Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-5-24 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-37/585-204
Karar Tarihi : 06.10.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖR : A. Özlem UZUN, Mehmet TOKGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İhbar/Resen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Altıntaş Kardeşler Beton Kömür Nakliye İnşaat Malzemeleri
Akaryakıt Turizm Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.
Adres: Gümüşçeşme Mahallesi 184. Sok. No:70 Balıkesir
- Gürler Beton Akaryakıt İnş. İnşaat Mlz. Kömür Nak. Tur. San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Adres: Gümüşçeşme Mahallesi 252. Sok. Yenizahire Pazarı
Balıkesir
- Şelale Harfiyat Lojistik Nak. İnş. Yapı Malz. Mad. Haz. Beton
San. ve Tic. Ltd. Şti.
Adres: Gümüşçeşme Mahallesi 250. Sok. No: 40 Balıkesir
- Sayınlar Beton İnşaat Nakliyat İnşaat Mlz. Taah. Tic. Ltd. Şti.
Adres: Gümüşçeşme Mahallesi Gökdeniz Cad. 184. Sok. No:
11/A Balıkesir
(1) E. DOSYA KONUSU: Hazır beton firmalarının anlaşarak fiyatlara %40 zam
yaptıkları ve ihalelere danışıklı teklif verdikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: İhbarda özetle, Balıkesir ilinde hazır beton üretimi alanında
faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarında anlaşarak hazır beton fiyatlarına %40 zam
yaptıkları ve ihalelere danışıklı teklif verdikleri ifade edilerek 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamında gereğinin yapılması talep
edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.06.2015 tarihinde giren ihbar üzerine
resen hazırlanan 14.07.2015 tarih ve 2015-5-24/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
28.07.2015 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-32/469-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Anılan karar uyarınca düzenlenen 07.09.2015 tarih ve
2015-5-24/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Balıkesir ilinde faaliyet gösteren ve
önaraştırmaya konu olan Altıntaş Kardeşler Beton Kömür Nakliye İnşaat Malzemeleri
Akaryakıt Turizm Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. (ALTINTAŞ BETON), Gürler Beton
Akaryakıt İnş. İnşaat Mlz. Kömür Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (GÜRLER BETON),
Şelale Harfiyat Lojistik Nak. İnş. Yapı Malz. Mad. Haz. Beton San. ve Tic. Ltd. Şti.
(ŞELALE BETON) ve Sayınlar Beton İnşaat Nakliyat İnş. Mlz. Taah. Tic. Ltd. Şti.
15-37/585-204
2/11

(SAYINLAR BETON) unvanlı hazır beton üreticileri hakkında, 4054 sayılı Kanun 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. ALTINTAŞ BETON
(5) İnşaat malzemeleri ve kömür satışı yapmak üzere kurulan ALTINTAŞ BETON, 2004
yılından itibaren hazır beton sektöründe faaliyet göstermektedir. Hazır beton tesisi
(…..) m3/saat kapasitelidir.
I.1.2. GÜRLER BETON
(6) 2005 yılında faaliyetlerine başlayan GÜRLER BETON, hazır beton sektörünün dışında
yapı sektöründe ve market işletmeciliği alanında Gürler şirketler grubu bünyesinde
faaliyet göstermektedir. GÜRLER BETON’un hazır beton üretim kapasitesi (…..)
m3/saattir.
I.1.3. ŞELALE BETON
(7) ŞELALE BETON hazır beton sektörünün yanı sıra kum ocağı işletmesi, taşımacılık,
nakliye ve inşaat taahhüt hizmetleri sektöründe de faaliyet göstermektedir. ŞELALE
BETON’un hazır beton üretim kapasitesi (…..) m3/saattir.
I.1.4. SAYINLAR BETON
(8) SAYINLAR BETON inşaat, inşaat malzemeleri, hafriyat ve nakliyat alanlarında
faaliyetlerini sürdürmektedir. SAYINLAR BETON’un hazır beton üretim kapasitesi
(…..) m3/saattir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) Hazır beton, belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir.
Hazır beton ürünleri, kullanım amaçları bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve
C25+ gibi alt kategorilere ayrılabilse de, alt ürün grupları arasında yüksek arz ikamesi
bulunmaktadır. Rekabet Kurulunun konuya ilişkin önceki kararları1 da dikkate alınarak
söz konusu ürünlere ilişkin alt ürün pazarlarının ayrıca tanımlanmasına gerek olmadığı
değerlendirlmektedir. Bu çerçevede ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı” olarak
tanımlanmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) Hazır beton, üretildikten sonra yaklaşık 1-2 saat içinde tüketilmesi gereken, bu
sebeple stoklanamayan ve üretildiği tesisten belli bir mesafeden daha uzak bölgelere
taşınması teknik ve ekonomik açıdan mümkün olmayan bir üründür. Gerek bu
özellikleri ve gerekse yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle hazır beton, üretildiği
tesisten en fazla yaklaşık 50 km uzaklığa götürülebilmektedir.
(11) İnceleme yapılan teşebbüsler, Balıkesir ilinde faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte,
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da da belirtildiği gibi dosya özelindeki
iddianın belirli bir coğrafi pazar tanımı yapılmasını gerektirmediği ve bu yönde
yapılacak bir tanımlamanın dosyada ulaşılacak sonuca herhangi bir etkisinin

