Στην υπόθεση 15/83,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του College van Beroep voor het Bedrijfsleven προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέ-μποντος δικαστηρίου μεταξύ

Denkavtt Nederland BV

και

HOOFDPRODUKTSCHAP VOOR AKKERBOUWPRODUKTEN,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς το κύρος του άρθρου 6, παράγραφος 2, και του άρθρου 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1725/79 της Επιτροπής, της 26ης Ιουλίου 1979, περί των λεπτομερειών παροχής ενισχύσεων στο αποκορυφωμένο γάλα που μεταποιείται σε σύνθετες τροφές και στο αποκορυφωμένο γάλα εις κόνιν που προορίζεται για τη διατροφή μόσχων (ΕΕ ειδ. έκδ. 003/026, σ. 12),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)

συγκείμενο από τους Κ. Bahlmann, πρόεδρο τμήματος, Ρ. Pescatore και Ο. Due, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: G. F. Mancini

γραμματέας: J. Α. Pompe, βοηθός γραμματέας

εκδίδει την ακόλουθη

ΑΠΟΦΑΣΗ

Περιστατικά

Τα περιστατικά της υπόθεσης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν δυνάμει του άρθρου 20 του πρωτοκόλλου του οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΟΚ έχουν συνοπτικά ως εξής:

Ι — Νομικό πλαίσιο της διαφοράς και πραγματικά περιστατικά

1. Νομικό πλαίσιο

Η κύρια δίκη αφορά την παροχή των ενισχύσεων για την εξαγωγή των σύνθετων ζωοτροφών με βάση το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη οι οποίες παραδίδονται χύμα. Οι λεπτομέρειες της παροχής των ενισχύσεων αυτών καθορίζονται από τον κανονισμό 1725/79 της Επιτροπής, της 26ης Ιουλίου 1979. Το άρθρο 4, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού ορίζει τα εξής:

«Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 5 και αυτών της οδηγίας 79/373/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί εμπορίας των συνθέτων ζωοτροφών, οι σύνθετες ζωοτροφές κατά την έννοια του παρόντος κανονισμού είναι συσκευασμένες σε σάκκους μεγίστης περιεκτικότητας 50 χιλιογράμμων, πάνω στους οποίους είναι τυπωμένα με ευανάγνωστους χαρακτήρες:

α)

μνεία που εμφαίνει ότι πρόκειται για σύνθετη ζωοτροφή

β)

επιγραφή που επιτρέπει να αναγνωρίζεται η επιχείρηση που ευεργετείται από την ενίσχυση. Η επιγραφή αυτή δύναται να συντάσσεται σε κώδικα και φέρει στην περίπτωση αυτή το πρώτο γράμμα του ονόματος της χώρας καταγωγής·

γ)

το μήνα και το έτος παρασκευής·

δ)

την περιεκτικότητα σε αποκορυφωμένο γάλα εις κόνιν του τελικού προϊόντος.»

Σύμφωνα όμως με το άρθρο 5 του κανονισμού αυτού, οι διατάξεις του άρθρου 4, παράγραφος 2, δεν εφαρμόζονται:

«α)

...

β)

στις σύνθετες ζωοτροφές που παραδίδονται με δεξαμενές ή containers σε γεωργική εκμετάλλευση ή σε εκμετάλλευση εκτροφής ή σε παχυντήρια, που χρησιμοποιούν τις σύνθετες αυτές τροφές, κατά τους όρους που προβλέπονται στα άρθρα 6 και 7.»

Το άρθρο 6 του κανονισμού αυτού ορίζει τα εξής:

«1.

Η παράδοση των σύνθετων ζωοτροφών με δεξαμενές ή containers πραγματοποιείται σύμφωνα με τις ακόλουθες διατάξεις:

α)

επιτρέπεται παρά του αρμοδίου οργανισμού του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου είναι εγκατεστημένη η ευεργετούμενη με την ενίσχυση επιχείρηση, κατόπιν αιτήσεως της, να χρησιμοποιεί αυτή τη μορφή μεταφοράς·

β)

η παράδοση γίνεται υπό διοικητικό έλεγχο. Ο έλεγχος αυτός εξασφαλίζει ιδίως ότι η παράδοση πραγματοποιείται για γεωργική εκμετάλλευση ή για εκμετάλλευση εκτροφής ή παχύνσεως.

Στην περίπτωση αυτή, η καταβολή ενισχύσεως δεν πραγματοποιείται παρά αφού η επιχείρηση προσκομίσει στον αρμόδιο οργανισμό τα δικαιολογητικά έγγραφα που επιτρέπουν να αποδειχθεί ότι η παράδοση πραγματοποιήθηκε με τήρηση των όρων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 υπό β).»

Σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, του παραπάνω κανονισμού

«Στην περίπτωση όπου η παράδοση με δεξαμενές ή containers που αναφέρεται στο άρθρο 5 υπό 6) έλαβε χώρα εντός άλλου κράτους από το κράτος μέλος πωλήσεως, η απόδειξη της παραδόσεως κατά τους όρους οι οποίοι αναφέρονται στο άρθρο 6, παράγραφος 1 υπό β), δεν δύναται να γίνει παρά με την προσκόμιση του αντιτύπου ελέγχου που αναφέρεται στο άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 223/77.»

Η παράγραφος 3 του άρθρου 7 ορίζει τα εξής:

«Το κράτος μέλος προορισμού ελέγχει ώστε ο παραλήπτης να ανταποκρίνεται στους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 6, παράγραφος 1 υπό β).»

Με την επιφύλαξη των περιπτώσεων κατά τις οποίες τα δικαιολογητικά έγγραφα είναι διαθέσιμα, η καταβολή της ενισχύσεως για την περίοδο για την οποία ζητείται υπόκειται, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 2, στον όρο

«α)

ότι ο δικαιούχος αποδεικνύει, προς ικανοποίηση της αρμόδιας αρχής, ότι η αναλογούσα ποσότητα του αποκορυφωμένου γάλακτος ή του αποκορυφωμένου γάλακτος εις κόνιν έχει μετουσιωθεί ή μεταποιηθεί σε σύνθετες τροφές κατά τη διάρκεια του μήνα για τον οποίο ζητείται η ενίσχυση

και

β)

ότι το δελτίο αναλύσεως και το δελτίο ελέγχου που αναφέρονται στο άρθρο 10, παράγραφος 3, τα οποία παραδίδονται μετά τους ελέγχους που πραγματοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 2, υπό α), 6) και γ), κατά τη διάρκεια του μήνα που προηγείται του μήνα για τον οποίο ζητήθηκε η ενίσχυση, επιτρέπουν να διαπιστωθεί ότι τηρήθηκαν οι διατάξεις του παρόντος κανονισμού.»

Αν από τα δελτία που αναφέρονται παραπάνω στο στοιχείο 6) προκύπτει ότι ο ενδιαφερόμενος δεν τήρησε τις διατάξεις του κανονισμού κατά τη διάρκεια του εν λόγω προηγούμενου μήνα, η καταβολή της ενισχύσεως που αποτελεί το αντικείμενο της αιτήσεως αναστέλλεται εν αναμονή της παραλαβής των δελτίων αναλύσεως και ελέγχου που εκδίδονται μετά τους ελέγχους που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του ίδιου αυτού μήνα και η ενίσχυση που έχει καταβληθεί αντικανονικά αποδίδεται εντός προθεσμίας τεσσάρων εβδομάδων (παράγραφος 3 του άρθρου 9).

Το άρθρου 10 του κανονισμού προβλέπει ότι, για να εξασφαλιστεί η τήρηση των διατάξεων αυτών, τα κράτη μέλη λαμβάνουν ορισμένα μέτρα ελέγχου, ιδίως όσον αφορά τη χρήση του αποκορυφωμένου γάλακτος και του αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη για την παρασκευή σύνθετων τροφών κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1.

Όσον αφορά την προσκόμιση του αντιτύπου ελέγχου που απαιτείται κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού για την περίπτωση των παραδόσεων σε κράτος μέλος άλλο από το κράτος του πωλητή, το άρθρο 10 του κανονισμού 223/77 της Επιτροπής, της 22ας Δεκεμβρίου 1976, περί των διατάξεων εφαρμογής ως και των μέτρων απλουστεύσεως του καθεστώτος της κοινοτικής διαμετακομίσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 02/012, σ. 27), ορίζει τα εξής:

«Όταν η εφαρμογή κοινοτικού μέτρου περί εισαγωγής ή εξαγωγής εμπορευμάτων ή κυκλοφορίας των εμπορευμάτων αυτών στο εσωτερικό της Κοινότητας εξαρτάται από την απόδειξη ότι τα εμπορεύματα που αποτελούν το αντικείμενο του μέτρου τούτου εχρησιμοποιήθησαν για το σκοπό και/ή διοχετεύθηκαν στον προορισμό που προβλέπονται ή επιβάλλονται από το μέτρο αυτό, η εν λόγω απόδειξη παρέχεται διά της προσκομίσεως αντιτύπου ελέγχου Τ αριθ. 5.»

