T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/859
KARAR NO: 2023/475
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 02.12.2019
NUMARASI: 2018/1059 E.- 2019/1135 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili şirket ile davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. arasında 14/03/2014 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi ve aynı tarihli bayilik protokolü imzalandığını, davalı bayinin söz konusu sözleşme ve protokolden kaynaklanan taahhüt ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve yapılandırılan borçlarını ödeyememesi üzerine bayinin talebiyle taraflar bir araya gelerek yeni şartlar üzerinden 11/02/2016 tarihli yeni akaryakıt bayilik sözleşmesi imzaladıklarını, bu protokol ile davalı bayinin borçlarının yeniden yapılandırıldığını, yıllık satış taahhüdünün de daha geniş bir zaman içinde gerçekleştirilecek şekilde düzenlendiğini, hatta 6 ay ödemesiz dönemden sonra ödenecek şekilde kredi sağlandığını, borcun yapılandırılması şartlarını içeren protokol'ün 3.1.6 maddesi ile davalı bayinin protokol tarihi itibari ile ...'e vadesi geçmiş 1.321.682,00 TL, vadesi gelmemiş 468.000,00 TL olmak üzere toplamda 1.789.682,00 TL borcu bulunduğunu bu borcu işleyecek vade farkı dahil olmak üzere toplamda 2.616.000,00 TL olarak ödeyeceğini, söz konusu miktarı kayıtsız şartsız borç ikrarı anlamında kabul ettiğini, bu ödemeyi taksitler halinde yapacağını ve 36 adet bono vermeyi kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, davalı bayinin protokol kapsamında vermiş olduğu bonolardan 3'ünü ödememesi ve bu süreçte yapılan tüm görüşmelerin de olumsuz sonuçlanması neticesinde müvekkili şirket tarafından bayiye ihtarname gönderildiğini işbu ihtarnamede senetlerin vadesinde ödenmemesi nedeni ile borcun tamamının muaccel hale geldiğini, toplam borcun ihtarname tarihi itibari ile 2.625.938,00 TL olduğunu bu borcun aylık %6 üzerinden hesaplanacak temerrüt faizi ile birlikte ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde ödenmesi aksi taktirde bayilik sözleşmeleri ve protokollerden kaynaklanan hak ve alacaklar saklı olmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile borçların teminatınrı teşkil etmek üzere ..., ..., ... adlarına kayıtlı İzmir ili, ... ilçesi, ... köyü, ... mevkii, ... ada, .. parsel no'da kayıtlı müvekkili şirket lehine tesis edilmiş 1.000,000,00 TL bedelli ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibinin başlatılacağı hususunun davalı bayi ile ipotekli taşınmazın maliklerine ihtar edildiğini, davalıların belirtilen muacceliyet ihtarına itiraz etmeleri, herhangi bir ödeme yapmamaları nedeni ile Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile müvekkili şirket lehine tesis edilmiş olan 1.000.000,00 TL bedelli ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatıldığını, davalıların icra takibinde yetkiye, borca, faiz ve ferilerine yönelik itiraz ettiklerini, davalı bayiinin bir süre daha ticerete devam ettikten sonra taraflar arasında imzalanmış akaryakıt bayilik sözleşmesini tek taraflı olarak feshettiğini bildirdiğini belirterek, davalının itirazının iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili savunmasında özetle, Müvekkili şirketin davacıya dava dilekçesinde belirtildiği şekilde bir borcunun bulunmadığını, davacı şirket ile müvekkili davalı arasında muhtelif zamanlarda akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığını, bunlardan ilkinin 14/03/2014 tarihli sözleşme olup, sözleşmede karşılıklı edimleri yüklenerek borç altına girdiklerini, bu sözleşme kapsamında müvekkilinin tüm edimlerini yerine getirdiğini ancak karşı tarafın edimlerini eksik yerine getirdiğinden dolayı müvekkili şirketin akaryakıt temininde sıkıntılar yaşadığını, akaryakıt tedarikinin uzun süredir yapılamaması nedeniyle işletmenin faaliyetinin durduğunu, ancak davacı şirket tarafından müvekkile mal verilmemesi ve sözleşmenin devamı hususunda sorun çıkartılması neticesinde müvekkili şirketçe sırf iş yürüsün ve ticari faaliyetini devam ettirebilsin diye borçlu olmadığı halde dava dilekçesinde de belirtilen 11/02/2016 tarihli protokol ve sözleşme imzalandığını, davacı tarafın hiçbir aşamada müvekkilinin talep etmesine rağmen hesap ekstresi göndermediği gibi ısrarla müvekkili şirketin borçlu olmadığı meblağları talep ettiğini, müvekkilinin davacı tarafa böyle bir borcunun bulunmadığını, taraflar arasında imzalanan 11/02/2016 tarihli sözleşmenin gabin nedeni ile geçersiz olduğunu, müvekkilinin işbu sözleşmeyi ticari hayatının sona ermesi tehdidi ile karşı karşıya kalmamak için imzaladığını, taraflar arasnda münakit sözleşmenin genel işlem koşulları yönünden değerlendirilmesinin zorunlu olduğunu, taraflar arasında imzalanmış 14/03/2014 tarihli sözleşmenin 3.1.6. Maddesi gereği takibe konu teminatın hükümsüz olduğunu, davacının başlattığı takibin sözleşmeler hukukuna ve ticari teamüllere aykırı olduğunu, tümerrüt koşulları oluşmadığından faize ilişkin kayıtların kabulünün mümkün olmadığını, davacı tarafça ileri sürülen sözleşmenin müvekkilce haksız şekilde feshedildiği iddiasının gerçekle bağdaşmadığını