Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2016-5-14 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-33/580-256
Karar Tarihi : 13.10.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Murat AYBER, Cihan BİLAÇLI, Mehmet KAYA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İhbar
(Kamu İhale Kurumu vasıtasıyla)
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Antakya Öznur Elektrik Vinç Sondaj İnş. Taah. Emlak Oto. Altyapı
Hizm. Hafriyat Taş. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti.
Haraparası Mah. Yavuz Sultan Selim Cad. No:76 Antakya/Hatay
- Ata REYHAN İnşaat Mühendislik
Haraparası Mah. İ. Ethem Civelek İşhanı No:11/12 Antakya/Hatay
- Alpaslan Sondaj Müh. İnş. Elek. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Haraparası Mah. Civelekzade Ebu Bekir İşhanı A Blok No:7/10
Antakya/Hatay
- Sürmeli İnşaat Mühendislik Müteahhitlik
Haraparası Mah. İ. Ethem Civelek İşhanı No:18/A Antakya/Hatay
- Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Mehmet Kafadar Cad. No:3 Antakya/Hatay
(1) E. DOSYA KONUSU: Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
tarafından düzenlenen birtakım ihalelerde usulsüzlük yapıldığı ve su fiyatlarına
fahiş zam uygulandığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: İhbarda özetle,
- Hatay Büyükşehir Belediyesine bağlı Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğünde (HATSU) yapılan usulsüzlüklere yönelik şikayetlerin 2015 yılında
Hatay Büyükşehir Belediye Başkanına şifahen bildirildiği, müdahale edilmemesi
üzerine Hatay Cumhuriyet Başsavcılığı ve İçişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu
Başkanlığına İletildiği, İçişleri Bakanlığı tarafından o güne dek teftiş yapılmadığı,
- Ancak Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının dilekçenin ardından hemen Hatay
Valiliğinden inceleme yapılmasını talep ettiği, Valilik İl İdare Kurulunun da inceleme
için Hatay Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden muhakkik görevlendirmesi yaparak
olayın incelenmesini sağladığı,
- HATSU tarafından gerçekleştirilen ihalelerin açık ihale usulü ile yapılması gerekirken
yetkililer tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun (4734 sayılı Kanun) 21.
maddesinde yer alan pazarlık usulünün çokça benimsendiği, ihaleleri alan
müteahhitlere kırım oranlarının belirli seviyelerde tutulması gerektiğinin söylendiği,
16-33/580-256

2/11

- Usulüne uygun olarak yapılan ihalelerin çeşitli gerekçelerle iptal edilip ileriki bir
tarihte yeniden düzenlendiği, halbuki 4734 sayılı Kanun’un 21. maddesi uyarınca
ancak afet, salgın hastalık ve öngörülemeyen durumlar için bu metodun
kullanılabileceği, yeniden düzenlenen ihalede proje maliyetlerinin artırıldığı,
- Hatay’da su fiyatlarına yapılan fahiş zamın ve geri adım atılmamasının nedeninin de
bu sıcak paradan vazgeçmemek olduğu, su fiyatlarının yanlış hesaplandığı
iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.04.2016 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 12.05.2016 tarihli ve 2016-5-14/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 18.05.2016
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 16-17/293-M sayı ile önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 07.09.2016 tarih ve 2016-5-14/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, HATSU tarafından düzenlenen bazı ihalelere
danışıklı teklif verdiği iddia edilen önaraştırmaya taraf teşebbüsler ve su tarifesinde aşırı
fiyat uyguladığı iddia edilen HATSU hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Önaraştırma kapsamında, 10.08.2016 tarihinde HATSU’dan bilgi talebinde bulunulmuş,
11.08.2016 tarihinde Alpaslan Sondaj Müh. İnş. Elek. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd.
Şti. (ALPASLAN), Sürmeli İnşaat Mühendislik Müteahhitlik (SÜRMELİ), 12.08.2016
tarihinde Ata REYHAN İnşaat Mühendislik (REYHAN) ve Antakya Öznur Elektrik Vinç
Sondaj İnş. Taah. Emlak Oto. Altyapı Hizm. Hafriyat Taş. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd.
Şti.’de (ÖZNUR) yerinde incelemeler yapılmıştır. Ayrıca, Hatay Valiliği ve HATSU ile
görüşmeler de gerçekleştirilmiştir.
(6) Talep edilen bilgiler, 19.08.2016 tarihinde REYHAN ve SÜRMELİ tarafından,
22.08.2016 tarihinde ALPASLAN ve HATSU tarafından ve 01.09.2016 tarihinde
ÖZNUR tarafından Kurum kayıtlarına intikal ettirilmiştir.
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. ÖZNUR
(7) 2014 yılında her türlü elektrik malzemeleri ile bilumum elektrik motorları, bobinaj, tevsi
panosu, uzaktan kumandalı otomasyon tesisleri, regülatör ve bunların yedek
parçalarının alım ve satımını gerçekleştirmek, her türlü işlerde kullanılabilecek vinçlerin
alım, satım ve kiralamasını yapmak, inşaat taahhüt ve müteahhitlik işlerini, bunun
yanında kamu kurum ve kuruluşları dahil her türlü alt yapı, su ve kanalizasyon işlerini
yapmak amacıyla Antakya’da kurulmuştur. Sermayedarları Orhan NURAYDIN ve Necat
ÖZER’dir.
I.1.2. ALPASLAN
(8) 1996 yılından itibaren altyapı işlerinde faaliyet gösteren teşebbüs 2009 yılında unvan
değiştirerek halihazırdaki unvanını tescil ve ilan ettirmiştir. Teşebbüs, sondaj boru ve
malzemelerinin ticareti, su araması, kuyu ruhsatı alınması gibi altyapı işleri ve her türlü
inşaat faaliyetleri ile iştigal etmektedir. Teşebbüsün 2009 yılındaki devir ile yeni ortaklık
yapısı %51 Erkan ALPASLAN ve %49 Necdet ALPASLAN şeklinde değişmiştir.
16-33/580-256

