T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/428 Esas
KARAR NO:2023/370
DAVA: Menfi Tespit (Alım Satım), Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
DAVA TARİHİ:04/04/2016
BİRLEŞEN ----------ESAS SAYILI DOSYASI :
ESAS NO: 2019/238 Esas
KARAR NO:2019/543
DAVA: Alacak (Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
DAVA TARİHİ:15/05/2019
BİRLEŞEN -----------SAYILI DOSYASI :
ESAS NO: 2023/96 Esas
KARAR NO: 2023/134
DAVA: Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 08/02/2023
KARAR TARİHİ: 03/05/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım), Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili asıl dava dilekçesinde özetle, davalı -------davacı arasında, mülkiyeti başkasına ait taşınmazın davacı tarafından satın alınıp mülkiyetinin davacıya geçirilmesine yönelik muhtelif görüşmeler yapılmaya başlandığını, davacı tarafından satın alınması planlanan taşınmazın satım bedeline istinaden davacı tarafından davalı---- bir kısım ödemeler---- yapıldığını ve ayrıca kapora olarak ------ bedelli emre muharrer senedin davalı ---- lehine düzenlenip verildiğini, Kanunun emrettiği şekle uyulmadan akdedilen ve dolayısıyla da geçersiz ---- sözleşmeye istinaden davacı tarafından davalıya söz konusu ödemeler yapılmış ve söz konusu senet verilmiş olduğundan, bu ödemeler ile senedin davalı -------- tarafından davacıya iade edilmesi gerektiğini, fakat davalı -----şirketinin yapılan ödemeleri iade etmediği gibi, kendisi lehine düzenlenip kendisine verilen senedi (bonoyu) da, diğer davalı ---------tahsil cirosu ile devrettiğini, söz konusu senedi tahsil cirosu ile devralan davalı ------, davacı tarafından davalı ------ işbu senedin düzenlenmesine esas teşkil eden ticari ilişkileri ve dolayısıyla da senedin geçersiz bir sözleşmeye istinaden düzenlendiğini ve bedelsiz olduğunu bildiği halde, davalı ---- şirketinin davalı ----- olan kredi borçlarına teminat olarak davacıyı davalı ---- lehine ipotek vermeye zorlamak amacıyla bu senedi devraldığını, dolayısıyla davalı ------- senedi kötüniyetli olarak devraldığı için senedin iyiniyetli hamili durumunda olmadığını, bu nedenle de senedi davacıya iade etmekle yükümlü olduğunu, nitekim davacının, davalı ----- tarihli ihtarnameyle, senedin bedelsiz olduğunun davalı ------ bildirildiğini ve senedin davacıya iadesinin istendiğini, fakat davalı -------- senedi iade etmediği gibi, bedelini de davacıdan icra tehdidi altında tahsil ettiğini, davalıların birlikte hareket ederek şekle aykırılık nedeniyle malen kayıtlı bedelsiz kalan senetten ötürü borçlu olunmadığı ve ödenen bedellerinde iadesi gerektiğinden bahisle davalı firma açısından şekle aykırı işlem nedeniyle işlemin batıl sayılmasına ve ödenen --------- sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesince iadesine, iadenin gerçekleşmesi kararı ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla ödeme anından itibaren yasal faiz işletilmesine, müvekkili açısından yoksun kalınan kâr ile müspet ve menfi zararın tespiti ile müvekkiline ödenmesine, davalı firma ve davalı banka açısından müştereken uhdelerinde bulunan --------- bedelli senet yönünden takibe konu edilmemesi için uygun bulunacak teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve ilgili banka şubesine bu hususta müzekkere yazılmasına, davalı banka yönünden öncelikle senedi elinde bulundurma gayesinin tespiti ile tahsil cirosu ile hamil ise taraf sıfatı yokluğuna ve bedelsiz senedi diğer davalıya veya 3. bir şahsa iade etmemesine, teminat cirosu ile hamil ise davalı firma ile müştereken anılan malen kayıtlı bedelsiz senet nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine, yargılama masrafı ve vekalet ücretinin davalı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ----- asıl dava cevap dilekçesinde özetle: Davalı --------davacının sözünü ettiği taşınmazın sahibi ile proje sebebiyle görüşme halindeyken, bizzat davacının kendisinin söz konusu proje ile ilgilendiğini ve projeye dahil olmak istediğini, bu amaçla davacının, davalı Banka ve davalı ------------- görüşmeler yaptığını, çok daha fazla tutarları nakit olarak ödeyerek ve davacı şirket sahibine