T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/334 Esas
KARAR NO: 2023/708 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2014/981 Esas - 2020/752 Karar
TARİHİ: 14/10/2020
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 27/04/2023
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesi ile, davalılardan ... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin 27/02/2007 tarihli Bayilik Sözleşmesi ile müvekkili şirketin bayisi olduğunu, sözleşmenin 2. maddesi kapsamında ... San ve Tic. Ltd. Şti.'nin müvekkili şirketten satın almış olduğu ve alacağı petrol ürünlerinin bedellerinin, kredilerin ariyetten almış olduğu techizat ve mevcut veya akdedilecek sözleşmelerdeki hükümlerin, şartlı cezaların faizi dahil her ne sebeple olursa olsun borçlu bulunduğu ve ileride borçlanacağı meblağların azami 300.000,00 TL'sinin teminatını teşkil etmek üzere tapuda davalı/borçlu ... adına kayıtlı İstanbul İli, Sultanbeyli İlçesi, ... Mah, .. Pafta, No: ... parselde kayıtlı arazi nitelikli taşınmazın ... hissesi üzerinde 22/09/2008 tarih ... yevmiye numarası ile birinci dereceden ipotek verdiğini, ...'nin bayilik sözleşmesi kapsamında müvekkili şirketten satın almış olduğu akaryakıt ürünlerinin bedelini ödememesi nedeniyle Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takibe girişildiğini, davalılar tarafından borca, faize ve ferilerine itiraz edildiğini, ...'nin borçlarının teminatı teşkil etmek üzere ... tarafından verilmiş olan ipotekli taşınmazın, müvekkilinin alacağını tahsil edememesi neticesinde takibe konu edildiğini, davalı/borçlu ... San. ve Tic. Ltd. Şti. Bayilik Sözleşmesinin 2. maddesi kapsamında müvekkili şirketten almış olduğu yatırımların ve akaryakıt ürünlerinin bedeli karşılığında çeklerin verildiğini, ancak bu çeklerin süresi içerisinde bankaya ibraz edildiğinde karşılıksız olduğunun görüldüğünü, her ne kadar davalı/borçlular itirazında herhangi bir borcun bulunmadığını belirtmişseler de, davalılarca Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası borcuna istinaden 40.000 TL haricen ödenmiş olup davalı/borçlu bayinin cari hesabından düşüldüğünü, ipotek resmi senedi gereğince ... lehine ipotek veren davalı ...'nin müşterek ve müteselsil borçlu ve müteselsil kefil olması sebebi ile borcun 300.000,00 TL'sinden şahsen sorumlu olduğunu, müvekkili şirket alacağının ipotek limiti tutarından fazla olması nedeniyle ipotek limiti tutarı üzeriden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla takibe girişilmesinde bir engel bulunmadığını, müvekkili şirket bayisi olan ... Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile müvekkili şirket arasında temerrüt halinde uygulanacak faiz oranının gerek bayilik sözleşmesi gerekse de ipotek resmi senedi ile hüküm altına alındığını, bu nedenlerle sözleşmesel muacceliyet anı ve faiz oranının davalıyı da bağladığını beyanla davalıların Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında taraflar arasında akdedilmiş sözleşmelere ve yasalara aykırı borca, işlemiş faize ve ferilerine yapmış oldukları itirazın iptali ile takibin devamına, davaya konu alacağın likit olması ve davalıların kötü niyetli olması nedeniyle aleyhlerine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalılar süresi içerisinde davaya cevap dilekçesi sunmamış, davalılar vekili aşamalardaki beyanlarında davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi'nin 14/10/2020 tarih ve 2014/981 Esas - 2020/752 Karar sayılı kararında, "Dava bayilik sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali isteğine ilişkindir...Toplanan deliler tüm dosya kapsamına göre davacı tarafından davalı aleyhine ipoteğin kaldırılmasına dayalı takip yapılmışsa da İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibin iptali ve Bakırköy .. