T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/314 Esas
KARAR NO: 2023/277
DAVA: Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 08/05/2015
KARAR TARİHİ: 04/04/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle, müvekkili şirket'in, Likit Petrol Gazı (LPG) dağıtım firması olup, davalının 07.11.2014 tarihinde imzalanan “Otogaz LPG Bayi Sözleşmesi” gereğince, “...” adresinde müvekkilinin LPG Otogaz bayiliğini üstlendiğini, söz konusu Bayilik Sözleşmesinin 11. Maddesinde sözleşmenin davalının ilk LPG alımı tarihinden itibaren 5 yıl süreli olduğunun kararlaştırıldığını, davalının, sözleşmenin ekinde imzaladığı Satış Taahhütnamesi ile müvekkilinden aylık 14 ton LPG almayı taahhüt ettiğini, Müvekkilinin sözleşmeden kaynaklanacak her türlü alacağına, cezai şart ve kar mahrumiyetine karşılık, sözleşmenin 8. maddesinde yazılı olduğu şekilde 35.000,00 TL tutarında teminat vermesinin kararlaştırıldığını, ancak davalı bu yükümlülüğünü verine getirmediğini, davalı, LPG alımına da başlamadığı gibi, ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarı ile bayilik sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiğini, müvekkilinin, ... 40.Noterliği’nin... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarı ile davalı hesaplarını kat ettiğini, sözleşmenin haksız yere süresinden evvel sona erdirildiğinden Bayilik Sözleşmesi’nin 12.5 maddesi gereği asgari tutar olan 50.000 USD cezai şart ile müvekkilinin kar mahrumiyetinin 10 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiğini, ihtarnamenin 27.01.2015 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini, bu defa davalının, cevabi ihtarında bayilik sözleşmesi gereği bedeli peşin mal talebinin müvekkilince yerine getirilmediği gerekçesi ile fesih yoluna gidildiğini bildirdiğini, Müvekkilim bu ihtara cevabi ihtarında, davalının müvekkile mal bedeli olarak bir ödemesi olmadığını, bu hususa fesih ihtarında da değinilmediğini bildirdiğini, müvekkili LPG dağıtım firması olup, bayilerden gelen talepleri yerine getirerek kazanç elde edeceğini, davalının iddia ettiği gibi bedeli peşin mal talebinin yerine getirilmemesi için ortada bir neden bulunmadığını, davalı, bayilik sözleşmesini haksız şekilde süresinden önce sona erdirmiş olduğundan müvekkilinin 50.000 USD cezai şart ile kar mahrumiyetini ödemekle yükümlü olduğunu, müvekkilinin 50.000 USD cezai şart alacağından fazlaya dair haklar saklı kalmak şartıyla şimdilik 10.000 USD karşılığı 27.090,00 TL’nin temerrüdün oluştuğu 07.02.2015 tarihinden itibaren Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, müvekkilinin kar mahrumiyeti alacağı bakımından fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak şartıyla şimdilik 1.000,00 TL’.nin, temerrüdün oluştuğu 07.02.2015 tarihinden itibaren Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davalıdan tahsiline karar verilmesinini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle, müvekkili ve davacı arasında düzenlenen 07.11.2014 tarihli sözleşmenin 11.süre ile ilgili bendinde "İş bu anlaşma 07.11.2014 tarihinde imzalanmış olup bayiin ilk LPG Otogaz alımı yaptığı fatura tarihinden itibaren başlar" hükmüne göre müvekkili ... Ltd. Şti. 07.11.2014 tarihinde sonra 2014 Kasım ayı içerisinde ...'ya ...A.