T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
53.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/967
KARAR NO: 2023/265
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 10/02/2021
NUMARASI: 2014/1338 Esas, 2021/186 Karar
DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 21/03/2023
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin, 2011 yılında, Irak ve komşu Arap ülkelerine ihraç edilmek üzere "..." markalı portakal şuruplarını davalı şirkete ürettirdiğini ve müvekkiline teslim edilen bu ürünlerin, Irak'ta mukim dava dışı ... şirketine ihraç edildiğini, ancak ihraç edilen ilk parti ürünlerde kısa sürede ayrışıp koyulaşma probleminin meydana geldiğini, sevk edilen ve Irak içerisinde dağıtımı yapılan malların büyük bir bölümünün ... şirketine iade edildiğini, bu durumun davalı şirkete müvekkili tarafından bildirildiğini, ancak bir çözüm üretilmediğini, ancak davalı şirketin, bu tür sorunların artık yaşanmayacağı hususunda güvence vermesi üzerine 2012 yılında bu defa "..." markası altında davalı tarafından üretildiğini, müvekkili aracılığıyla Irak'taki ... şirketine ihraç edildiğini ve Irak genelinde pazara sunulduğunu, ancak bu ürünlerde de ayrışma ve renk koyulaşmasının meydana geldiğini, pekmez rengine dönüştüğünü, bu nedenle Irak pazarından çok sayıda ürünün iade edildiğini, ikinci parti ürünlerin sevkiyatı sonrasında yaşanan bu gelişmeler üzerine ... firmasının toplam 373.038 USD tutarında iade fatura kestiğini ve bu tutarın üç gün içerisinde ödenmesinin talep edildiğini, müvekkilinin de bunun üzerine dava dışı ... şirketine senet verdiğini, bu yaşananlar üzerine müvekkili şirketin, davalı şirkete 15.10.2012/... yevmiye sayılı ihtarname keşide edilerek, müvekkiline yansıtılan 373.038 USD nin üç gün içerisinde ödenmesinin ve malların da iade alınmasının istenildiğini, ancak davalı şirketin edimini ifa etmediğini, bunun üzerine delil tespiti için Anadolu 14. Sulh Hukuk mahkemesine müracaat edildiğini, Gıda mühendisi ... tarafından düzenlenen raporda akredite bir laboratuvardan inceleme yapılması gerektiğinin bildirildiğini, İTÜ Gıda Mühendisliği bölümüne yaptıkları harici inceleme taleplerinin reddedildiğini belirterek ayıplı mallar için davalı şirkete ödenen 617.428.55 TL 'nin 15.10.2012 tarihi itibariyle avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, talep ve dava hakkının zamanaşımına uğradığını, yasal süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulmadığını, kaldı ki davacı iddialarının dayanağının olmadığını, zira portakal şurubu üretiminin, davacı şirketin verdiği spesifikasyonlara uygun olarak yapıldığını, eğer üründe ayrışma ve renk koyulaşması olmuş ise, bu durumun uygunsuz nakliye, depolama ve saklama koşullarından ileri geldiğini, davacının dayandığı delil tespiti sonucu hazırlanan bilirkişi raporuna da yasal süre içerisinde itiraz edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece, davacının, taraflar arasında sözlü olarak akdedilen eser sözleşmesine istinaden davalı yüklenici tarafından üretilen sözleşme konusu portakal şuruplarının ayıplı olması nedeniyle sözleşmeden dönme ve davalıya ödenen mal bedelinin iadesini talep ettiği bilirkişi raporunun mali kısmındaki tespitlere göre, davalının son faturasını davacıya 25.07.2012 tarihinde kestiği, dolayısıyla, davalının en son parti malı davacıya 25.07.2012 tarihi civarlarında gönderdiği (teslim ettiği), eser sözleşmelerinden kaynaklanan davalarda zamanaşımı süresinin, 5 yıl olduğu (TBK 478. maddesi), davanın ise, 30.09.2014 tarihinde açıldığı, dolayısıyla zamanaşımı süresinin dolmadığı, teknik bilirkişilerin tespitlerine göre davalının davacı için ürettiği malların gizli ayıplı olduğu, eser sözleşmelerinde, yüklenici tarafından üretilen malın ayıplı olması halinde, iş sahibinin ayıbın ortayı çıkmasından itibaren gecikmeksizin (yani uygun bir süre içinde) ayıp ihbarında bulunması gerektiği (TBK.md.477/f.3, eski BK. 362/f.3), somut olayda davacı