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından yapılan çekin ödeme ile sonlanması davalı tarafından dosyaya sunulan ödeme makbuzunun yetkili temsilci tarafından imza edilip teslim edilmediği, düzenleniş şekli içeriğinden de dahil ödeme makbuzu niteliği taşımadığı anlaşılmakla taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı geçmişten beri yürüyen alacak- borç ilişkisinin bulunduğu, alacak borç ilişkisinin ticari defterlerle belirlenebilirliği, ticari defterlerdeki uyumsuzluğun çek alışverişinden kaynaklı olduğu, çeklerin 220.000,00 TL kısmının davacı tarafça açıklanamayışı, davalının alışverişindeki son faturanın davacı defterlerinde ödenmiş olarak kayıtlı olduğu, eldeki davanın ipoteğe dayalı takip olup asıl alacağın ferisi olduğu, asıl alacağın varlığı oranında var olduğu anlaşılmakla alacağın yargılama yoluyla belirlendiği likit olmadığı dikkate alınarak icra inkar tazminat talebinin reddi gerektiği kanaatine varılarak davanın Kısmen Kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacının işlemiş faiz talebinin ise 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun Borçlunun Temerrüdü başlıklı 117'nci maddesine uygun olarak takip tarihinden önce davalıya bir ödeme ihtarının bulunmadığı, taraflar arasında yazılı bir sözleşme ve belirli bir vade de olmadığından, takip tarihi itibariyle davacının işlemiş faiz alacağının bulunmadığından işlemiş faize ilişkin itirazın iptali talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm fıkrası oluşturulmuştur. "gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/10/2020 Tarih 2014/981 Esas ve 2020/752 Karar sayılı kısmen kabul kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, 300.000,00 TL ipotek limiti üzerinde bir alacak olmasına rağmen açılan davada itirazın 37.914.85 TL üzerinden kaldırılmasına karar verilerek müvekkilinin haksız olarak ağır bir zarara uğratıldığını, müvekkilinin davalıdan takip tarihi itibariyle ipotek limiti olan 300.000,00 TL'den çok daha fazla miktarda cari hesap alacağı olmasına rağmen, gerek bilirkişilerin alacakla ilgisi olmayan hukuki konulara sapmaları, gerekse bilirkişilerce verilen raporun mahkemece hatalı yorumlanması ve davanın alacakla ilgisi olmayan hukuki gerekçelere yönlendirilmesi neticesinde var olan bir alacağın suni gerekçelerle yok sayılarak hukuken hata yapıldığını, müvekkilinin zarar görmesine sebep olunduğunu, borçlunun, müvekkili şirketten aldığı akaryakıt bedellerini ödememesi nedeni ile oluşan cari hesap alacağı nedeniyle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığını, yapılan ipotek takibine borçlunun itirazı üzerine açılan davada, daha önce başlatılmış ve kesinleşmiş çeklere dayalı icra takipleri alacağın varlığını ispat için mahkemeye bildirildiğini, bu aşamadan sonra gerek mahkemenin, gerekse görev verilen bilirkişilerin alacağın varlığı açısından sadece takibe konu edilmiş bu çekler yönünden inceleme ve değerlendirme yaptıklarını, alacağın kaynağının sadece bu çeklermiş gibi hareket edilerek yargılamayı takibe konu çekler yönünden sınırlandırma yoluna gittiklerini, müvekkilin elinde borçlu tarafça tevdi edilmiş, arkası yazılmış ve cari hesaba geçirilmiş bir çok ödenmeyen çek halen mevcut olmasına rağmen bu çekler nedeniyle takip başlatılmadığından hesaplamada bu çeklerin göz önünde bulundurulmadığını, bu hususun hukuka aykırılık teşkil ettiğini, Mahkemenin gerekçeli kararında, tarafların tacir olduğunu ve ticari defterlere dayanıldığını, HMK'nın 222/2 maddesi uyarınca tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiğini, iki ayrı heyetten rapor alındığını ve ilk raporda davacı ve davalı defterleri birlikte incelendiğinden bu raporun hükme esas alınması kanaati oluştuğunun belirtildiğini, davalı tarafın davaya cevap vermediğini ve delil listesi sunmadığını, bu nedenle ticari defterlerine dayanmış olduğu gerekçesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, davalı tarafın usuli dairesinde hiçbir delile dayanmadığını, diğer taraftan davalının ticari defterlerinin kendisi lehine delil mahiyetinde olmadığı bilirkişi raporları ile belirtilmiş olup, açıklanan gerekçelerle ilk ve aleyhe olan bilirkişi raporunun karara esas alınmasının hatalı olduğunu, birlikte değerlendirilen taraf