş ve gündüz bakım evleri alanlarının bakanlığı ilgilendirmediği, bu konuda zorunlu kılınan herhangi bir yasal düzenlemenin bulunmadığı, dava konusu taşınmaza ilişkin olarak mevzuatta belirtilen süreçte bakanlığın yer almadığı, sonradan bir tahsisin de tespit edilmediği, bakanlığın yalnızca kreş açılması yönünde olan talepleri değerlendirerek açılış izni verme ve denetleme yetkisinin bulunduğu, büyükşehir ve ilçe belediyelerinin ise yasa gereği bünyelerinde kreş açma yetkilerinin bulunduğu ve üstelik söz konusu taşınmazın hizmete ayrımını resen kendisinin yaptığı dikkate alındığında davanın davalı bakanlık yönünden reddi gerektiği, davalı ….……….. Belediye Başkanlığı vekilince, davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğu, usul ve esas yönünden reddi gerektiği, açılan davanın yasal süresi içinde açılmadığı, davacının hissedar olduğu parsele davalı belediye tarafından herhangi bir fiili el atma olmadığı, davacının herhangi bir kamulaştırmasız el alma alacağının olmadığı, verilen kararın hukuka aykırı olduğu iddialarıyla istinaf yolu ile kaldırılması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı idarelerin istinaf taleplerinin reddi gerektiği savunulmuştur.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:

Anayasanın 35. maddesinde: "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." kuralına yer verilmiş, temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasını düzenleyen 13. maddesinde ise, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, bu sınırlamaların, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı vurgulanmıştır.

Keza Anayasanın 90. maddesi uyarınca uygun bulunan ve iç hukukun bir parçası halini alan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 1 nolu Ek Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde de: "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir." hükmü yer almıştır.

Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin 29.12.1999 tarihli, E:1999/33, K:1999/51 sayılı kararıyla, 3194 sayılı İmar Kanununun 13. maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları iptal edilmiş, iptal kararının gerekçesinde, "Çağdaş demokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüde sağlanıp güvence altına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlüklerin özüne dokunup onları büyük ölçüde kısıtlayan veya tümüyle kullanılamaz hale getiren sınırlamaların demokratik toplum düzeninin gerekleriyle bağdaştığı kabul edilemez. Demokratik hukuk devletinin amacı kişilerin hak ve özgürlüklerden en geniş biçimde yararlanmalarını sağlamak olduğundan yasal düzenlemelerde insanı öne çıkaran bir yaklaşımın esas alınması gerekir. Bu nedenle getirilen sınırlamaların yalnız ölçüsü değil, koşullan, nedeni, yöntemi, kısıtlamaya karşı öngörülen kanun yollan hep demokratik toplum düzeni kavramı içinde değerlendirilmelidir. Özgürlükler, ancak ayrık durumlarda ve demokratik toplum düzeninin sürekliliği için zorunlu olduğu