iş sahibinin malların ayıplı olduğunu, dava dışı ... şirketi (alıcı) tarafından kendisine keşide edilen 08.10.2012 tarihli ihtarnameyle öğrendiği ve davalı yükleniciye keşide ettiği 15.10.2012 tarihli ihtarnameyle ayıp ihbarında bulunduğu, bu durum karşısında, davacı iş sabinin yasal süresi içinde ayıp ihbarında bulunduğu, yine teknik bilirkişilerce düzenlenen raporlara göre taraflar arasındaki eser sözleşmesine istinaden davalı tarafından davacı için üretilmiş olan malların ayıplı olduğu ve bu ayıpların davalının kusurundan (üretim hatasından) kaynaklandığı, malların davacının kullanamayacağı derecede ayıplı oldukları, bu durum nedeniyle, davacının talebi gibi, eser sözleşmesinden dönmeye ve ödediği bedelin iadesini talep edebileceği, davacı tarafından davalıya 572.804,22 TL mal bedeli ödemesi yapıldığı hususunun her iki tarafın da ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, bu nedenle davacının davalıdan, 572.804,22 TL bedelin iadesini talep edebileceği, davalı tarafından üretilip davacıya teslim edilen ürün kullanılmayacak halde olduğundan davacının sözleşmeden dönme nedeniyle bu ürünü iade etme yükümlülüğünün bulunmadığı, davacının 15.10.2012 tarihli ihtarname tarihinden itibaren işletilecek temerrüt faizi ile birlikte alacağın tahsilini talep ettiği, ancak davacının bu ihtarnamede, davalıdan ödemiş olduğu satım bedelinin iadesini talep etmediği, uğradığını iddia ettiği zararın tazminini istediği, bu nedenle davacının bu ihtarnamesi ile davalının temerrüde düşmüş sayılmayacağı, davacı alacağının dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte tahsili gerektiği gerekçesi ile, DAVANIN KISMEN KABULÜ ile, 571.553,84 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Aşan istemin reddine, karar verilmiş, karara karşı taraf vekilleri istinafa başvurmuştur. Davacı vekili istinaf dilekçesi ile müvekkili şirket tarafından gönderilen 15.10.2012 tarihli 46678 no.lu ihtarname ile muhatap davalıya açık şekilde ... isimli firmanın müvekkile yansıtmış olduğu 373.038,00 USD fatura bedelinin ödenmesinin ihtar edildiğini, yapılan yargılamanın bu bedelin ödenmesi yönünde olduğunu, dava değerinin bu bedelin dava tarihi itibarıyla Türk Lirasına çevrilmiş bedeli olup temerrütün gerçekleştiğini, bu nedenle davanın talep gibi 617.428,55 TL'nin 15.10.2012 tarihinden işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsili şeklinde kabulü gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davalı vekili istinaf dilekçesi ile ürünlerde üretim hatası olduğu iddiasını kabul etmemekle birlikte, davanın zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığını, zamanaşımı süresinin 5 yıl olarak tespitinin hukuka aykırı olduğunu, kanunun Eser Sözleşmesi başlıklı yedinci bölümünün zamanaşımı alt başlıklı 478. Maddesinde, "Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın, taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar." hükmüne göre taşınmaz dışındaki eserlerde eserin tesliminden itibaren 2 yıllık zaman aşımı süresi uygulandığını, dava konusu olayda ürünün "portakal suyu konsantresi kullanılarak üretilmiş içecek" olup taşınır mallara ilişkin 2 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu, davacı tarafça, ürünlerde ayıp bulunduğuna ilişkin ihbarın 15.10.2012 tarihinde yapıldığını, dava konusu ürünlerin, davacı tarafa 2012 yılı Haziran ayında teslim edildiğini, davacının teslim tarihi Haziran 2012'den itibaren ayıp ihbarı yapılan 15.10.2012 tarihine kadar ürünlerin ne durumda olduğu ne şekilde muhafaza ve depo edildiği hususunda hiçbir bilgi veya belge sunmadığını, ürünlerin ihracatının davacı tarafından yapıldığını, müvekkilinin yükümlülüğünün ürünlerin davacıya teslimi ile son bulduğunu, davacının ürünleri teslim aldığı tarihten ayıp ihbarı yaptığı tarihe kadar geçen süre içerisinde her türlü muhafaza ve depolama koşullarını eksiksiz olarak yerine getirdiğini ispat etmesi gerektiğini, buna ilişkin dosyaya tek bir delil dahi