(2577 S. K. m. 12, 45) (1111 S. K. m. 45, 86) (ANY. MAH. 07.11.2013 T. 2012/791 E.) (ANY. MAH. 02.10.2013 T. 2013/1613 E.)

İSTEMİN ÖZETİ: Daha önce Bulgaristan'da askerlik yapmış olmasından dolayı askerlikten muaf olan davacının, yararlanmakta olduğu askerlik muafiyet işleminin sonlandırılarak askerlik yükümlülüğünü yerine getirmek üzere sevk edilmesi nedeniyle oluştuğu ileri sürülen zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL maddi ve 10.000,00-TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılan davada, askerliğe sevk işleminden kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle, terhis tarihi olan 01.08.2019 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken bu süre geçtikten sonra 03.01.2020 tarihinde davalı idareye yapılan başvuru üzerine açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Bursa 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 16/06/2020 tarih ve E:2020/306, K:2020/406 sayılı karara, davacı tarafça, askerliğini Bulgaristan yasalarına göre Bulgaristan'da yaptığı, buna ilişkin belgelerin bulunduğu, 60 yaşında askere gitmek zorunda kalması nedeniyle madden ve manen yıprandığı iddialarıyla istinaf yoluna başvurularak, kararın kaldırılması ve maddi ile manevi tazminata karar verilmesi istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Sekizinci İdare Dava Dairesi'nce gereği görüşüldü:

Dava, Daha önce Bulgaristan'da askerlik yapmış olmasından dolayı askerlikten muaf olan davacının, yararlanmakta olduğu askerlik muafiyet işleminin sonlandırılarak askerlik yükümlülüğünü yerine getirmek üzere sevk edilmesi nedeniyle oluştuğu ileri sürülen zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL maddi ve 10.000,00-TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesi'nce, davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair verilen karara karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakta, işin esası hakkında karar verilmek üzere dava dosyasının İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesi istenilmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 45/5. maddesinde, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği, bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararlarının kesin olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Yasanın "iptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde "ilgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır" hükmüne yer verilmiştir.

Bu kural ile ilgililerin haklarını ihlal eden, başka anlatımla, onlar için zarar doğuran idari işlemler nedeniyle açılacak tazminat davalarında uyulması gereken dava açma süresi düzenlenmiştir. Bu tür davalarda zararın tazminine hükmedilmesi istendiğine göre, ortada varlığından "kesin" olarak söz edilebilecek bir zararın bulunması gerektiği açıktır. Kesin bir zararın bulunup bulunmadığı veya zararın bir bütün olarak ortaya çıktığı tarih ise her uyuşmazlıkta özel olarak yapılacak değerlendirme sonucunda anlaşılacaktır. Dava açma süresi de, zararın kesin ve tam olarak gerçekleştiği tarihte başlayacaktır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 13.01.1978 tarihinde Bulgaristan'dan Türkiye'ye göç ettiği, 10.04.1979 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile göçmen olarak Türk vatandaşlığını kazandığı, hakkında askerlikten muafiyet işlemi uygulandığı, daha sonra askerlik yükümlüğünden sehven muaf tutulduğunun anlaşıldığından bahisle Buca Askerlik Şube Müdürlüğü'nce hatalı muafiyet işlemi iptal edilerek yoklama kaçağı olarak aranmaya başlandığı, celp ile ilgili hususların 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 45/2 maddesi uyarınca 06-09 Ocak 2017 tarihleri arasında TRT duyurusu ile ilgililere tebliğ edildiği, Milli Savunma Bakanlığı'nın 01.08.2016 tarih ve 22268 sayılı yazısı ile davacı hakkındaki evrakların incelenmesinden fiilen askerlik hizmetini yerine getirip getirmediğinin tespit edilememesi üzerine fiilen askerlik hizmeti yaptığını ispat etmesi halinde muafiyet işleminin yapılmasına aksi takdirde muaf tutulması mümkün olmadığından askerlik işlemlerinin yürütülmesine karar verildiği, Milli Savunma Bakanlığı'nın anılan yazısının 12.04.2019 tarihinde davacıya elden tebliğ edildiği, davacı hakkında yoklama kaçağı kaldığından bahisle Karadeniz Ereğli Kaymakamlığı'nın 21.02.2019 tarih ve 17 sayılı kararı ile 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 86. maddesi uyarınca idari para