Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-3-66 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 17-20/319-141
Karar Tarihi : 03.07.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Emin Cenk GÜLERGÜN, Ömer Volkan YAZAR,
Mehmet GERÇEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNUNAN : Johnson and Johnson Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilciler: Av. Şahin ARDIYOK, Av. Belit POLAT
Büyükdere Cad. Bahar Sokak No: 13, River Plaza Kat 11-12,
34394 Levent, Şişli/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Johnson & Johnson Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin
bayileri ile imzalayacağı “Münhasır Olmayan Bayilik Sözleşmesi”ne bireysel
muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 28.11.2016 tarih ve 6904 sayı ile
giren bildirim üzerine düzenlenen 30.06.2017 tarih ve 2016-3-66/MM sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Johnson & Johnson Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin (J&J MEDİKAL)
bayileri ile imzalayacağı “Münhasır Olmayan Bayilik Sözleşmesi” (Sözleşme)
başlıklı anlaşmanın, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054
sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında olduğu,
- Sözleşme’nin 2.6. maddesinde düzenlenen rekabet etmeme yükümlülüğünün
mevcut halinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
(2002/2 sayılı Tebliğ veya Tebliğ) kapsamında değerlendirilemeyeceği, ilgili
düzenlemenin diğer hükümlerden ayrılabilir nitelikte olmaması nedeniyle
Sözleşme’nin bütünüyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyetinden
faydalanamayacağı,
- Sözleşme’nin 2.6. maddesinin, rekabet etmeme yükümlülüğünün yalnızca bayiyi
ve bunu kontrol eden kişileri bağlaması ve yine yalnızca rakip ürünlerle sınırlı
tutulması (“diğer bir surette ürünlerin satışını olumsuz etkileyebilecek ürünler”
ifadesi çıkarılarak) şartıyla, Sözleşme’ye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
kapsamında bireysel muafiyet tanınabileceği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) İlgili başvuruda J&J MEDİKAL ile bu teşebbüsün bayileri arasında imzalanacak olan
Münhasır Olmayan Bayilik Sözleşmesi’ne bireysel muafiyet tanınması talep edilmiştir.

17-20/319-141
2 / 8

(5) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrasında, Tebliğ ile sağlanan muafiyetin,
sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sunduğu ilgili pazardaki
payının %40’ı aşmaması durumunda uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle, ilgili
pazarın belirlenmesi, başvuru konusu Sözleşme’nin Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden faydalanıp faydalanmayacağının tespiti açısından önemli olmakla
birlikte, bildirim konusu Sözleşme’nin muafiyetten yararlanıp yararlanmayacağına dair
değerlendirmeyi etkilemeyeceği anlaşıldığından, kesin bir pazar tanımı yapılmasına
gerek görülmemiştir. Aşağıda yapılan değerlendirmeler, bildirim formunda sunulan
pazar bilgilerine göre yapılmıştır.
G.1. Sözleşme’nin İçeriği
(6) Başvuruya konu Sözleşme’nin,
 2.1.a maddesinde, bayinin Türkiye içinde münhasır olmayacak şekilde atandığı,
J&J MEDİKAL’in başka münhasır olmayan bayileri atama hakkının saklı olduğu,
bayilerin Türkiye dışına doğrudan veya dolaylı satış yapamayacağı,
 2.1.b maddesinde, bayinin ürünleri satacağı kişilerden bunların ilgili ürünleri
Türkiye dışına satmayacağı hususunda yazılı taahhüt alacağı, bayinin ihracat
yasağı yükümlülüğünü ihlal etmesi durumunda J&J MEDİKAL’in Sözleşme’yi
feshedebileceği veya cezai şart talep edebileceği,
 2.1.c maddesinde, bayinin, Sözleşme’nin A1 eki ile belirlenen ve J&J MEDİKAL’in
kendisine ya da başka bir dağıtıcıya veya bayiye münhasıran tahsis ettiği müşteri
grubuna aktif satış yapamayacağı,
 2.1.d maddesinde, Sözleşme’nin A2 ekinde belirtilen bölge ve/veya hastaneler
hakkındaki deneyimi, iletişimi ve bilgisi dahilinde, bayinin faaliyetlerini yine aynı
ekte belirlenmiş olan odak alana yoğunlaştıracağı, ancak bu alanın bayiye
münhasır olarak tahsis edilmediği ve bu alana J&J MEDİKAL’in ve/veya başka bir
bayinin satış yapabileceği, bayinin de Türkiye içinde herhangi bir bölgeye veya
hastaneye satış yapmakta serbest olacağı,
 2.6. maddesinde, J&J MEDİKAL önceden yazılı onay vermedikçe bayinin, bayinin
hissedarlarının, bayi ile doğrudan veya dolaylı olarak bağlı olan herhangi bir
şirketin ve/veya bağlı şirketin hissedarlarının, ürünler ile rekabet eden, ürünlerin
yerine geçebilecek, onları ikame edebilecek veya diğer bir surette ürünlerin satışını
olumsuz etkileyebilecek ürünler de dahil olmak üzere, rakip hiçbir ürünün
üretiminde, satışında, dağıtımında ve/veya pazarlanmasında herhangi bir menfaat
sahibi olmayacağı ve/veya doğrudan veya dolaylı olarak faaliyette bulunmayacağı,
rekabet etmeme yükümlülüğünün Sözleşme’nin yürürlükte olması koşuluyla beş
yıl geçerli olacağı,
 4.5. maddesinde, bayinin, ürünleri J&J MEDİKAL tarafından bildirilecek azami
satış fiyatlarından daha yüksek bir fiyatla satmayacağı
düzenlenmiştir.