3/11

I.1.3. SÜRMELİ
(9) 2012 yılında her türlü inşaat faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla Antakya’da
Süleyman SÜRMELİ tarafından kurulmuştur.
I.1.4. REYHAN
(10) Teşebbüs 2009 yılında alt yapı ve üst yapı taahhüt işlerinde faaliyet göstermek
amacıyla Ata REYHAN tarafından kurulmuştur.
I.1.5. HATSU
(11) HATSU Hatay Büyükşehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini
haiz bir kurum olup, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Kanunu’na1 (2560 sayılı Kanun) tabi olarak 12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı On Dört İlde
Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (6360 sayılı Kanun)
çerçevesinde 01.04.2014 tarihinde kurulmuş, yetki ve sorumlulukları 2560 sayılı Kanun
ve ilgili yönetmeliklerde düzenlenmiştir. Ayrıca, yerel yönetimleri doğrudan veya dolaylı
olarak etkileyen birçok yasal düzenleme HATSU’yu da ilgilendirmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(12) İlgili teşebbüslerin danışıklı hareket ettikleri iddia edilen ihalenin konusunu inşaat işleri
oluşturmakla birlikte, yapılacak değerlendirmenin sonucuna herhangi bir etkisi
olmayacağından İlgili Pazarın Tanımlanmasına Dair Kılavuz’un (Kılavuz) 20. maddesi
de dikkate alınarak kesin bir ilgili ürün pazarı belirlenmemiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(13) Dosya kapsamında incelenen teşebbüslerin merkezleri Antakya’dadır. Ancak, yapım
işleri ihalelerine Türkiye’nin herhangi bir ilinde mukim teşebbüslerin katılması mümkün
olabilmektedir. İşbu dosyanın konusu ve kapsamı bakımından, Kurulun daha önceki
benzer kararlarında2 “Türkiye” olarak tanımlanan ilgili coğrafi pazarın değiştirilmesini
gerektirecek bir unsur tespit edilmemekle birlikte, yapılacak değerlendirmenin sonucuna
herhangi bir etkisi olmayacağından hareketle, Kılavuz’un 20. maddesi doğrultusunda
kesin bir coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır.

1 05.06.1986 tarih ve 3305 sayılı Kanun ile İSKİ kuruluş kanununun diğer büyükşehir belediyelerine de
uygulanacağı hükmü getirilmiştir.
2 14.07.2011 tarih ve 11-43/954-308 sayılı, 13.10.2011 tarih ve 11-52/1343-474 sayılı, 26.01.2012 tarih
ve 12-03/86-25 sayılı Kurul kararları.
16-33/580-256

