T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/1449 Esas
KARAR NO: 2023/299
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/03/2019
NUMARASI: 2014/1465 E. - 2019/199 K.
DAVANIN KONUSU: Çek İstirdat
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/03/2023
Yukarıda yazılı ilk derece Mahkemesi'nin kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda,
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, 11/03/2014 tarihinde müvekkiline ait işyerinde hırsızlık olayı yaşandığını, bu olay nedeniyle karakola başvurulduğunu ve çalınan çek ve senet yapraklarına ilişkin olarak Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/81 Esas sayılı, Bakırköy 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/75 Esas sayılı ve Bakırköy 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/82 Esas sayılı dosyalarından davalar açıldığını, ilgili çek ve senetler için ödeme yasağı kararı alındığını, davaya konu Kuveyt ... Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi'ne ait, keşidecisi ... (...) olan, ... nolu, 28/06/2014 tarihli, 6.000-TL bedelli çek ile, ... Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi'ne ait, keşidecisi ... (...) olan, ... nolu, 28/05/2014 tarihli, 5.000-TL bedelli çeklerin ciro yoluyla davalıya geçtiğini ayrıca dava konusu olmayan başka bir çekin yine davalı tarafça takasa verildiğini, polis teslim kararı nedeniyle ilgili bankanın çeki karakola teslim ettiğini, davalı tarafça bu olay üzerine müvekkilinden diğer çeklere ilişkin bilgi alındığını fakat çeklerin çalıntı olduğunu bildiği halde Bakırköy 14. Asliye Ticaret Mahkemesindeki davaya müdahil olduğunu, dava konusu çeklerin müvekkilinin elinden rızası dışında çıktığını beyanla ... Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi'ne ait, keşidecisi ... (...) olan, ... nolu, 28/06/2014 tarihli, 6.000-TL bedelli çek ile, ... Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi'ne ait, keşidecisi ... (...) olan, ... nolu, 28/05/2014 tarihli, 5.000-TL bedelli çeklerin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Dava konusu çeklerin müvekkili ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.arasında imzalanan faktoring sözleşmesi kapsamında müvekkiline teslim edildiğini, müvekkili tarafından bu çekler nedeniyle Bakırköy 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'ndeki davaya müdahil olduğunu, müvekkili şirketin ... çek numaralı çekin meşru hamili olduğunu, bu çeklerin çalıntı olup olmadığının müvekkili tarafından bilinmediğini, müvekkili tarafından yapılan tüm işlemlerin yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi "...Davacı şirkete ait iş yerinde meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde davaya konu çek ile birlikte bir çok çekin çalındığı, davacı şirket tarafından çeklerin iptali istemiyle açılan dava sırasında çeklerin ibraz edildiğinin tespiti edildiği ve dava konusu çekler yönünden davalı tarafın çek iptal davasında müdahillik talep ettiği belirlenmiştir. Dava konusu çekleri iktisap eden davalı şirket faktoring şirketi olduğundan, çeklerin 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunun 9/2 maddesi uyarınca teslim alınması gerekmektedir. Davalı vekili tarafından, dava konusu çeklerin dava dışı ... Ticaret-... ve Odak Tur. Teks. İnş.ve Gıda Tic. Ltd. Şti. ile imzalanan faktoring sözleşmesi kapsamında temlik edildiği iddia edilmiş ise de, dava dosyasına faktoring sözleşmelerinin iki sayfasının sunduğu, sözleşmenin tamamının ibraz edilmediği, yine dava konusu çeklerle uyumlu çek tevdi bordrosu ile çek bedelleriyle uyumlu faturaların dosyaya sunulmadığı, bu durumda davalı ... şirketinin, dava konusu çekleri 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 maddesi ile yönetmelik hükümlerine uygun şekilde temlik almadığından 6102 sayılı TTK'nun 792.maddesi gereğince iktisapta ağır kusurlu olduğu kanaatine varılmış olmakla..." gerekçesi ile davanın kabulüne, ... Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi'ne ait, keşidecisi ... (...) olan, ... nolu, 28/06/2014 tarihli, 6.000-TL bedelli çek ile, ... Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi'ne ait, keşidecisi ... (...) olan, ... nolu, 28/05/2014 tarihli, 5.000-TL bedelli çeklerin istirdadına, aksi halde bedellerinin davalıdan tahsiline karar vermiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, İlk derece Mahkemesinin dosya içeriği ve kapsamını araştırmadan, ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığını tespitini yapmadan eksik incelemeye dayalı olarak karar verdiğini, davacının hırsızlığa ilişkin def'i veya itirazını müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, müvekkilinin TTK m.790,792 gereği iyi niyetli meşru yetkili hamil olduğunu, iktisapta ağır kusurunun da bulunmadığını, kıymetli evrakın mücerretlik ilkesinin kıymetli evrak hukukunun prensiplerinden olduğunu, şeklen müteselsil ve birbirine bağlı ciroların mevcut olduğunu, iyi niyetli hamil olarak edinme sebebini kanıtlamakla yükümlü dahi olmadığını, emsal mahiyette YHGK'nun 2012/19 Esas- 2012/185 Karar- 13.06.2012 tarihli kararın bulunduğunu, dosyaya bilgi- belge ve delillerinin (Fatura devrini gösteren form, Çek Tevdi Bordrosu, Temlik Formu, Müşteri Kabul Beyanı, Sözleşme Sureti) taranıp hali hazırda zaten sunulu olduğu halde Mahkemece bu hususların dikkate alınmadığını, çekleri tevsik eden faturaların ticari defter kayıtlarda yer alıp almadığı, devrin ne şekilde yapıldığı, ticari defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı hususu araştırılmadan müvekkilinin kötü niyetli olduğu yönünde hüküm kurulmasının yasaya aykırı olduğunu, çek bankaya ibraz edildiğinden ve tahsil edildiğinden çekin elinde olmadığını, Mahkemece soruşturma dosyası kapsamında yeterli araştırma yapılmadığını beyanla kararın kaldırılmasını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan/ olmayan hususlarla bunlara ilişkin delillerin tartışılması, ret ve üstün tutulma sebepleri, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebep şu şekildedir : Dava, TTK'nun 792. maddesinden kaynaklanan, hırsızlık iddiası ile çek istirdadı istemine ilişkindir. İlk derece Mahkemesi, dosyaya çeklerin devrini tesvik eder nitelikte belgelerin dosyaya sunulmadığı, davalının çeklerin iktisabında ağır kusurlu olduğu gerekçesi ile çeklerin istirdadına, mümkün değilse tahsil edilen bedellerin iadesine karar vermiştir. Davalı ise, dosya kapsamına bilgi- belge ve delillerini sunduğunu, ticari kayıtlarının incelenmediğini, eksik inceleme ve değerlendirme yapıldığını, buna göre davanın reddinin gerektiğini savunmuştur. Uyuşmazlık, TTK m.792 şartlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır. Dava konusu çekler, ... Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi'ne ait, keşidecisi ... (...) olan, .. nolu, 28/06/2014 tarihli, 6.000-TL bedelli çek ile ... Bankası A.Ş. Erzurum Şubesi'ne ait, keşidecisi ... (...) olan, ... nolu, 28/05/2014 tarihli, 5.000-TL bedelli çektir. Her iki çekin lehtarı davacı ... olup, her iki çekin ciro ile ...Ticaret- ...'a devredildiği, ...Ticaret- ...tarafından da davalı ... AŞ' ye ciro edildiği belirlenmiştir. Davacı şirket tarafından iş yerinde meydana gelen hırsızlık olayı sonucu çeklerin zayi olduğu iddiası ile çeklerin iptali istemiyle dava açıldığı, Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/539 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sırasında, davalı tarafından dava konusu çekler yönünden müdahillik talebinde bulunulduğu, yapılan yargılama neticesinde Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/539 Esas, 2014/359 Karar sayılı kararı ile çeklerin ibraz edilmesi nedeniyle dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği belirlenmiştir. Çek, 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabı ile 5941 sayılı Çek Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan tebliğlerle düzenlenen bir kıymetli evraktır. 6102 sayılı TTK’nın 670 vd. düzenlemelerine göre çek de poliçe ve bono gibi bir kambiyo senedidir. 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabında 780-823. maddeleri arasında düzenlenen çeke 818. maddenin yaptığı atıflar çerçevesinde poliçeye ilişkin hükümlerin uygulanması kabul edilmiştir (Bozer, Ali /Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara, 2018, s:221, 6102 sayılı TTK’nın 778. ve 6762 sayılı eTTK’nın 690, 730. Maddeleri). Çek, TTK’da tanımlanmamıştır. Çeke ait hükümler göz önüne tutularak çek şöyle tarif edilebilir: Çek, kanunun öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir (Tuna, Ergun/ Göç Gürbüz, Diğdem: Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, Ankara 2018, s.268). Türk Hukuk Lûgatında çek, 6102 s