T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2020/186
KARAR NO:2023/226
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:11/03/2020
KARAR TARİHİ:23/03/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, uzun yıllardır kılavuzluk, römorkaj ve demirleme hizmetleri sunan bir şirket olduğunu, 31 Aralık 2018 tarihli resmi gazetede kılavuzluk ve römorkörlük hizmetlerine ilişkin yönetmeliğin yayınlandığını ve A sınıfı kılavuzluk faaliyet lisansı almak isteyen şirketler için en az 24 kılavuz kaptan, B sınıfı kılavuzluk faaliyet lisansı almak isteyen şirketler bakımından en az 8 kılavuz kaptan istihdam etme zorunluluğu getirildiğini, kılavuzluk faaliyetinin icrası ve faaliyet lisans belgesinin temini istihdam etmekte olduğu 32 kılavuz kaptanın bordrolarıyla birlikte 13.02.2019 tarihinde T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Deniz ve İç Sular Düzenleme Genel Müdürlüğü’ne başvuruda bulunduğunu, davalının da içinde bulunduğu 32 kılavuz kaptanın başvurunun hemen ertesinde gerekçe göstermeksizin istifa ederek aynı hizmet bölgesinde faaliyet gerçekleştiren ... A.Ş’ye ve sonrasında bu şirket ile organik bağı bulunan ...A.Ş’ye geçtiğini, davalının bu şirketlerde çifte bordrolu olarak çalıştığını, toplu istifa ve akabinde gerçekleştirilen rekabet yasağı ihlalleri neticesinde kılavuzluk lisansı alamadığını, bu kapsamda gerek İskenderun Bölgesi gerek Türkiye genelinde kılavuzluk faaliyetini sürdüremeyecek duruma geldiğini, davalı ile imza edilen 01.10.2017 tarihli hizmet sözleşmesinin 5.11 maddesinde hizmet ilişkisinin bitiminden sonraki döneme ilişkin rekabet yasağı ve bu yasağın ihlali için 110.000 Amerikan Doları tutarında cezai şart kararlaştırıldığını, rekabet yasağının yer, zaman ve konu bakımından sınırlandırıldığını, davalının İskenderun bölgesinde faaliyet gösteren ... A.Ş ve kendisi yerine bu bölgede kılavuzluk hizmet izni alması sağlanan ...A. Ş.’de kılavuz kaptan olarak çalışarak rekabet yasağını ihlal ettiğini, bu ihlalin SGK kayıtları, yeni işveren tarafından hizmet izni ve faaliyet lisansının alınması ve yeni işveren tarafından davalıya ödenen ücretler ile sabit olduğunu, davalının 110.000 Amerikan Doları tutarındaki cezai şartı ve faizini ödemekle yükümlü hale geldiğini, bu nedenle davalıya karşı .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. Sayılı dosyası tahtında ilamsız icra takibi başlatıldığını, davacının icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durdurulduğunu, davalının itiraz dilekçesinin 12.03.2019 tarihinde tebliğ edildiğini, 04.02.2020 tarihinde dava şartı olan arabuluculuk başvurusunda bulunduğunu ve anlaşmama tutanağı düzenlendiğini, Türk Ticaret Kanunu’nun 4. Maddesi uyarınca itirazın iptali davasının Sayın Mahkeme nezdinde ikame edildiğini, davalı tarafından icra takibine yapılan itirazın haksız ve takibe konu alacağın likit nitelikte olduğunu beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla icra takibine yapılan itirazın 110.331,51 Amerikan Doları tutarındaki alacak yönünden iptaline ve .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası ile yapılan takibin 110.331,51 Amerikan Doları üzerinden faiziyle birlikte devamına, davalı aleyhine takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davalıyla tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili işçinin, davacı ... bünyesinde 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tabi kılavuz kaptan (gemiadamı) olarak çalışmakta ve bu kapsamda İskenderun Bölgesi’ndeki limanlarda Türk ve yabancı bayraklı gemilere ilişkin kılavuzluk hizmetini ifa ettiğini, davacı ...'nin, mesleğe