(2709 S. K. m. 125) (2577 S. K. m. 45) (2918 S. K. m. 5)

İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından Bursa 20. Noter'liğinin 19.04.2017 tarih ve 12718 yevmiye numaralı satış sözleşmesi ile satın alınan 16 C.. .. plakalı aracın, sahte belgelerle yurt dışından kaçak yollarla getirilerek ve change yapılmak suretiyle tescil edildiğinin tespit edilmesinin ardından el konulması nedeniyle, idarenin kusurlu olarak işlettiği trafik tescil ve kayıt hizmeti nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 62.464,00 TL maddi, 4.000,00 TL manevi zararın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada, halen davacı adına kayıtlı olan 2003 model Mini Cooper Marka WMWRC31030TB85528 şasi ve D063Q249 motor numaralı aracın ilk olarak Kadıköy 16. Noterliğinin 24.12.2002 tarihli satış sözleşmesine istinaden ............ San. Tic. Ltd. Şti. adına devir tescil kaydının yapıldığı, bilahare Bursa 20. Noterliği'nin 19.04.2017 tarihli sözleşmesi ile davacının aracı .... .........'dan devraldığı görülmüş olup, satın alınan ve el konulan işbu araca ilişkin ilk kez tüm satış ve resmi işlem ve kayıtların noter marifetiyle yapıldığı, idarenin de önceden yapılan bu resmi evrak kayıtları üzerinden kayıt ve tescil işlemlerini yaptığı, araç ruhsatında bulunan motor ve şasi numarası ile araçta yer alan numaraların karşılaştırılmasını yapmak gibi bir yükümlülüğün olmadığı, aracı satan kişi tarafından kullanılan trafik ve tescil belgesinin sahteliğinin ilk bakışta anlaşılamayacağı gibi igfal kabiliyeti olduğu hususunda 10.01.2018 tarihli expertiz raporu ile sabit olduğu, dolayısıyla yapılan iş ve işlemlerden dolayı idareye atfedilecek herhangi bir kusur bulunmadığından tazminat isteminin yerinde olmadığı sonucuna varıldığından, davacının hukuken şartları oluşmayan maddi ve manevi tazminat isteminde yasal isabet görülmediği gerekçesiyle davanın reddine ilişkin Bursa 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 31/05/2019 tarih ve E:2018/1054, K:2019/646 sayılı karara davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunda, trafik kayıtlarının gerçeğe uygun tutulmaması sebebiyle idarenin hizmet kusurunun söz konusu olduğu, idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zarar arasında illiyet bağının mevcut olduğu, hizmetin kusurlu işlemesi nedeniyle ortaya çıkan zararın idare tarafından tazmin edilmesi gerektiği iddialarıyla, kararın kaldırılması ve talep edilen maddi zararın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenilmesine karar verilmesi istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Sekizinci İdare Dava Dairesi'nce gereği görüşüldü:

Dava, davacı tarafından Bursa 20. Noter'liğinin 19.04.2017 tarih ve 12718 yevmiye numaralı satış sözleşmesi ile satın alınan 16 C.. .. plakalı aracın, sahte belgelerle yurt dışından kaçak yollarla getirilerek ve change yapılmak suretiyle tescil edildiğinin tespit edilmesinin ardından el konulması nedeniyle, idarenin kusurlu olarak işlettiği trafik tescil ve kayıt hizmeti nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 62.464,00 TL maddi, 4.000,00 TL manevi zararın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen karara karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakta, kararın kaldırılmasına ve talep edilen 62.464,00 TL maddi, 4.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 25.04.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenilmesine karar verilmesi istenilmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45/4. maddesinde, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmü düzenlenmiştir.

T.C. Anayasası'nın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 5/b-7. maddesinde, "Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek", 5/b-9 maddesinde, "Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, teknik ve hukuki değişikliklerini işlemek" Emniyet Genel Müdürlüğünün trafik kuruluşlarının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

İdarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan doğruya ve asli nedenini oluşturmaktadır. İdarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütmek yükümlülüğünün bulunduğu da tartışmasızdır.

İdare hukukunun ilkeleri ve Danıştayın yerleşik içtihatlarına göre, zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı hallerde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için, zararın, idarenin açık ve belli bir ağırlıktaki hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.

İdarenin hukuki sorumluluğu, kamusal faaliyetler sonucunda, idare ile yönetilenler arasında yönetilenler zararına bozulan ekonomik dengenin yeniden kurulmasını, idari etkinliklerden dolayı bireylerin uğradığı zararın idarece tazmin edilmesini sağlayan bir hukuksal