İSTEMİN ÖZETİ: Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi'nin 17/01/2020 gün ve E:2017/486 K:2020/62 sayılı kararın, davacılar ve davalılar tarafından istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle istinaf yoluyla incelenerek aleyhe olan kısımlarının kaldırılmasına karar verilmesi istenilmektedir.

ŞANLIURFA VALİLİĞİ SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı tarafın istinaf taleplerinin reddi ile, kararın maddi ve manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü yönünden bozularak davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur

İÇİŞLERİ BAKANLIĞI SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı tarafın istinaf talebinin reddi ile, kararın maddi ve manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne ilişki aleyhe olan kısmının bozularak davanın reddi yönünde karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

DAVACILARIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Savunma dilekçesi verilmemiştir.

Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi'nce dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:

KARAR: Dava, davacıların babası İ. Ş.'in 20.07.2015 tarihinde Şanlıurfa'nın Suruç İlçesi'nde meydana gelen bombalı saldırıda hayatını kaybettiğinden bahisle, olay yerinde yeterli güvenlik önlemlerinin alınmadığı ve idarenin hizmet kusuru bulunduğu iddia edilerek, davacı D. K.'nın her biri için 250.000,00-TL manevi, Y. Ş. Ö. için 250.000,00-TL manevi ve 30.000,00TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesi'nce, olayın meydana gelmesinde davalı idarenin tam kusurlu olması nedeniyle, tazminat miktarının bu husus göz önüne alınarak belirlenmesi gerektiğinden, bilirkişi raporları ile belirlenen 21.287,42-TL tutarındaki maddi tazminatın müteveffa İ. Ş.'in kızı Y. Ş. Ö.'e ödenmesine hükmedilmesi gerektiği, 6098 sayılı Kanun'un 52 nci maddesinde yer alan "hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir" hükmü ve kusur durumu dikkate alınarak, davacı Y. Ş. Ö. için takdiren 60.000,00-TL ve davacı D.K. için takdiren 60.000,00-TL manevî tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın maddî tazminat bakımından kısmen kabulüne, kısmen reddine, 30.000,00-TL tutarındaki maddi tazminat talebinin, 21.287,42-TL'lik kısmının kabulüne, 8.712,58-TL'lik kısmının reddine, kabul edilen maddi tazminat tutarının idareye başvuru tarihi olan 12.07.2016 tarihinden itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte davalı idarelerden alınarak davacı Y.Ş.Ö.'e ödenmesine, davanın manevî tazminat bakımından kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacı Y. Ş. Ö.için 60.000,00-TL ve diğer davacı D. K. için 60.000,00-TL olmak üzere toplam 120.000,00-TL manevî tazminatın idareye başvuru tarihi olan 12.07.2016 tarihinden itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte davalı idarelerden alınarak davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevî tazminat talepleri bakımından davanın reddine karar verilmiştir.

Davacılar tarafından, hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu ve manevi zararı karşılamadığı, olayı gerçekleştiren Ş. A. A.'ün terör nitelikli kayıp şahıs olduğunun olaydan kısa bir süre önce Suruç Emniyet Müdürlüğü'ne bildirildiği, canlı bomba eylemlerine karşı önlemler alınması için talimatlar verildiği, olayın gerçekleştiği tarihi de kapsar şekilde (canlı bomba saldırısının olduğu Amara Kültür Merkezi'nin de olduğu) birçok cadde ve sokakta 24 saat esasına göre kişilerin üstlerinin ve eşyalarının aranmasına ilişkin mahkeme kararı alındığı, fakat o gün Amara Kültür Merkezi çevresinde hiçbir güvenlik önlemi alınmadığı, Suruç Emniyet Müdürlüğü'nde görevli polis memurları A.D. ve A.K. hakkında Suruç Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2017/653 E. Sayılı dosyası ile görevi kötüye kullanmaktan dava açıldığı, canlı bomba saldırısı yapılabileceğine ilişkin istihbarat bilgisi olmasına rağmen hiçbir önlemin alınmadığı, Mahkemece manevi tazminat miktarını belirlerken olayın oluş biçimini dikkate almadığı ileri sürülerek istinaf incelemesi ile manevi tazminat isteminin reddedilen kısmı için kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesi istenilmektedir.

Davalı Şanlıurfa Valiliği tarafından, idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için ortada bir zararın ve zarara yol açan idareye yüklenebilir bir eylemin bulunmasının gerektiği, 20 Temmuz 2015 günü yapılacak yardım dağıtımı için toplanılacağı önceden kamuoyu tarafından da bilindiğinden tüm Devlet kurumları tarafından gerekli tüm güvenlik tedbirlerin alındığı, şehir girişinde araçların durdurulduğu, gerekli aramaların yapıldığı, azami ihtimamın gösterildiği, terör eylemlerinin sinsi şekilde gerçekleştirilmesi nedeniyle idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı, davanın reddinin gerektiği ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.

Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, olayda hizmet kusuru bulunmadığı, Suruç ilçesinde gerekli güvenlik tedbirlerinin alındığı, bir gün önceden şüpheli araçlar ve şahıslar ilgili uygulamaların yapıldığı ve diğer tedbirlerin alındığı, idarenin kusursuz sorumluluğundan bahsedilebilmesi için olay ile oluşan zarar arasında illiyet bağı bulunması gerektiği, olayın terör eylemi olduğu, olay nedeni ile ortaya çıkan zarar ile idarenin eylem ve işlemleri arasında illiyet bağı bulunmadığı, terör eylemi sonucunda oluşan zararların tazmininin sosyal risk ilkesinin kanunlaşmış hali olan 5233 sayılı Kanun'a göre incelenmesi gerektiği, Kanun'da manevi zararlar düzenlenmediğinden manevi tazminata hükmedilemeyeceği, hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğu ve sebepsiz zenginleşmeye yol açacağı, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği, davanın reddi gerektiği, davalı idarenin harçtan muaf olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

Tazminat hukukunda asıl olan, ortaya çıkan zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunması olup, hizmet kusuru nedeniyle idarenin sorumluluğuna gidebilmek için ortaya çıkan zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunması şarttır. Zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabildiği hallerde öncelikle idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkesine göre zararın tazmin edilip edilmeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple, hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir.

Müterafik kusur ( ortak kusur ), zarara uğrayanın, zararın doğumuna veya zararın artmasına yardım ( etki ) etmesidir. Böyle bir durumda, zarara uğrayana veya mirasçılarına ödenecek tazminat miktarları müterafik kusur oranında orantısal olarak azaltılmalıdır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacılar tarafından, Şanlıurfa İli, Suruç İlçesi, Amara Kültür Merkezi'nde 20/07/2015 tarihinde meydana gelen terör saldırısına ilişkin ol