4/11

I.3. 4054 Sayılı Kanun Çerçevesinde Yapılan Tespit ve Değerlendirmeler
I.3.1. HATSU’nun Düzenlediği Bazı İhalelere Danışıklı Teklif Verildiği İddiası
(14) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri yasaklanmıştır. Bu
kapsamda, ihale piyasalarında teklif sunan teşebbüslerin aralarında anlaşarak ihaleleri
paylaşmaları, ihalelerde danışıklı teklif vermeleri ve buna benzer davranışlarla rekabet
ortamını kısıtlamaları yasaklanmış eylemler içerisindedir. Bununla birlikte, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilebilmesi ancak hukuki, iktisadi ve idari açıdan
bağımsız teşebbüslerin kanuna aykırı davranışları ile mümkün olabilmektedir. Bu
bakımdan önaraştırmaya konu tarafların farklı teşebbüsler olduğunun ortaya konulması
gerekmektedir.
(15) Yapılan yerinde incelemeler çerçevesinde, teşebbüslerin ofis adreslerinin farklı yerlerde
olduğu görülmüş, teşebbüslerin güncel ortaklık ve yönetim yapısını gösteren Türkiye
Ticaret Sicili Gazetesi ilanları3 ve Ticaret Odası Sicil Suretleri4 incelendiğinde de
teşebbüslerin rekabet hukuku bağlamında tek bir ekonomik bütünlük olarak
değerlendirilmesini gerektirecek bir unsur tespit edilememiştir. Bu çerçevede,
önaraştırmaya taraf teşebbüslerin iddia konusu eylemleri 4054 sayılı Kanun
kapsamında değerlendirilebilecektir.
(16) İhale, önceden belirlenen kurallar çerçevesinde alıcılar veya satıcılar arasındaki fiyat
rekabetine göre mal veya hizmetlerin tahsisinin yapıldığı bir sistemi ifade etmektedir.
Birçok ülkede olduğu üzere, şeffaflık, etkinlik gibi nedenlerle kamu alım ve satımlarında,
istisnalar olmakla birlikte, temel prensip ihale yönteminin kullanılmasıdır. Kamunun
ihtiyacı olan mal veya hizmetlerin en uygun fiyat ve kalitede temin edilebilmesi için alım
sürecinde rekabetin sağlanması, ihalelerin temel ilkeleri arasında sayılmaktadır.
Nitekim, 4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5. maddesinde de rekabet ilkesi
yer almaktadır. Bununla birlikte, teşebbüsler kendi aralarında yaptıkları anlaşmalar ile
bu ilkeye aykırılık teşkil edebilecek bazı eylem ve uygulamalarda bulunabilmektedir.
(17) Kamu alımlarının, rekabetçi bir yapıda olması gereken teklif toplama sürecindeki
danışıklı hareketler de rekabet ihlali sayılabilmekte, ihaleye katılan ya da katılma imkanı
olan teşebbüslerin birlikte davranmaları, ihaleden beklenen faydaların ortaya çıkmasına
engel olabilmektedir. Teşebbüsler nihai tekliflerin sunulduğu aşamada, teklif bedelleri,
teklif edecekleri mal ya da hizmetler, teklif sırası, teklif verip vermeme veya teklifden
geri çekilme gibi konularda anlaşma yapabilmektedir. Bu kapsamda, bir ihalede
teşebbüslerin kazanacak teşebbüs için yan teklif sunmaları, ihale kalemlerinin ya da
ihale bölgelerinin paylaşımı, kazanan teklif sahibinin teklifini geri çekerek ikinci teklif
sahibinin ihaleyi kazanması, ihalelerde görülen danışıklı hareketlere örnek olarak
gösterilebilecektir.

3 ALPASLAN için 15.04.2015 tarih, 8801 sayılı, ÖZNUR için 03.10.2014 tarih ve 8667 sayılı Ticaret Sicil
Gazetesi örnekleri.
4 SÜRMELİ için 22.03.2012 tarih 2972 sayılı Ticaret Odası Sicil Sureti.
16-33/580-256

5/11

(18) Başvuru dilekçesinde geçen ve 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirmeye
alınan ihaleler aşağıdaki şekildedir:
- 2015/179705 ihale kayıt numarası ile “Hatay ili Antakya ve Altınözü ilçelerinde yeni
açılan içme suyu sondaj kuyularının ve terfi merkezlerinin devreye alınabilmesi için
montajlı mal alım işi”,
- 2015/68760 ihale kayıt numarası ile “Sel afeti nedeniyle hasar gören Samandağ ve
Defne Mahalleleri içme suyu inşaatı”,
- 2015/108565 ihale kayıt numarası ile “Sel afeti nedeniyle hasar gören Arsuz ilçesi
Bey ve Üçgüllük Mahallesi içme suyu tesisi yapım işi”,
- 2015/7471 ihale kayıt numarası ile “Hatay ili Antakya, Kırıkhan, Reyhanlı ve Kumlu
ilçelerinde sondaj yapım işi”.
(19) Önaraştırma döneminde ihaleye teklif veren dört teşebbüste raportörlerce yerinde
inceleme ve görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca ihaleyi düzenleyen idare ile de görüşme
yapılarak bilgi ve belge edinilmiştir. Yapılan yerinde incelemelerde teşebbüslerin
ihalelere danışıklı teklif verdiklerine ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmamış olup,
konuya ilişkin olarak teşebbüslerle yapılan görüşmelerde alınan ve sonradan edinilen
bilgilere aşağıda yer verilmiştir.
(20) 2015/179705 ihale kayıt numarası ile yapılan montajlı mal alım ihalesinde başvuruda
iddia edilen husus, “ihaleyi kazanan teşebbüsün ihaleye katılmak isteyen diğer
teşebbüsleri katılmamaları konusunda ikna ettiği” ifadesidir. Söz konusu iddianın tespiti
için önaraştırma kapsamında ihaleyi kazanan ÖZNUR’da inceleme yapılmış ve
teşebbüs yetkilisi ile görüşülmüştür. Yapılan bu görüşmede, HATSU’nun 2014 ve 2015
yılında yaptığı montajlı mal alım ihalelerini kazandığı, yapılan ihalelerden ilkinin açık
ihale diğerinin ise pazarlık usulü ihale olduğu ve 2015 yılında yapılan pazarlık usulü5
ihalede beş teşebbüse davetiye gönderildiği, fakat üç teşebbüsün ihaleye katıldığı ifade
edilmiştir.
(21) Yukarıda sözü edilen ihaleye ilişkin HATSU’dan bilgi talebinde bulunulmuş, gelen