savunarak , davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, "... davacı şirket ile davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. arasında 14/03/2014 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi ve aynı tarihli bayilik protokolü imzaladığı, davalı bayinin söz konusu sözleşme ve protokolden kaynaklı borçlarının 11/02/2016 tarihli protokol ile yeniden yapılandırıldığı, borcun yapılandırılması şartlarını içeren protokol'ün 3.1.6 maddesi ile davalı bayinin protokol tarihi itibari ile ...'e vadesi geçmiş 1.321.682,00 TL, vadesi gelmemiş 468.000,00 TL olmak üzere toplamda 1.789.682,00 TL borcu bulunduğunu ve bu borcu işleyecek vade farkı dahil olmak üzere toplamda 2.616.000,00 TL olarak taksitler halinde 36 adet bono ile ödemeyi taahhüt ettiği, ancak taahhütlerine uymadığı, ihtarname tarihi itibariyle davacı alacağının 2.716.255,87 TL hesaplandığı, davalını bahsettiği icra müdürlüğüne yapılan ödemelerin düşülmesine rağmen geriye kalan alacağı ipotek limitinin üzerinde kaldığı anlaşılmakla davacı tarafın davasının kabulü ile Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin aynen devamına ve alacak likit olduğundan ve itiraz haksız olduğundan asıl alacak üzerinden hesaplanan 200.000-TL (asıl alacağın %20'si) icra inkar tazminatının davalılardan alınarak davacıya verilmesine dair..." gerekçesiyle, davanın kabulüne, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin aynen devamına, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalılar vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle, davacı tarafın borç kaynağı olarak müvekkili şirket ... ile olan protokole dayandığını, protokolde yetkili mahkemenin Bakırköy Mahkemeleri ve icra daireleri olarak belirlendiği gerekçesiyle mahkemenin yetkili olduğunun ileri sürüldüğünü, davalı gerçek kişilerin protokolle bağlı olmadıklarını ,genel yetki kural gereğince yerleşim yerleri olan ... ve özel yetki kuralı gereği taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olan ... İcra Dairelerinin ve mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkili şirketin davacıya dava dilekçesinde belirtildiği şekilde borcunun bulunmadığını, akaryakıt bayilik sözleşmelerinin imzalandığını, ilk sözleşmenin 14.03.2014 tarihli olup tarafların karşılıklı edimlerini yüklenerek borç altına girdiklerini, sözleşme kapsamında müvekkilleri tarafından gerekli teminatların verildiğini, ödemelerin zamanında yerine getirildiğini, davacı şirketin müvekkile şirkete mal vermemesi, sözleşmenin devamı sırasında sorun çıkarıltılması neticesinde müvekkili şirketçe sırf işin yürümesi mal alımına devam ederek ticari faaliyetine devam ettirebilsin diye 11.02.2016 tarihli protokol ve sözleşme imzalanarak gerçekte borçlu olmadığı bir meblaya imza atıldığını, davacının gönderdiği ihtarnamesi ile alacak kalemlerinden bahsedildiğini, müvekkili şirketin borçlu olmadığı meblağların talep edildiğini, taraflar arasında imzalanan 11.02.2016 tarihli sözleşmenin gabin nedeniyle geçersiz olduğunu, sözleşme ile borçlu olmadığı kadar büyük bir meblağa imza attırıldığını, ticari defterlerinin incelenmediği için bu hususun aydınlatılmadığını, gabin durumunu değerlendirmekte fayda olduğunu, gabinin aşırı yararlanma olarak TBK 28. maddede düzenlendiğini, sözleşmenin genel işlem koşulları yönünden değerlendirilmesinin zorunlu olduğunu, önceden hazırlanan tipik sözleşme koşulları için genel işlem koşulları teriminin kullanıldığını, TBK 20. maddesine göre genel işlem koşullarının bir sözleşme yapılırken düzenleyenin ileride çok sayıda ki benzer sözleşmede kullanılmak amacıyla önceden tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri olduğunu, taraflar arasında imzalanan 14.03.2014 tarihli sözleşme gereğince takibe konu teminatın hükümsüz olduğunu, madde metninde görüleceği davacı tarafça takibe konu edilen 1.000.000,00 TL bedelli ipoteğin tali nitelikte olduğunu, yani ... tarafından adına tescil edilecek hisseler üzerinde de ipotek kuruluncaya kadar geçici olarak 2. Derecede 1.000.000,00 TL bedelle tesis edildiğini, mahkeme kararı neticesinde ... üzerine tescil edilerek bu pay üzerinde de ipotek tesis edildiğini, bu nedenle takibe konu ipoteğin sözleşme gereğince fek edilmesi gerektiğini, hukuken takibe girişilmesinin mümkün olmadığını, başlatılan takibin sözleşmeler hukukuna, ticari teamüllere aykırı olduğunu, 3 adet senet toplamı 90.000,00 TL iken tüm borcun muaccel hale getirilerek tahsili talebinin hakkaniyete aykırı olduğundan müvekkilinin iktisaden mahvına sebep olacak derecede ağır ve yüksek olduğunu, temerrüt oluşmadığını, davacı tarafça ileri sürülen sözleşmenin müvekkillerince haksız şekilde feshedildiği iddiasının gerçekle bağdaşmadığını, uyuşmazlığın çözümü için tek bir bilirkişi raporu aldırılmakla yetinildiğini, rapora itirazlarının değerlendirilmesi için ek rapor dahil aldırmaya gerek duyulmadığını, uyuşmazlığın çözümü için yalnızca davacının ticari defterleri incelenerek rapor tanzim edildiğini, gabin koşullarının değerlendirilmediğini, dosyada ödeme belgelerinin değerlendirilmediğini ancak raporda tarafların yapılan ödemeler ve buna ilişkin de