Εξάλλου, το άρθρο 12 του ίδιου αυτού κανονισμού ρυθμίζει τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί.

Ο κανονισμός 222/77 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 1976, περί της κοινοτικής διαμετακομίσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 02/003, σ. 3), ορίζει στο άρθρο 58 τα εξής:

«Κατά παρέκκλιση του παρόντος κανονισμού, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες δύνανται να εφαρμόζουν στα παραστατικά κοινοτικής διαμετακομίσεως τις συμφωνίες που συνήψαν ή θα συνάψουν μεταξύ τους με σκοπό τον περιορισμό ή την κατάργηση των διατυπώσεων διελεύσεως των βελγοουξεμβουργιανών και βελγο-ολλανδικών συνόρων.»

2. Πραγμανικά περιστατικά και έγγραφη διαδικακία

Η προσφεύγουσα στην κύρια δίκη παρασκευάζει στις Κάτω Χώρες ζωοτροφές με βάση το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη και της χορηγείται κοινοτική ενίσχυση βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 82). Η προσφεύγουσα παραδίδει τα προϊόντα της σε συσκευασίες ή εκτός συσκευασιών («χύμα»), τόσο στις Κάτω Χώρες όσο και στο εξωτερικό. Οι εξαγωγές χύμα περιορίζονται επί του παρόντος στο Βέλγιο.

Ο αρμόδιος ολλανδικός οργανισμός, το Hoofdproduktschap voor Akkerbouwprodukten, καταβάλλει την ενίσχυση υπό ορισμένες προϋποθέσεις, οι οποίες διαφέρουν ανάλογα με το αν οι ζωοτροφές χύμα παραδίδονται στο εσωτερικό των Κάτω Χωρών ή σε άλλο κράτος μέλος:

α)

Για τις παραδόσεις χύμα στο εσωτερικό των Κάτω Χωρών, το Hoofdproduktschap εφαρμόζει τις ολλανδικές διατάξεις, δηλαδή το «Beschikking denaturatie — en verwerkingssteun magere-melk-poeder»(διάταγμα που αφορά τις ενισχύσεις για τη μετουσίωση και τη μεταποίηση του αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη) του 1980. Κατά συνέπεια, η παραγωγός εταιρεία πρέπει να επισυνάψει στον πίνακα των μεταποιήσεων που υποβάλλει κατά μήνα ένα λεπτομερή πίνακα όλων των παραδόσεων χύμα. Μόλις λάβει τα δικαιολογητικά αυτά έγγραφα, το Hoofdproduktschap καταβάλλει την ενίσχυση, δηλαδή συγχρόνως με την παραλαβή της αίτησης για τον εν λόγω μήνα.

β)

Για τις παραδόσεις χύμα σε άλλο κράτος μέλος, το Hoofdproduktschap ζητεί ως απόδειξη, σύμφωνα με το άρθρο 7 του κανονισμού 1725/79, την προσκόμιση του αντιτύπου ελέγχου Τ 5, το οποίο αναφέρεται στο άρθρο 10 του κανονισμού 223/77, για τις παραδόσεις όμως που πραγματοποιούνται στο Βέλγιο, αρκείται, αντί για το έγγραφο αυτό, στο έγγραφο Benelux-5, που αναφέρεται στο άρθρο 58 του κανονισμού 222/77. Λόγω του ότι τα έγγραφα αυτά πρέπει να θεωρηθούν από το κράτος προορισμού, η ενίσχυση στην πραγματικότητα συνήθως δεν καταβάλλεται παρά ένα μήνα μετά το μήνα της υποβολής της αίτησης.

Από τις διάφορες αυτές διαδικασίες προκύπτει ότι για τις παραδόσεις χύμα προς το Βέλγιο η ενίσχυση καταβάλλεται κατά μέσο όρο ένα μήνα αργότερα από ό,τι για τις παραδόσεις χύμα στο εσωτερικό της χώρας και για τις παραδόσεις σε συσκευασίες που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Η καθυστέρηση αυτή στην καταβολή της ενίσχυσης συνεπάγεται για την προσφεύγουσα σημαντική απώλεια τόκων.