Ş merkezine müessesinde çalışan ... ile birlikte 1 tanker gaz satış bedelini şirkete yatırma talebi kabul edilmeyerek red edildiğini ve yanında götürdüğü bir tanker gaz tutarı parayı davacı şirket müvekkillinden almayarak geri çevirdiğini, bilahare 2014 Kasım ve Aralık ayları içersinde sözleşme gereği davacı şirkete gaz parası havale çıkarmak için müteaddit defalar müvekkilinin ...'den açmış olduğu telefonlarla da gaz parasının şimdilik kabul edilmeyeceğinin beyan ederek bu taleplerinde akim kaldığını, müvekkilinin deposunda 52 gün otogaz bulunmaması nedeniyle bütün müşterilerine karşı küçük düşerek satış miktarlarında bu nedenle azalmasına sebebiyet verildiğinden dolayı 08.01.2015 tarihinde ... Noterliğinden davacı şirketle müvekkili arasında olan otogaz sözleşmesinin iptali talebinde bulunmak zorunda kaldığını, davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri, avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalının ticari defterlerinin incelenmesi için ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine 21/04/2017 tarihli ara kararı gereği talimat yazılmış, talimat mahkemesince alınan bilirkişi raporunda özetle, ...Talimat nolu dosya İçeriğinde bulunan belgeler ile Davalı ... ne ait 2014 - 2015 -2016 Resmî Defter kayıtlarının üzerinden yapılan incelemeler sonucunda,1 - Davalı şirkete ait tüm muhasebe kayıtlarının, 3568 sayılı Kanununda belirlenen Standartlar içeriğinde T.T.K’ Nu. na ve 213 sayılı V.U.K.’. na uygun bir şekilde tutularak, 2014 dönemine ait Yevmiye Defterinin “Kapanış Tasdikinin” 30.06.2015 tarihinde 06801 yevmiye nosu ile ... Noterliğinde onaylandığının tespit yapılmıştır.2015dönemineait Yevmiye Defterinin "Kapanış Tasdikinin” ... tarihinde ... yevmiye nosu ile ... Noterliğinde onaylatıidığının tespit yapılmıştır.2016 dönemine ait Yevmiye Defterinin “Kapanış Tasdikinin” 31.05.2016 tarihinde ... yevmiye nosu ile ... Noterliğinde onaylatıidığının tespit yapılmıştır.2- Taraflar arasında 07.11.2014 tarihinde imza altına alınmış Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesinde belirlenmiş olan şartlar doğrultusunda. Davalı ...Tîc. Ltd. Ştî. nin 2014-2015-2016 dönemlerine ait resmî defter kayıtlarında Davacı ... Tİc. A.Ş. adına düzenlenmiş herhangi bir muhasebe kayıtının bulunamaması nedeniyle, taraflar arasında var olan bir “Borç-Alacak” tespiti yapılamadığı yönünde görüş ve kanaatte bulunmuştur.
Talimat Mahkemesince alınan Bilirkişi raporu davacı vekiline ve davalı vekiline HMK 281 madde meşruatlı davetiye ile tebliğ edilmiştir.
Mahkememizin 26/09/2017 tarihli ara kararı gereğince dosya rapor hazırlanmak üzere mali müşavir, sektör uzmanı ve akit uzmanı bilirkişilere tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından ibraz edilen 17/01/2018 teslim tarihli raporda özetle, a) Davacı şirket ticari defterlerinin açılış ve kapanış noter tasdik ve GİB onaylarının süresinde yapıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defterlerin birbirini teyit ettiği ve defterlerin delil niteliği taşıdığı, b) Davacı şirket ticari defterlerinin incelenmesinde ve davalının ticari defterlerini inceleyen bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, davalı şirket, davacı şirketten sözleşme başlangıcından itibaren LPG alımı yapmadığı, ne var ki bunda davalının herhangi bir kusurunun bulunmadığı, c) Karşılıklı edimleri içeren bayilik sözleşmesi ve işin mahiyeti gereğince ifa sırası kendisinde bulunan davacının, mal temin ve davalıya teslim edimini yerine getirmediği, sözleşmeye aykırılığın davacıdan ileri geldiği, bu itibarla davacının ceza-i şart ve kâr mahrumiyetine yönelik tazminat şartlarının oluşmadığı yönünde görüş ve kanaatte bulunmuşlardır.
Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde Mahkememizin 2015/479 Esas 2018/325 karar sayılı kararı ile davanın reddine dair hüküm kurulmuştur.
Mahkememizin 2015/479 Esas 2018/325 karar sayılı davanın reddine dair kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin 19/06/2020 tarihli 2018/1717 esas 2020/616 karar sayılı ilamı ile,
"Dava , akaryakıt bayilik sözleşmesi uyarınca cezai şart ve kar mahrumiyeti alacağının tahsılı istemine ilişkindir.
Akaryakıt bayilik sözleşmesi uyarınca , cezai şart ve kar mahrumiyeti talep edilebilmesi için davalı bayinin borca ay