17-20/319-141
3 / 8

G.2. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi’ne Göre Değerlendirme
(7) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklanmaktadır.
(8) Sözleşme’nin 2.1.a ve 2.1.b maddesi ile bayiye yurt dışına satış yasağı getirilmektedir.
Beşeri ilaç piyasasını konu alan Rekabet Kurulu (Kurul) kararlarında, alıcıya getirilen
benzer kısıtlamalar 4054 sayılı Kanun kapsamında kabul edilmemiştir. Söz konusu
kısıtlamaların Türkiye piyasasını hedeflememesi, dolayısıyla ülke sınırları dahilinde
etki doğurmayacak olması bu yaklaşımın gerekçesini oluşturmaktadır. Bu çerçevede,
başvuru konusu Sözleşme’nin ilgili hükümlerinin de 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olmadığı değerlendirilmiştir.
(9) Bildirim konusu anlaşmanın başlığı “Münhasır Olmayan Bayilik Sözleşmesi”dir.
Yukarıda da belirtildiği gibi, Sözleşme’nin 2.1.d maddesinde, bayinin faaliyetlerini
yoğunlaştırması beklenen ve Sözleşme’nin A2 ekinde belirlenen bir odak alanın söz
konusu olacağı düzenlenmiştir. Aynı maddenin devamında ise, odak alanın münhasır
bir bölge anlamına gelmediği, J&J MEDİKAL’in veya başka bir bayinin bu alana satış
yapabileceği, bayinin de Türkiye içinde herhangi bir bölge veya hastaneye satış
yapmakta serbest olduğu belirtilmiştir. Başvuruda yapılan ilgili açıklamalar da,
Sözleşme ile münhasırlık getirilmeyeceği yönündedir.
(10) Diğer yandan, aynı Sözleşme’nin 2.1.c maddesinde, J&J MEDİKAL’in kendisine ya da
başka bir dağıtıcıya veya bayiye münhasıran tahsis edeceği müşteri grubundan
bahisle, bayinin bu gruba aktif satış yapamayacağı öngörülmüştür. Bu noktada, başta
2.1.d maddesi olmak üzere Sözleşme’nin muhtelif kısımlarındaki münhasırlık
öngörülmediği yönündeki ifadeler karşısında, 2.1.c maddesi hükmünün belirsizlik
yarattığı kanaati oluşmuştur. Ancak Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olup olmadığı tartışması bakımından, diğer hükümler ile alıcıya rekabet
etmeme yükümlülüğü ve aktif satış yasağı gibi kısıtlamalar getirilmiş olması
belirleyicidir. Buna göre, Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır.
G.3. 2002/2 Sayılı Tebliğ’e Göre Değerlendirme
(11) 2002 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrasına göre, “Tebliğ ile sağlanan muafiyet,
sağlayıcının anlaşma konusu malları sağladığı pazardaki pazar payının %40’ı
aşmaması halinde” uygulanabilmektedir. J&J MEDİKAL’in açık cerrahi ürünlerinde
akışkan kanama durdurucular, kapalı cerrahi ürünlerinde ise ultrasonik diseksiyon
makasları/ultrasonik uçlar ve endoskopik klip atıcılardaki pazar paylarının Tebliğ’in 2.
maddesinde belirtilen %40’lık eşiği aştığı görülmüştür. Bu noktada, Sözleşme’nin diğer
ürünler bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ karşısında değerlendirilmesi gerekmiştir.

17-20/319-141
4 / 8

(12) 2.1.c maddesinin içeriği nedeniyle, Sözleşme ile münhasırlık tesis edilip edilmediği
tartışmalı olup, J&J MEDİKAL’in kendisine ya da başka bir dağıtıcıya veya bayiye
münhasıran tahsis ettiği müşteri grubuna aktif satışların ne şekilde değerlendirileceği
sorusu gündeme gelmiştir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4(b) maddesinde, dikey anlaşmaların
Tebliğ ile tanınan muafiyetten faydalanabilmesine engel teşkil etmeyen sınırlamalar
sıralanmıştır. Bunun altında ilk olarak, alıcının kendisine veya başka bir dağıtıcıya
münhasıran tahsis ettiği bir bölgeye veya müşteri grubuna yapılacak aktif satışların
kısıtlanması sayılmıştır. Dolayısıyla incelenen Sözleşme’nin 2.1.c maddesi ile
münhasırlık tesis edildiği kabul edilse