1 01.10.2014 tarihli ve 14-37/703-311 sayılı, 30.06.2015 tarihli ve 15-27/299-84 sayılı, 09.07.2015 tarihli
ve 15-29/433-166 sayılı Rekabet Kurulu kararları.
15-37/585-204
3/11

olmayacağı durumlarda dosya kapsamında kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımı
yapılmayabilmektedir. Bu çerçevede, mevcut dosya açısından ilgili coğrafi pazar
tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.3. Tespitler
I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler
(12) Dosya kapsamında 12.08.2015 tarihinde ALTINTAŞ BETON, GÜRLER BETON,
SAYINLAR BETON ve ŞELALE BETON’da yerinde incelemelerde bulunulmuştur.
Yerinde inceleme yapılan teşebbüslerde, GÜRLER BETON’da bulunan bir belge
dışında herhangi bir belgeye ulaşılamamıştır.
(13) GÜRLER BETON’da bulunan belge ise dairesel bir grafik içerisinde pay verilmiş hazır
beton firması isimlerini içermektedir. Belgede dairesel bölgenin içinde yazan isimler
ihbarda adı geçen ve yerinde inceleme yapılan teşebbüslerin isimleridir. Belgede el
yazısı ile “Altıntaş %25, Gürler %25, Şelale 16.666, Sayınlar 16.666, Altıntaş 16.666”
yazmaktadır. Teşebbüs müdürü Mehmet GÖRLEN tarafından “Limak Çimentodan
alınan analiz akışı, geçen yılın çimento departmanından alınan evraktır” açıklaması
belge alınırken not olarak yazılmıştır.
I.3.2. Teşebbüslerden Edinilen Bilgiler Çerçevesinde Yapılan Tespitler
(14) Dosya konusu ihbar, ilgili hazır beton firmalarının aralarında anlaşarak fiyatları
yükselttiği ve ihalelere danışıklı teklif verdiğine ilişkindir. İhbarda ihlalin hangi tarihlerde
gerçekleştiğine dair bir ifade bulunmamaktadır. Bununla birlikte, %40 zam yapıldığına
yönelik olarak Kuruma intikal eden ihbarın 19.06.2015 tarihli olması ve ihbar ekinde
sunulan gazete haberlerinin tarihi göz önüne alınarak iddia konusu eylemin Nisan
2015 tarihinden itibaren gerçekleşmiş olabileceği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda
taraflardan temin edilen fiyat ve maliyet verilerini içeren analizler Ocak 2012-Haziran
2015 dönemini kapsamakla birlikte Nisan-Haziran 2015 dönemi dikkate alınarak da
karşılaştırma yapılmıştır. Ayrıca, yapılan değerlendirmelerde fiyat hareketleri için aylık
ağırlıklı ortalama fiyatlar ve en çok tüketilen hazır beton ürünlerinden C25 türü kıstas
alınmış, maliyet artışına ilişkin hesaplamalar ise hazır beton üretiminin önemli girdileri
ele alınarak yapılmıştır.
(15) İhalelere danışıklı teklif verildiği iddiası ile ilgili olarak, hazır beton satışı için çok az
sayıda ihale yapıldığı, Ocak 2012-Haziran 2015 döneminde sadece SAYINLAR
BETON’un üç adet ihaleye katıldığı, diğer teşebbüslerin ise ihalelere katılmadığı
anlaşılmıştır. İhalelere danışıklı teklif verildiğine yönelik iddiaları destekleyen herhangi
bir veriye de ulaşılmamıştır.
(16) İncelemeye konu teşebbüslerin Ocak 2012’den itibaren C25 türü hazır beton
fiyatlarının seyrine Grafik 1’de yer verilmektedir.2

2 Fiyatlara nakliye bedeli dahildir. İncelenmekte olan hazır beton üreticisi teşebbüslerin çoğu satış
yaparken nakliye fiyatları ve pompa bedellerini ayrıştırmamaktadır. ALTINTAŞ BETON’un fiyatları ise
söz konusu döneme ait aritmetik ortalama fiyatlardır.
15-37/585-204
4/11

Grafik 1: (…..)