sunulamadığını, buna rağmen mahkemece ayıp ihbarının süresinde yapıldığına yönelik tespitin hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafın, ürünlerin iade edildi iddiasına ilişkin bir tutanak, belge sunamadığını, iade edilen ürün sayısını dahi ispatlayamadığını, ürünlerin iade edildiği iddiasının somut belgeye dayanmadığını, davacı tarafça ürünlerde üretim hatası olduğu iddia edilmişse de bununda ispatlanamadığını, kaldı ki, ürünlerin üretiminden sonra ürünlerin Türkiye'de davacıya teslim edildiğini, teslim edildikten sonra gümrük işlemleri, satış, nakliye, depolama işlemlerinin davacı tarafça yerine getirildiğini, davacının ürünlerdeki jelleşme ve koyulaşmanın üretimden sonraki süreçte meydana gelmediğini ispatlayamadığını, bu hususun ilk bilirkişi heyeti raporunda "Üretim sonrası sevkiyat, depolama ve muhafaza koşulları, ihracat sırasında gümrük çıkışında eğer alıcı ülke talebi varsa düzenlenmiş olan Sağlık Sertifikası ve ilgili analizler, yine alıcı ülkede gümrük girişinde yapılan kontrollerde düzenlenen kayıtlar ve varsa analiz raporları, ihraç edilen ülkedeki depolama koşulları, satış noktası ve satış noktasına arz edilen ürünlerin raflardaki muhafaza koşullarını gösteren kayıtlar, üretim sonrası ürünün satış noktası dahil tüm zincir boyunca serin yerde ve direkt güneş ışığı almayan uygun şartlarda muhafaza edildiğine dair kayıtların incelenmesi gerektiği, ancak belirtilen belgelerin dosyaya sunulmadığı" şeklinde tespit edildiğini, davacının ispat yükümlülüğünü yerine getirmemesine rağmen mahkemece buna dikkat edilmeksizin varsayımsal olasılıklara göre görüş bildiren bilirkişi raporuna itibar edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, dosyada bulunan ve davacı tarafından T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına verilen beyandan da görüleceği üzere, davacının "yukarıda belirtilen ürünlerin hali hazırda geçerli olan İyi Üretim Uygulamaları ve yasal mevzuata ve/veya alıcı ülke kriterlerine uygun şekilde üretildiğini ve hayvan tüketimine uygun olduğunu bu belge ile deklare ederiz." şeklindeki irade açıklaması ile ürünlerin mevzuata uygun olarak üretildiğini açıkça kabul ettiğini, davacının bu açık kabulünün dahi mahkemece değerlendirilmediğini, huzurdaki davaya konu olayda tek bir görüş ve tespit bulunmadığını, bir bilirkişi raporunda herhangi bir tespit yapılamayacağı belirtilmesine rağmen başka bir raporda kusur belirlemesi yapıldığını bir diğer raporda ise salt davacı beyanlarına dayanılarak davalının kusurlu olduğu görüşünün belirtildiğini, ayrıca 10.09.2018 tarihli raporda tahmine dayanarak kusur belirlemesi yapılamayacağı belirtilmiş olmasına rağmen ürünlerin saklama koşulları gözetilmeden salt güneş ışığı almadığı gerekçesi ile kusurun müvekkili şirkete yüklenmesinin, 19.08.2019 tarihli raporda ürünlerin yüksek sıcaklık, güneş ışığına maruz kalması ve depolama sırasında oluşan koşulların esmerleşmeye yol açacağı ifade edildikten sonra raporun sonuç kısmında ürünlerin uygun olmayan koşullarda (yüksek sıcaklıkta, direkt ışık alan yerde) depolandığı iddiasını doğrulayacak kanıt bulunmadığı gerekçesiyle tüm kusurun müvekkiline yükletilmesinin, keza müvekkilinin üretim esnasında yapılan pastörizasyon işlem sıcaklığına ilişkin bir kaydın dosyada yer almadığı iddia edildikten sonra tamamen tahmine dayalı bir yorumla pastörizasyon sıcaklığının yeterli olmadığı, bu nedenle üründe jelleşme meydana geldiği sonucuna ulaşılmasının, teknik incelemelerin dayanaksız ve üretim yapılan tarihteki mevzuata göre değerlendirilmeyip sonradan yürürlüğe giren mevzuata istinaden değerlendirilmesinin çelişkili olduğunu, yeterli delil olmamasına rağmen ve kullanım süresi çoktan geçen ürünler hakkında tahmine dayalı açıklamalar ile görüş bildirilmesinin ve müvekkiline kusur atfedilmesinin kabul edilemeyeceğini, ürünlerin son kullanım tarihi geçmeden yapılan tek bir inceleme dahi bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, özellikle