T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/594 Esas
KARAR NO: 2023/789 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2015/315 Esas - 2020/27 Karar
TARİHİ: 16/01/2020
DAVA: Alacak
KARAR TARİHİ: 11/05/2023
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesi ile, davacı şirketin şimdiki şirket sahibi ... tarafından hissedarlar ... ve ...'dan Kadıköy ... Noterliğinde 17/04/2013 ve 26/04/2013 tarihlerinde hisseleri satın alınmış, bu hisse devirlerinin 22/04/2013 ve 29/04/2013 tarihlerinde tescil edilerek ilan edilmiş olduğunu ancak daha sonradan şirket kayıtları incelendiğinde davalıların ortaklıkları kalmadığı halde diğer davalı ...'ye talimatla para çektirip kendi uhdelerine almış olduklarının tespit edildiğini, şirket hesapları incelendiğinde ... Bankası Beşiktaş ... nolu hesaptan 85.700 TL, ... bank Beşiktaş Şubesi ... nolu hesaptan 17.700 TL, ... bank Beşiktaş Şubesi ... nolu hesaptan 11.850 TL, ...bank Barbaros Bulvar Şubesi ... nolu hesaptan 8.240 TL olmak üzere şirket hesaplarından devirden sonra toplam olarak 123.490 TL'nin şirket sahibinin bilgisi ve izni olmadan çekilmiş ve davalıların uhdesine geçmiş olduğunu, davalıların şirket hesaplarından çekmiş oldukları bu paraları iade etmeleri için kendilerine Antalya ... Noterliği'nin 01/09/2014 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderilmiş ancak olumsuz yanıt verilmiş olduğunu, davalıların davacı aleyhine başlattıkları İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı kira alacağı icra takibi ve İstanbul 17. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2014/875 Esas sayılı itirazın kaldırılması davalarının olduğunu ve dava karar çıkmış ve itirazın kaldırılmasına karar verilmiş olduğunu, bu icra alacağına ilişkin takas-mahsup talebinde bulunduklarını beyanla 123.490 TL alacağın davalıların alacağından mahsubu sonucu, bakiye meblağın dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir. Davalılar vekili cevap dilekçesi ile, davalıların maliki oldukları .. Mah., ... Bulvarı, No:..., Beşiktaş/İstanbul adresinde bulunan gayrimenkullerini 01/05/2013 imza başlangıç tarihli kira kontratı ile davacı şirkete kiraladıklarını, davalılara ait şirket hisselerinin dava dışı ... tarafından Nisan 2013 tarihinde satın alınmış olduğunu, davacı şirket yetkilisi dava dışı ...'in diğer şirketi dava dışı ... Turizm Antalya'da olduğundan, İstanbul'a gelip işleri devralmadığını, davacı şirketin hisse satışını ve yetkilisini bankalara, ..., ...'na bildirmediği gibi işyerinde yeni çalışma yöntemi de belirlemediğini, davacı şirketin yeni hisse sahibi dava dışı ...'in sahibi olduğu dava dışı ... Turizm Ltd. Şti'nin bilet talepleri/satışlarının da davacı ... Turizm üzerinden yapılmaya başlandığınu, davacı şirket açısından hassas olan ..., ... ve diğerlerine yapılan bilet satışlarıın ödemelerinde aksaklık olmaması için 16 Nisan 2013 ve 30 Nisan 2013 tarihleri arasında servis bedeli davacı şirket kasasında kalacak şekilde, davalı ... şahsi kredi kartından yapılmış, şirket hesaplarına gelen nakit paradan da bilet ödemesi yapılan davalı ...'ın kredi kartının ödenmiş olduğunu, davalı ...'ın şahsi kredi kartının davalı şirket adına kullanılmasına, sattığı şirketin zarar görmemesi için iyi niyetle izin vermiş olduğunu, bu ödemelerden hiçbir menfaati olmamış, davalının itibarını korumuş olduğunu, davacının aleyhine kira borçlarından dolayı icra takiplerinin başlamasından ve hisse satışlarının gerçekleşmesinden 17 ay sonra Antalya ... Noterliği'nin 01 Eylül 2014 tarih ... yevmiyeli ihtarnamesi ile bankalardan talimatla çekilen 43.520 TL'nin ödenmesini istediğini, ihtarnameden 6 ay sonra ise kira borçlarına denk gelecek şekilde 123.490 TL'lik davayı açmış olduğunu, davacı şirket muhasebecisi ...'den edinilen bilgi dahilinde, Kadıköy .... Noterliği'nin 05 Eylül 2014 tarih ... yevmiyeli cevapla, talep edilen paranın nereye nasıl kullanıldığının bildirilmiş olduğunu,14/11/2014 tarihinde İstanbul 17. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2014/875 E. Sayılı dosyasından davacı şirketin mecurdan tahliyesine karar verilmiş, tahliye kararının kesinleşmesinden sonra İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında 27/03/2015 tarihinde cebri icra yolu ile tahliyenin gerçekleşmiş olduğunu, davacının haksız ve kötü niyetli ithamlarda bulunduğunu, yapılan işlemler sonucunda davacının hiçbir zararının oluşmadığını, İstanbul daki eski merkezin Mayıs 2014 tarihine kadar da gayri resmi açık kalmış, bilet satışlarına devam etmiş, davacı gayri resmi olarak çalıtırdığı şubeden vergi dairesine ve ...'a bilgi vermemiş olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi'nin 16/01/2020 tarih ve 2015/315 Esas - 2020/27 Karar sayılı kararında,"Davacının davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile, 19.118,77 TL'nin 26/03/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsili ile davacıya iadesine, fazla talebin reddine ilişkin olarak, teknik incelemeler dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda davacı şirketin yeni sahibi ve temsilcisi ...' e hisse devri sonrasında, davacı şirketin ortağı veya temsilcisi olmamasına rağmen (davacı şirket ile hiç bir bağı bulunmadığı halde) davalı ...' ın kendi lehine olacak şekilde hükümde belirlendiği üzere şahsi mal varlığı aktifi artmış/ mal varlığı pasifi azalmıştır ve bizzat sorumluluğu doğmuştur. Davalı ...'a ait ... bank ... kredi kartı için (55.831,00-36.728,18=19.102,82) 19.102,82 TL fazladan ödeme yapılmış olduğu, davalı ...'a ait ... Bank Kredi kartı için (20.395,00-1.563,00 TL=18.832,00)- 18.816,05= 15,95) 15,95 TL fazladan ödeme yapılmış olduğu yani toplam 19.118,77 TL davalı ...' a davacı şirket aleyhine şirketin mal varlığı aktifini azaltacak mal varlığı pasifini artıracak şekilde fazla ödemenin bulunulduğu teknik değerlendirmeden anlaşılmış saptanan ve hukuksal durum karşısında aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerektiğine kanaat getirilmiştir. Davacının davalı ... ve davalı ... yönünden açtığı davası pasif husumet yokluğundan reddedilmiş olmakla, "Sıfat" terimi uygulamada yerleşmiş bir terim değildir. Uygulamada sıfat için "husumet" terimi kullanılmaktadır.(Misal :Y3.HD 26.3.2015, 12514/5042.) HMK m. 327/2 hükmünde, burada incelendiği anlamda sıfat deyimine yer verilmiştir. TBK m.205, I'de de, buradaki anlamda" taraf olma sıfatı" deyimine yer verilmiştir. Sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir. Bir sübjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle, o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı da o hakkın sahibine aittir(aktif husumet). Mesela, bir alacak davasında davacı olma sıfatı o alacağın alacaksına aittir. Alacak davası, o alacağın alacaklısından başka bir (üçüncü) kişi tarafından açılırsa, (dava konusu alacağın mevcut olmadığından dolayı değil) davacının davacı sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan, husumetten) dolayı reddedilir. Bir sübjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek olan kişi, o hakka uymakla yükümlü (borçlu) olan kişidir. (davalı sıfatı, pasif husumet). Mesela, bir alacak davasında davalı olma sıfatı o alacağın borçlusuna aittir. Alacak davası, o alacağın borçlusundan başka bir (üçüncü) kişiye karşı açılırsa, (dava konusu alacağın mevcut olmadığından dolayı değil) davalının davalı (borçlu) sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan, husumetten) dolayı reddedilir. (Misal:" Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkesine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddediler. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir olgudur" (YHGK 27.01.2016, 13/684-106). Yukarıdaki kısa açıklamanın gösterdiği gibi, bir sübjektif hakkın sahibinin ve o hakka uymakla yükümlü olan kişinin kimler olduğu (yani bir davada davacı ve davalı sıfatının kimlere ait olduğu) tamamen maddi hukuka göre belirlenir. Bu nedenle , bir kişinin belli bir davada gerçekten davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı hususu, usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu (sübjektif) hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunudur. Sıfatın usul hukukunu ilgilendiren yönü (usul hukuku bakımından önemi) şudur: Bir davanın tarafları (veya taraflardan biri) o davada gerçekten (davacı veya davalı) taraf sıfatına sahip değilse, mahkeme, dava konusu hakkın esası (mevcut olup olmadığı) hakkında inceleme yapıp karar veremez. Mahkeme, davanın sıfat (husumet) yokluğundan reddine karar verir. Bu karar, davanın mesmu olmadığına (dinlenemeyeceğine) ilişkin bir karar olmayıp, yine davanın esasına ilişkin bir karardır( taraf olarak gösterilenlerden birinin taraf sıfatının bulunmadığını tespit eden bir karardır). Şüphesiz, böyle bir karar, yalnız o davada taraf olarak gösterilmiş olan kişiler arasında kesin hüküm (HMK m.303) teşkil eder, dava konusu hak ve gerçekten taraf sıfatına sahip ( ve fakat o davada taraf olarak gösterilmemiş) olan kişi bakımından kesin hüküm teşkil etmez. Bir davanın tarafları o davada gerçekten taraf sıfatına sahip ise, o zaman, mahkeme dava konusu hakkın esası hakkında inceleme yapar ve karar verir. Mahkemenin bu kararı, dava konusu hak ve davanın ( gerçek taraf sıfatına sahip olan) tarafları bakımından kesin hüküm teşkil eder( HMK m.303). Taraf sıfatı bir dava şart değildir. Çünkü, sıfat, usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu (subjektif) hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunudur. Sıfat yokluğu, bir def'i değil, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itirazdır. Hakim, kendisine sunulan dava malzemesinden (davalı veya davacının bildirdikleri vakıalardan yani dava dosyasından) bir itiraz sebebinin varlığını (sıfat yokluğunu) öğrenirse, bunu kendiliğinden (re'sen ) gözetir. Mahkeme, yapacağı inceleme sonucunda, taraflardan birinin o davada taraf sıfatının bulunmadığı kanısına varırsa, davayı sıfat yokluğundan (husumetten ) re