Sprawa C‑103/08

Arthur Gottwald

przeciwko

Bezirkshauptmannschaft Bregenz

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
złożony przez Unabhängiger Verwaltungssenat des Landes Vorarlberg)

Swobodny przepływ osób – Obywatelstwo Unii – Artykuł 12 WE – Udostępnienie osobom niepełnosprawnym nieodpłatnej winiety rocznej – Przepisy ograniczające przyznawanie takiej winiety jedynie osobom niepełnosprawnym, które mają miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu na terytorium kraju

Streszczenie wyroku

Prawo wspólnotowe – Zasady – Równość traktowania – Dyskryminacja ze względu na przynależność państwową – Zakaz

(art. 12 WE)

Wykładni art. 12 WE należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten nie sprzeciwia się uregulowaniu krajowemu, które ogranicza przyznanie nieodpłatnej winiety rocznej do osób niepełnosprawnych mających miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu na terytorium danego państwa członkowskiego, włączając w to również osoby, które przyjeżdżają regularnie do tego państwa ze względów natury zawodowej lub osobistej.

W istocie zarówno wspieranie mobilności oraz integracji osób niepełnosprawnych, jak i wola zapewnienia istnienia pewnego powiązania pomiędzy społeczeństwem danego państwa członkowskiego a beneficjentem danego świadczenia mogą stanowić obiektywne względy interesu ogólnego, które mogą uzasadniać to, że wymogi przyznania takiego świadczenia są w stanie wpływać na swobodę przemieszczania się obywateli Unii.

Jeśli chodzi o przepis mający na celu ułatwienie regularnego przemieszczania się po terytorium krajowym osób niepełnosprawnych w celu ich zintegrowania ze społeczeństwem krajowym, to miejsce zamieszkania lub stałe miejsce pobytu wydają się kryteriami właściwymi dla ustalenia istnienia związku tych osób ze społeczeństwem danego państwa członkowskiego, mogącymi w szczególności odróżnić je od innych kategorii użytkowników korzystających z sieci dróg tego państwa członkowskiego w sposób wyłącznie sporadyczny lub czasowy. Co się tyczy proporcjonalności przesłanek miejsca zamieszkania i miejsca stałego pobytu do celu realizowanego przez omawiane uregulowanie krajowe, są one dodatkowo interpretowane w sposób rozszerzający, uwzględniający inne czynniki powiązania, pozwalające na ustalenie wystarczającego związku ze społeczeństwem krajowym celem przyznania nieodpłatnej winiety. W tych okolicznościach takie uregulowanie krajowe nie wychodzi poza to, co jest konieczne do osiągnięcia realizowanego przez nie celu.

(por. pkt 32, 36, 38, 40, 41, sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)

z dnia 1 października 2009 r.(*)

W sprawie C‑103/08

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Unabhängiger Verwaltungssenat des Landes Vorarlberg (Austria) postanowieniem z dnia 29 lutego 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 marca 2008 r., w postępowaniu:

Arthur Gottwald

przeciwko

Bezirkshauptmannschaft Bregenz,

TRYBUNAŁ (pierwsza izba),

w składzie: P. Jann, prezes izby, M. Ilešič, A. Tizzano (sprawozdawca), A. Borg Barthet i E. Levits, sędziowie,

rzecznik generalny: J. Mazák,

sekretarz: C. Strömholm, administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 marca 2009 r.,

rozważywszy uwagi przedstawione:

– w imieniu M. Gottwald przez H. Fricka oraz T. Dietricha, Rechtsanwälte,

– w imieniu rządu austriackiego przez E. Riedla oraz G. Eberharda, działających w charakterze pełnomocników,

– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez N. Yerrell, G. Brauna oraz D. Maidani, działających w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 kwietnia 2009 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 WE.

2 Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu toczącego się pomiędzy A. Gottwaldem a Bezirkshauptmannschaft Bregenz (okręgowym urzędem administracyjnym w Bregenz) w przedmiocie grzywny wymierzonej za brak uiszczenia drogowej opłaty czasowej.

Ramy prawne

Uregulowania krajowe

3 Zgodnie z § 10 ust. 1 Bundesstraßen-Mautgesetz z 2002 r. (ustawy o pobieraniu opłat na drogach federalnych, zwanej dalej „Bundesstraßen-Mautgesetz”, BGBl. I, 109/2002), w wersji mającej zastosowanie w czasie, gdy miały okoliczności faktyczne sprawy w postępowaniu przed sądem krajowym (zwanej dalej „BStMG 2002”):

„Korzystanie z odcinków płatnej drogi przez jednośladowe pojazdy mechaniczne oraz wielośladowe pojazdy mechaniczne o maksymalnej dopuszczalnej wadze łącznej nieprzekraczającej 3,5 tony podlega opłacie czasowej”.