ait taşınmazları ipotek ederek, projeye katılma arzusunu defalarca dile getirdiğini ve taahhütlerde bulunduğunu, bunun üzerine, davalı Banka tarafından davacı şirket sahibine ait taşınmazlar üzerinde ekspertiz değerlendirmelerinin yapıldığını ve akabinde ipotek evrakının hazırlandığını, fakat banka nezdinde imzaların atılacağı gün, davacı şirket yetkilisinin hiçbir evrak imzalamadan davalı Bankadan ayrıldığını, davacı şirketin girişimlerine ve verdiği sözlere dayanarak yola çıkan davalı------- yarı yolda tek başına ve arsa sahibine çok büyük taahhütler vermiş bir halde ortada kaldığını, davacının davalı -------- yalnız bıraktığını, davacının iddia ettiği -------- hususunun gerçek olduğunu, fakat bunun tek sebebinin, davacının çeşitli bahanelerle bu sözleşmeyi imzalamayı geciktirmesi olduğunu, davacı ile davalı --------- ıslak imzalı olmasa da bir anlaşmanın gerçekleştiğini, bu anlaşma gereği davacının bir kısım ödemeler yaptığını, fakat daha sonra bu anlaşmadan ve projeden vazgeçtiğini ve projede davalı -------- yalnız bıraktığını, dava konusu senedin de projenin ortak yürütülmesi hususunda yapılmış olan bu anlaşma gereği davacının davalı ----------- ödemeyi taahhüt ettiği bedellerin ilk taksit tutarının ödenmesi amacıyla düzenlenip verildiğini, banka havalesi yoluyla yapılan ödemelerin de aynı amaçla yapıldığını, daha sonra davacının, söz konusu senedi ve ödemeleri geri almak için, “davalı ------ yetkilileri tarafından dolandırıldığı” yönünde savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu, fakat savcılık tarafından yapılan soruşturma sonucunda takipsizlik kararı verildiğini savunmuş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı -----------vekilinin asıl dava cevap dilekçesinde özetle, davalı bankanın davacı ile diğer davalı -----------arasındaki ticari münasebeti bilecek ya da bilmesi gerekecek durumda olmadığını, senedin üzerinde ya da arkasında senedin hangi amaçla verildiğini gösteren bir ibare olmadığını, davalı Banka'nın senedi temlik cirosuyla devralan iyiniyetli 3. kişi (hamil) durumunda olduğunu, davalı Banka'nın senedin hangi amaçla düzenlenip verildiğini bildiğini iddia eden davacının bu iddiasını ispat etmekle yükümlü olduğunu savunmuş ve davanın husumetten reddine karar verilmesini talep etmiştir.------------ Soruşturma sayılı dosyası celp edilmiş incelendiğinde davacı firmanın şikayetine istinaden davalılar hakkında kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği görülmüştür.Mahkememizce resen atanan bilirkişiler ------------ tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak özetle, 1) Davacının, dava dilekçesindeki talebi gibi, davalı ----------- tutarındaki ödeme tutarının ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek (talebi gibi) yasal faizi ile birlikte tahsilini talebe hak kazandığı, davacının, replik dilekçesindeki talebi gibi, davalı-------- bononun bedelinin iadeten tahsilini talebe hak kazandığını, 2) Davalı -------- dava konusu bonoyu davalı ------tahsil cirosuyla devraldığı anlaşıldığından, davacının, bononun bedelsiz olduğu yönündeki bedelsizlik def'ini davalı------- karşı da ileri sürme ve bedelsiz durumdaki bononun bedeli olan ----- iadeten tahsilini davalı ------talep etme hakkına sahip olduğunu, bir an için Mahkemece davalı ---------- dava konusu bonoyu tahsil cirosu ile devralmayıp temlik cirosu ile devraldığı kabul edilse dahi (ki kanaatlerinin bu yönde olmadığı), bu durumda, davacının bono tutarının davalı ------ iadeten tahsilini talep etme hakkına sahip olması için, davalı --------- kötüniyetli olduğunu (bile bile davacı borçlunun zararına hareket ettiğini) ispat etmesi gerektiğini, eğer davacının davalı -----------çektiği ve senedin bedelsiz olduğunu bildirdiği, ------- tarihli ihtarnamenin davalı ------ senet bedelini tahsil ettiği ------- tarihinden önceki bir tarihte davalı------------- tebliğ edildiği tespit edilirse ve/veya Mahkemece dinletilebilecek tanıkların beyanlarından senedin kötü niyetli olarak devralındığı kanaati edinilirse, davalı ------ kötüniyetli olduğunun ispat edilmiş sayılabileceğini, dolayısıyla bu durumda da davacının, bedelsiz durumdaki bononun