(17) Yukarıda yer verilen grafikte görüldüğü üzere önaraştırma yapılan teşebbüslerin fiyat
hareketleri birbirine paralel bir seyir izlemektedir. Hazır beton fiyatlarının 2012 yılından
itibaren genel olarak artış eğiliminde olduğu ve ürünün yapısı gereği genel olarak kış
aylarında düşüşe geçerken, inşaat sektörünün daha hareketli olduğu yaz aylarında ise
yükselişe geçtiği görülmektedir. Ocak 2012-Haziran 2015 döneminde SAYINLAR
BETON’un C25 türü hazır beton satış fiyatı yaklaşık %(…..) oranında artarken,
ŞELALE BETON’un %(…..), GÜRLER BETON’un %(…..), ALTINTAŞ BETON’un ise
yaklaşık %(…..) oranında arttığı tespit edilmiştir. Bu noktada hazır beton fiyatlarına
etki eden maliyet kalemleri, kapasite kullanım oranları ve yine doğrudan fiyata etki
eden talep düzeyleri incelenmiştir.
(18) Balıkesir merkezde faaliyet gösteren önaraştırmaya konu teşebbüslerin satış verileri
dikkate alınarak hesaplanan, yıllara yayılmış talep grafiğine ve ağırlıklı ortalama
fiyatlara Grafik 2’de yer verilmektedir.
15-37/585-204
5/11

Grafik 2:

(19) Grafik 2’ye göre talepteki değişimler dalgalı bir seyir izlemekte, mevsimsel olarak kış
aylarında talep azalırken sektörün daha hareketli olduğu yaz aylarında ise artış
göstermektedir. İktisat teorisinin öngördüğü üzere, piyasa ekonomisi içinde, arz-talep
dengesinde talep lehine yaşanacak olası bir değişiklik, denge fiyat seviyesinde artış
şeklinde muhtemel bir etki oluşturmaktadır. Grafik 2’de de görüldüğü gibi 2015 yılı
Mart ayından itibaren fiyatların artmasında aynı dönemde belirgin şekilde artan talebin
de etkili olduğu, bir başka deyişle bu dönemde talepte meydana gelen artışın denge
fiyat seviyesinde yükselmeye neden olduğu söylenebilecektir. Mart-Haziran 2015
döneminde talep yaklaşık %68 artmış iken aynı dönemde fiyatlardaki artış yaklaşık
%9 olarak gerçekleşmiştir.
(20) 2015 yılı Nisan-Haziran döneminde toplam talep 2014 yılının aynı dönemine göre
yaklaşık olarak %9 oranında artarken fiyatlar da 2014 yılının aynı dönemine göre
yaklaşık olarak %15 oranında artış göstermiştir. Aylar itibarıyla ele alındığında 2015
yılı Nisan ayında talep bir önceki yılın aynı ayına göre yaklaşık %24 oranında
azalırken, Mayıs ve Haziran aylarında bir önceki yılın aynı ayına göre sırasıyla %21 ve
%41 oranında artmıştır. Fiyatlar bakımından ise 2015 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran
aylarında bir önceki yılın aynı aylarına göre sırasıyla yaklaşık %10, %14 ve %20
oranında bir artış gerçekleşmiştir.
(21) İlgili teşebbüslerin fiyat hareketlerinin daha sağlıklı değerlendirilebilmesi adına
kapasite kullanım oranları da incelenmiştir. Önaraştırma konusu teşebbüslerin
ortalama toplam kapasite kullanım oranları3 2012 yılında %44, 2013 yılında %50,
2014 yılında ise %61 olarak tespit edilmiştir. Teşebbüs bazında 2014 yılı kapasite
kullanım oranları ŞELALE BETON’un %(…..), GÜRLER BETON’un %(…..),
SAYINLAR BETON’un %(…..), ALTINTAŞ BETON’un %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
Hazır beton üretimine ilişkin kapasite kullanım oranları değerlendirilirken mevsimsel
olarak bazı dönemlerde üretimin azaldığının göz önüne alınması gereklidir. Bu
sebeple talebin arttığı aylar bazında ele alındığında da kapasite kullanım oranları daha
yüksek olacaktır.
(22) Fiyat analizlerinde dikkate alınması gereken bir diğer önemli kriter ise maliyetlerde
yaşanan artışlardır. Önaraştırmalarda maliyet hesaplamalarına yönelik olarak
incelenen teşebbüslerden temin edilen bilgilerin birbirleriyle tutarlılık göstermediği
hazır beton sektöründe yapılan daha önceki incelemelerde tespit edilmiştir4. Bu
sebeple, işbu rapor kapsamında maliyet artışları raportörler tarafından tespit edilmiştir.
Bu bağlamda, öncelikle tarafların göndermiş olduğu bilgiler doğrultusunda elde edilen
ve 1m3 hazır beton üretim maliyetinin yaklaşık %45-55’lik düzeyine denk gelen
çimento maliyetleri incelenmiştir. Aşağıda teşebbüslerin “Cem I-II 42,5” dökme
çimento nakliye hariç ağırlıklı ortalama alım fiyatlarına5 ilişkin olarak hazırlanan Grafik
3’e yer verilmektedir.

3 Ortalama toplam kapasite kullanım oranları incelenen teşebbüslerin toplam üretim mik