4 Paragraf 11 ust. 1 BStMG 2002 stanowi:

„Opłatę czasową należy uiścić przed skorzystaniem z odcinków płatnej drogi poprzez umieszczenie na pojeździe winiety”.

5 Paragraf 13 ust. 2 BStMG 2002, który reguluje procedurę dotyczącą nieodpłatnego przyznawania winiety rocznej obywatelom posiadającym legitymację osób niepełnosprawnych, ma następujące brzmienie:

„Bundesamt für Soziales und Behindertenwesen [(urząd federalny do spraw socjalnych oraz osób niepełnosprawnych)], na wniosek osób niepełnosprawnych mających miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu na terytorium kraju, na które zarejestrowany został przynajmniej jeden wielośladowy pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, o ile posiadają one legitymację inwalidzką na podstawie § 40 Bundesbehindertengesetz [(ustawy federalnej o osobach niepełnosprawnych)], w której wpisano trwałe, poważne trudności z poruszaniem się, brak możliwości korzystania z publicznych środków transportu z powodu trwałego uszkodzenia ciała albo ślepotę, nieodpłatnie udostępnia winietę roczną dla pojazdu samochodowego określonej kategorii”.

6 Zgodnie z § 20 ust. 1 BStMG 2002:

„Kierowcy pojazdów mechanicznych, którzy korzystają z odcinków płatnych dróg bez uiszczenia należnej opłaty czasowej, dopuszczają się wykroczenia administracyjnego i podlegają karze grzywny w wysokości od 400 EUR do 4000 EUR”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne

7 A. Gottwald jest obywatelem niemieckim zamieszkałym w Hamburgu (Niemcy), który cierpi na całkowite porażenie kończyn dolnych z utratą funkcji poniżej czwartego kręgu. Z tego względu wydano mu w Niemczech legitymację inwalidzką.

8 W dniu 26 sierpnia 2006 r. A. Gottwald prowadził swój samochód na sieci płatnych autostrad austriackich celem udania się do miejsca, w którym zamierzał spędzić wakacje w Austrii. Tam został zatrzymany w celu przeprowadzenia kontroli drogowej, w wyniku której stwierdzono, że nie uiścił wcześniej opłaty czasowej poprzez zakup winiety umieszczanej na pojeździe.

9 Bezirkshauptmannschaft Bregenz decyzją z dnia 4 grudnia 2006 r., na którą A. Gottwald wniósł skargę do Unabhängiger Verwaltungssenat des Landes Vorarlberg, nałożył na niego grzywnę w wysokości 200 EUR.

10 W ramach swojej skargi A. Gottwald utrzymuje między innymi, że w związku z tym, że cierpi na porażenie kończyn, z którego to powodu wydano mu niemiecką legitymację inwalidzką, ma prawo w Austrii do nieodpłatnej winiety na podstawie § 13 ust. 2 BStMG 2002, z tego samego względu co osoby niepełnosprawne mające miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu w Austrii.

11 W tych okolicznościach, powziąwszy wątpliwości co do zgodności z prawem warunków przyznania tej winiety w świetle prawa wspólnotowego, Unabhängiger Verwaltungssenat des Landes Vorarlberg postanowił zawiesić postępowanie i skierował do Trybunału Sprawiedliwości następujące pytanie prejudycjalne:

„Czy art. 12 WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on stosowaniu przepisu krajowego, który przewiduje, iż nieodpłatne udostępnienie rocznej winiety dla pojazdu w celu korzystania z płatnych dróg krajowych ogranicza się do tych osób z bliżej określoną niepełnosprawnością, które mają miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu na terytorium kraju?”.

W przedmiocie pytania prejudycjalnego

12 Przez swoje pytanie sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 12 WE należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się uregulowaniu krajowemu, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu przed sądem krajowym, które ogranicza nieodpłatne przyznanie rocznej winiety osobom niepełnosprawnym mającym miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu na terytorium danego państwa członkowskiego.

W przedmiocie dopuszczalności

13 Rząd austriacki kwestionuje dopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ze względu na jego czysto hipotetyczny ch