Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-2-62 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-09/117-48
Karar Tarihi : 26.02.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Ekrem SOLMAZ, Gözde MAVİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Koza İpek Basın ve Basım San. Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ceren ARGUN
Süleyman Seba Cad. BJK Plaza No:48 K:2 D:21-22 Beşiktaş/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Kamu Payı Olan Teşebbüsler
(1) E. DOSYA KONUSU: Kamu payı olan teşebbüslerin, reklamlarının yayımlanacağı
gazetelerin seçiminde objektif davranmamak suretiyle hâkim durumlarını kötüye
kullandıkları iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.11.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 27.01.2015 tarih ve 2014-2-62/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 05.02.2015 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-06/76-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 23.02.2015 tarih ve 2014-2-62/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
- Türk Telekomünikasyon A.Ş., Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş., Türkiye
Halk Bankası A.Ş., Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. ve benzeri kamu payı olan şirket
ve kuruluşların reklam ve ilanlarının yayınlanacağı gazetelerin seçiminde objektif,
tarafsız, bilimsel ve rasyonel davranmadıkları,
- Gazetelerin kamu kurumlarından aldıkları reklam ve ilanları ölçen The Nielsen
Company’nin Adex Sistemi 2014 yılı ilk altı aylık verilerinin bu iddiayı desteklediği,
- Kamu payı olan şirket ve kuruluşların piyasada hâkim durumda oldukları ve söz
konusu davranışlarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054
sayılı Kanun) 6. maddesi kapsamında kısıtlayıcı davranış olduğu
iddia edilmektedir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, kamu payı olan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(5) Başvurunun esasını, kamu payı olan teşebbüslerin reklamlarının yayınlanacağı gazetelerin
seçimi oluşturmaktadır. Koza İpek Basın ve Basım San. Tic. A.Ş. (Koza İpek), sahibi
15-09/117-48

2/4

olduğu Bugün Gazetesi’ne kamu payı olan teşebbüslerin haklı gerekçe olmaksızın reklam
vermediklerini iddia etmektedir. Yazılı medyada yer alan gazeteler bir taraftan daha fazla
okuyucuya ulaşmak (tiraj) için, diğer taraftan daha fazla reklam elde etmek için faaliyette
bulunmakta ve bu bakımdan çift taraflı pazar özelliği göstermektedir. Dosya kapsamında
incelenen davranışlar ise teşebbüslerin gazetelere verdikleri reklamlara ilişkin olduğundan
ilgili ürün pazarı gazeteler ile reklamverenler arasındaki ilişki açısından değerlendirilmiştir.
(6) Gazete yayıncılığı piyasasının talep yapısı, diğer mal ve hizmet piyasalarından farklı bir
nitelik arz etmektedir. Tüketicilerin (okuyucu) bir gazeteyi satın alması başka bir gazete
almasını engellememekte, eğer şartları oluşmuşsa (manşetten önemli bir haber
yayımlaması gibi) aynı gün içerisinde başka bir gazete daha alınabilmektedir. Öte yandan,
gazeteler günlük olarak tüketilmekte ve her gün okuyucunun karşısına bir önceki günden
farklı haberlerle dolu olarak çıkmaktadır. Bu duruma bir de hafta sonu ve sair günlerde
verilen ilaveler eklenince gazete talebinin günden güne farklılıklar gösterdiği, özellikle
kamuoyunda büyük yankı oluşturan olaylar söz konusu olduğunda gazetelere olan talebin
fiyattan önemli ölçüde bağımsız olarak arttığı bilinmektedir.
(7) Gazeteler dağıtımlarına göre, yerel ve ulusal, içeriklerine göre siyasi, ekonomi, spor,
magazin ve promosyon gibi alt gruplara ayrılmaktadır. Bu bağlamda farklı türde
gazetelerin, reklamverenler bakımından birbirine ikame olup olmadığı, bir başka deyişle,
aynı ilgili pazarda yer alıp almadığı ortaya konulmalıdır.
(8) Reklamverenler gazetenin okur kitlesinin özelliklerini (okurların gelir düzeyi, yaşı, cinsiyeti,
eğitim seviyesi vb.) dikkate almaktadır. Bu bağlamda, reklamverenler için reklama konu
ürün veya hizmeti hedef kitlesine ulaştırabilen gazetenin seçilmesi önem taşımaktadır. İlgili
gazetenin toplumsal itibarı, gelişimi ve istikrarı da reklamverenler açısından belirleyici
unsurlar arasında sayılmaktadır.
(9) Mal ve hizmetlerdeki çeşitlilik nedeniyle homojen bir reklamveren kitlesinin varlığından
bahsedilememektedir. Gazetelerin geniş kitlelere yönelik olması nedeniyle herhangi bir
gazetenin okuyucularını da farklı türdeki mal ve hizmetler karşısında tek tip bir grup altında
sınıflandırmak mümkün değildir. Bu anlamda gazete okuyucuları da oldukça hetero