ve sektöre dair açıklamalar yaparken 20 yılı aşkın süredir Türkiye’nin en işlek limanlarında kılavuzluk, römorkörlük ve demirleme hizmetleri sunduğunu, kılavuzluk hizmetinin icra edilebilmesi için idareden temin edilecek yeterlilik belgesinin bulunması zorunluluğunun getirildiğini, yeterlilik belgesi alınabilmesinin ise belli bir sayıda kılavuz kaptan istihdam etme koşuluna bağlandığını, Türkiye’de sınırlı sayıda kılavuz kaptan bulunması sebebiyle kılavuz kaptanların son derece iyi koşul ve şartlarla iş sözleşmesi bağıtlayabildiklerini, müvekkili işçi ile de çok iyi koşullarda hizmet sözleşmesi bağıtlandığını, kılavuz kaptanların, istihdamına son derece ihtiyaç duyulduğunu ve onların kendi şartlarını belirleyebildiklerini iddia ettiğini, ancak davacı ...’in mahkemeyi yanıltmak ve tabiri caizse mahkemenin İş Mahkemesi değil de Asliye Ticaret Mahkemesi olması dolayısıyla uyuşmazlığı iş hukuku alanından çıkartmak amacıyla sektöre dair özellikle belirtmediği hususlar bulunduğunu, bunlardan ilkinin, kılavuz kaptanların 10.02.2018 tarihli ve 30328 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği’nde belirtilen kılavuz kaptan yeterlik belgesine sahip olarak, gemi kaptanına, yetkili kılavuz kaptan belgesi ile yetkilendirildiği alan dâhilinde gemiye kılavuzluk edebildiklerini, Kılavuz kaptan olarak görev yapan gemi adamlarının uzun bir eğitim ve prosedür izlendikten sonra belli bir bölgede görev yapmak üzere ehliyet aldıklarını, belirlenen bu bölge haricinde görev yapmalarının mümkün olmadığının bir gerçek olduğunu, müvekkili işçinin yalnızca yetkili kılavuz kaptan belgesi ile yetkilendirildiği İskenderun Bölgesi’nde kılavuzluk hizmeti veren bir firmada çalışabilmekte ve çalışma ehliyeti ve belgesi olmayan bir bölgede çalışması imkânsız hale geldiğini, ikinci olarak ise, davacı ...’in de belirttiği üzere, kılavuzluk hizmeti veren bir şirketin faaliyette bulunabilmesi için, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Deniz ve İç Sular Genel Müdürlüğü’ne başvurarak kılavuzluk faaliyet lisansı ve kılavuzluk hizmet izni alması gerektiğini, müvekkil işçinin yetkili kılavuz kaptan belgesi ile yetkilendirildiği İskenderun Bölgesi A sınıfı kılavuzluk faaliyet lisansına tabi olduğundan, müvekkili işçinin ancak gerekli koşulları sağlayarak idareden bu izni ve lisansı alabildiğni ve İskenderun bölgesinde faaliyette bulunan bir şirkette çalışabilmekte ve ancak buna izni bulunmadığını, dolayısıyla, davacı ...’in iddia ettiği gibi kılavuz kaptan sayısının az olması nedeniyle müvekkili işçinin işveren karşısında güçlü durumda olmasının söz konusu olmadığını, kaldı ki sırf ücretlerinin yüksek olması ya da kılavuz kaptan sayısının piyasada az olması nedeniyle müvekkili işçinin sözleşmede güçlü taraf olduğunun kabulünün mümkün olmadığını, sonuç olarak, taraflar arasındaki ilişkinin 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında bir işçi-işveren ilişkisi olduğunu ve davacı ...’in talep ve iddia ettiği gibi bu ilişkinin dışına çıkılması ya da taraflar arasındaki ilişkinin iş hukukunun temel prensiplerinden ayrık tutulmasının mümkün olmadığını ve pek tabi ki müvekkili işçinin ücretinin tutarı tarafların durumunu etkilemediğini, bu yorum İş Hukukunun ana prensiplerine aykırılık tesis ettiğini, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun “Görev” başlıklı 5. maddesinde “İş Mahkemeleri,…854 sayılı Kanuna tabi gemi adamları…ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına…ilişkin dava ve işlere bakar.” hükmünün yer aldığını, müvekkili İşçinin, 854 sayılı Deniz İş Kanunu anlamında gemi adamı, Davacı ... ise işveren sıfatını taşıdığını, davaya konu uyuşmazlığın da kılavuz kaptan (gemiadamı) olan müvekkili işçi ile davacı ... arasındaki işçi-işveren ilişkisinden kaynaklandığını, bu kişiler arasında ticari bir ilişkinin varlığından bahsedilemeyeceğini, buna göre uyuşmazlığın tamamen iş ilişkisinden kaynaklandığının açık olduğunu, taraflar arasında iş ilişkisinden kaynaklanan hukuk uyuşmazlıklarının görev ve çözümünde İş Mahkemeleri'nin görevli olduğunu, bu nedenle öncelikle görevsizlik kararı vererek dosyanın görevli iş mahkemesine göndermesini, Hizmet Sözleşmesi madde 5.11.’de “Bu kapsamda iş gören, Türk Borçlar Kanunu’nun 444. Vd. maddelerin uyarınca düzenlenen Rekabet Etmeme Yasağı gereği, iş akdi süresince ve iş akdinin bitiminden sonra 2 yıl süre ile işveren ile kendi adına rekabet edebilecek bir iş yapmamayı, sektöründeki rakip diğer işletmelerle çalışmamayı, söz konusu işletmelerde ve firmalarda ortak yahut başka bir sıfatla herhangi bir menfaat ilişkisine girmeyeceğini, İzmit Körfezi ve/veya İskenderun Yetkili Kılavuz Kaptan Belgesi ile İskenderun Körfezi ve/Veya İzmit Körfezi’nde, Yalova yetkili Kılavuz Kaptan Belgesi ile Yalova bölgesinde, Botaş yetkili Kılavuz Kaptan belgesi ile Botaş bölgesinde aynı hizmet dalında faaliyet gösteren farklı bir kurum adına kılavuz kaptan olarak çalışamayacağını kabul ve taahhüt ettiğini, iş görenin görevinden ayrılmak istemesi durumunda ve yukarıda belirtilen hususlara aykırı davranması halinde bu taahhüdün gereği olarak, işbu yükümlülüğe uymaması yüzünden, işverenin uğrayabileceği tüm zararları karşılamayı, buna ek olarak da Borçlar Kanunu’nun 446. Maddesi uyarınca düzenlenmiş olan cezai şart olarak son brüt maaşının sekiz katı ücreti ve çalıştığı her yıl için bir brüt maaş miktarı toplam olarak ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, iş görenin görevinden ayrılmak istemesi durumunda, bu taahhüdün gereği olarak işbu yükümlülüğe uymaması yüzünden işverenin uğrayabileceği bütün zararları karşılamayı, buna ek olarak Türk Borçlar Kaunu 446. Maddesi uyarınca düzenlenmiş olan cezai şartı (yalnızyüzonbinAmerikandoları) $110.000-olarak ödemesi kabul ve taahhüt eder” şeklinde bir rekabet yasağı hükmü yer aldığını, somut olay şartları göz önünde bulundurulduğunda ve TBK hükümleri nazara alındığında ilgili maddenin müvekkil işçi bakımından adeta “kelepçeleme sözleşmesi” niteliğinde olduğu açıkça anlaşılacak ve yer, zaman ve konu bakımından geçerli koşulları taşımadığı ortaya çıkacağını, Rekabet Yasağı Koşulları Mevcut Olmadığından Hizmet Sözleşmesi’ndeki Rekabet Kaydının geçersiz olduğunu, Rekabet Yasağı Kaydının, TBK’nın Emredici Hükümleri Gereği Yer ve Konu Bakımından Sınırlandırılmamış Olduğundan geçersiz olduğunu, müvekkili işçi Tarafından rekabet yasağı ihlal edilmemiş olup ispat yükü kendisinde olan davacı işveren iddialarını hiçbir somut, kanıtlanabilir ve objektif bir veriyle ispatlayamadığını, hizmet sözleşmelerinin tek tip sözleşme niteliğinde olması nedeniyle de ilgili rekabet yasağı kaydı geçersiz olduğunu, davacı ...'nin, müvekkil işçi ile başkaca kılavuz kaptanlar hakkında da aynı şekilde icra takibinde bulunduğunu ve itirazları üzerine itirazın iptali talepli davalar ikame ettiğini, bu dosyalara da bakıldığında bire bir aynı Hizmet Sözleşmesi’nin tüm çalışanlara imzalatıldığının anlaşıldığını, dolayısıyla, taraflar arasında bağıtlanan sözleşmeler incelendiğinde, her birinin işverence önceden tek taraflı olarak hazırlandığı ve aynı hükümleri taşıdığı, işçilere göre farklılık göstermediğini, buna göre işçilerle ayrı ayrı müzakere edilmediği ve tip söz