bedeli olan ---- iadeten tahsilini davalı ------------- talep etme hakkına sahip olabileceği yönünde ki kanaatlerini mahkememiz takdirlerine sunmuşlardır.Davacı vekili --------- tarihli ıslah dilekçesinde özetle, Bilirkişi raporu doğrultusunda dava dilekçelerinde fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak talep ettikleri 440.000,00 TL'nin davalı --- ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsilini, davanın açıldığı tarihte henüz ödenmemiş olmakla birlikte, yargılama esnasında müvekkili tarafından zorunlu olarak ödenen ve bu nedenle -------- tarihli cevaba cevap dilekçesinde menfi tespit taleplerinin zorunlu olarak değiştiğini belirterek istirdatını talep ettikleri (harcı yatırılan) ----------- davalı ---- davalı --------- ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, karar verilmesini talep etme zorunluluğu hasıl olduğundan bahisle, ıslah taleplerinin kabulü ile 440.000,00 TL'nin davalı -------- ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ----- davalı ------------- davalı --------- ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davada, alınan bilirkişi heyeti raporundan sonra davalı---------vekili tarafından bilirkişi raporunun tam tersine hukuki mütalaa sunulmuş olup, Mahkemece alınan bilirkişi raporu ile davalı tarafından sunulan hukuki mütalaa arasında çelişki tespit edilmiş olup, bu çelişkinin giderilmesi zorunlu görülmekle, dosyanın üç kişilik bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiştir
-------- tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak özetle, Sözleşmenin sona ermesiyle birlikte, tarafların. sözleşmeye istinaden aldıklarını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri verme borçlarının doğduğu, bu nedenle davalı----------------- sözleşmeye göre tahsil ettiği -------sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade etmekle yükümlü olduğu, somut olayda davacının, ----- ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesini talep ettiği, ----- kararlarına göre, sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı alacak davalarında temerrüt faizinin, sebepsiz zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren işletileceğini, bu nedenle somut olayda davalı------ banka yoluyla kendisine gönderilen ------tarihinden itibaren işletilecek yasal (faiziyle birlikte davacıya iade etmesi gerektiğini, davalılardan ----- bedelli senedin ödenmesiyle ilgili hazırlandığı anlaşılan ihbarnamede, senet alacaklısı olarak davalı ----- değil, diğer davalı ------ adına yer verilmesinin, senedin gizli tahsil cirosuyla davalı bankaya devredildiğini gösterdiği, söz konusu ihbarnamenin, cironun gizli tahsil cirosu niteliğinde olduğunu göstermesi bakımından yazılı delil teşkil ettiğini, somut otayda dava konusu senet bedelinin davacı tarafça davalı --------- ödendiği, bu ödeme ile birlikte artık davacı ile davalı banka arasındaki kambiyo ilişkisinin sona erdiği, bedelsizlik definin, senedin bedelsiz kaldığı gerekçesiyle senet bedelinin ödenmesinden kaçınılmasına imkan tanıyan bir defi türü olduğu, halihazır durum itibariyle, söz konusu senedin bedeli ödendiğinden, bedelsizlik delinin davalı bankaya karşı ileri sürülebilmesine ve dolayısıyla bedelsizlik define bağlı olarak bir sonuca ulaşılmasına olanak bulunmadığını, dava konusu senedi gizli tahsil cirosuyla devralan davalı bankanın, diğer davalı ----- vekili konumunda olduğunu, nitekim davalı ---- diğer davalı -------- senet bedelini tahsille görevli vekil haline getirdiği, kendisini senedi tahsil konusunda vekil tayin elmiş --------- talimatlarına rağmen davalı bankanın, söz konusu senedin bedelini davacıdan tahsil etmekten kaçınmasının mümkün olmadığı, davalı bankanın, senet bedelini tahsil ettikten sonra, tahsil yetkisinin verilmesi bakımından müvekkili konumundaki ----------- talimatlarına rağmen, ödenen meblağı kendi uhdesinde tutamayacağını, senet bedelinin ödenmesiyle birlikte, davacı ile davalı banka arasındaki kambiyo ilişkisi sona erdiğinden ve davalı banka tahsil edilen senet bedelinin tasarrufu noktasında müvekkili konumundaki ------- talimatları doğrultusunda hareket ettiğinden, bu noktada davacı