ticari defterlerinde müvekkilinin alacaklı olduğunun açık olduğunu, diğer taraftan taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi aynı zamanda delil sözleşmesi niteliğinde olduğundan birbiri ile çelişkili olan defter ve kayıtlardan neden davalı ticari defterlerine itimat edildiğinin açıklanmadığını, Mahkemece yargılama sırasında bu rapor yetersiz ve hükme esas alınamayacak olduğundan ek rapor alındığını ve yeniden heyet oluşturularak yeni rapor aldırılma yoluna gidildiğini, alınan son bilirkişi raporlarında müvekkilinin alacaklı olduğu net olarak tespit edilmiş olup ilk ve hatalı raporun neden hükme esas alındığına ilişkin hukuka uygun bir gerekçe belirtilmemiş olmasının hukuka aykırılık oluşturduğunu, müvekkili uhdesinde borçlu davalıya ait halen ödenmemiş ve takibe konu edilmemiş çekleri bulunduğundan, mahkemeye delil olarak sunulan takibe konu bir kısım çek nedeni ile yorum yapılarak karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, icra takibine konu edilen ve Mahkemeye bildirilen çeklerin yanı sıra davalının borçlu olduğu ve müvekkilinin halen elinde bulunan, ... bankası 30-06-2012 tarih 20.000 TL, 30-07-2012 tarih 20.000 TL, 30-08-20122 tarih 20.000 TL, 30-09-2012 tarih 20.000 TL, 30-10-2012 tarih 27.914 TL tutarındaki çeklerin hala takibe konu edilmediğini, sadece bu çeklerin tutarının dahi 100.000 TL'nin üzerinde olduğunu, bilirkişilerce yapılan hesaplamada bu çeklerin dikkate alınmadığını, Mahkemece kararın gerekçesinde bu çeklere yer vermediğini, bu çeklerin cari hesapta yer aldığını ve bilirkişilerce yapılan incelemede bu hususun belirtildiğini, söz konusu çeklerin ödenmediğini, müvekkilinin elinde olduğunu ve borçlu tarafın ödeme iddiasının olmadığını, ancak karşılıksız olmaları nedeni ile cari hesapta müşteriye iade açıklamasının bilirkişilerce hatalı yorumlanarak borçluya iade edilmiş gibi işlem yapıldığını, 25-06-2015 tarihli bilirkişi raporunun 11. sayfa 10. maddede belirtilen 100.000 TL tutarında temlikin müvekkili şirket alacağı olduğunu, ... Denizcilik’e ait bu çekin davalı tarafından müşteri çeki olarak müvekkiline verildiğini, müvekkili tarafından ... Faktoring’e verilen çekler karşılıksız çıkınca Faktoring şirketi tarafından takibe konu edildiğini, takipte de borçlu davalı tarafça ... Faktoring’e ödenmeyen çekin müvekkili tarafından Faktoring şirketine ödenerek çeke bağlı alacaklar ve takip dosyasının temlik alındığını, ... Faktoring şirketinden temlik alınan alacağın borçlusunun davalı olduğunu, bu alacağın mahkeme ve bilirkişilerce yapılan tespitlerde göz önünde bulundurulmadığını, bu işlemin takip sonrası olduğu gerekçesinin ise temlik işlemi yönünden olup takip öncesinde faktoring işlemine konu edilen çeklerin borçlu tarafça düzenlenip müvekkiline tevdi edilen çekler olduğunu, çeklerin tek başına borcu doğuran hukuki işlem olmadığını, takibe konu edilen ve kesinleşmiş olmaları yönüyle alacak tespitinde göz önünde bulundurulmaları talebiyle ileri sürülen çeklerin alacağı doğuran sebep olmadığını, bu evrakların ödeme vasıtası olduğunu, alacak varlığının bu evrakların icra takibine konulmuş olup olmamasına göre değişkenlik göstermediğini, sırf icra takibi başlatılmaması nedeniyle çeke bağlı alacağın sona erdiğini söylemek gibi bir yaklaşımın hukuki olmadığını, diğer taraftan borçlu tarafça bu çeklerin ödendiği iddiası bulunmadığı gibi takibe konu edilmemiş bu çeklerin halen müvekkilinin elinde olduğunu, bu yönüyle alacağın varlığının sadece çeklerin durumu itibariyle değerlendirilemeyeceğini, yapılan değerlendirmelerde ve hükümde bir kısım takibe konu çekin ve müvekkili elinde bulunan diğer çekler ile ilgili çelişkili olduğu gerekçesi ile hukukiliği olmayan yorum yapılarak hatalı ve hukuka aykırı karar verildiğini, temyize konu kararda Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında davalının yapmış olduğu itirazın 37.914.85 TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin asıl alacağa takip tarihinden itibaren alacaklının talebi aşılmamak koşulu