Θεωρώντας ότι αυτό αποτελεί όχι μόνο περιττό αλλά και παράνομο εμπόδιο στις εξαγωγές, η Denkavit ζήτησε από το Hoofdproduktschap, με έγγραφο της 18ης Δεκεμβρίου 1981, η ενίσχυση για τα προϊόντα που παραδίδει χύμα στο Βέλγιο να της καταβάλλεται κατά την διάρκεια του μήνα που ακολουθεί το μήνα κατά τον οποίο πραγματοποιήθηκε η παράδοση, ενδεχόμενα δε με την επιφύλαξη της επιστροφής. Το καθού στην κύρια δίκη απέρριψε την αίτηση αυτή με έγγραφο της 3ης Φεβρουαρίου 1982. Κατά της άρνησης αυτής η Denkavit άσκησε προσφυγή ενώπιον του College van Beroep voor het Bedrijfsleven.

Κατά τη διαδικασία αυτή, η προσφεύγουσα στην κύρια δίκη ζήτησε την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης και την καταβολή της ενίσχυσης από το καθού αμέσως μετά την κατά μήνα υποβολή της αίτησης και του σχετικού πίνακα μεταποίησης και του ανακεφαλαιωτικού πίνακα, ενδεχόμενα δε με την επιφύλαξη της επιστροφής της ενίσχυσης σε περίπτωση που θα το απαιτούσαν οι περιστάσεις. Κατά την προσφεύγουσα, από το άρθρο 58 του κανονισμού 222/77 συνάγεται ότι οι χώρες της Benelux έχουν τη δυνατότητα και μάλιστα την υποχρέωση να μην εφαρμόζουν το άρθρο 7 του κανονισμού 1725/79 στις παραδόσεις στο Βέλγιο και να εφαρμόζουν στις περιπτώσεις αυτές μόνο το άρθρο 6 του εν λόγω κανονισμού. Εξάλλου, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι το άρθρο 6, παράγραφος 2, και το άρθρο 7 του κανονισμού 1725/79 δεν είναι δεσμευτικά, επειδή πρέπει να θεωρηθούν ως μέτρα αποτελέσματος ισοδύναμου με ποσοτικούς περιορισμούς των εξαγωγών, που είναι αντίθετα με το άρθρο 34 της ΕΟΚ, και ως δυσμενής διάκριση σε βάρος των εξαγωγών. Τα άρθρα αυτά είναι επίσης αντίθετα προς την αρχή της αναλογικότητας.

To καθού ενέμεινε στην απόρριψη της αίτησης ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου και υποστήριξε ότι οι διατάξεις των άρθρων 6 και 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 1725/79, σε συνδυασμό με το άρθρο 58 του κανονισμού 222/77, δεν επιτρέπουν, σε περίπτωση εξαγωγής χύμα προς το Βέλγιο, την καταβολή της ενίσχυσης παρά μόνο μετά την παραλαβή του αντιτύπου ελέγχου του εγγράφου Bene-lux-5.

Με διάταξη της 25ης Ιανουαρίου 1983, το College van Beroep voor het Bedrijfsleven αποφάσισε την αναβολή της δίκης και την υποβολή του ακόλουθου προδικαστικού ερωτήματος στο Δικαστήριο:

«Πρέπει το άρθρο 34 της συνθήκης και/ή το άρθρο 40, παράγραφος 3 της συνθήκης και/ή το άρθρο 43, παράγραφος 3, στοιχείο 6 της συνθήκης και/ή ο κανονισμός (ΕΟΚ) 804/68 και/ή η αρχή της αναλογικότητας ή οποιαδήποτε άλλη θεμελιώδης αρχή της συνθήκης να ερμηνευτούν υπό την έννοια ότι είναι ασυμβίβαστες με αυτά οι διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφος 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1725/79, εφόσον οι διατάξεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα η ενίσχυση που κατά τον κανονισμό χορηγείται για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη που μεταποιείται σε ένα κράτος μέλος σε σύνθετη ζωοτροφή και μεταφέρεται με δεξαμενές ή εμπορευματοκιβώτια να καταβάλλεται σε περίπτωση εξαγωγής ένα μήνα αργότερα από ό,τι σε περίπτωση πώλησης στο εσωτερικό της χώρας,»

Η διάταξη περί παραπομπής πρωτοκολλήθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 26 Ιανουαρίου 1983.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της διάταξης αυτής, το παραπέμπον δικαστήριο δεν θεωρεί βάσιμο τον πρώτο ισχυρισμό της προσφεύγουσας, λόγω του ότι οι αποκλίσεις που θεσπίζει το άρθρο 58 του κανονισμού 222/77 έχουν περιοριστικό χαρακτήρα και λόγω της γενικής οικονομίας του άρθρου 7 του κανονισμού 1725/79. Το παραπέμπον δικαστήριο είναι πάντως της γνώμης ότι ο δεύτερος ισχυρισμός θέτει ένα σοβαρό πρόβλημα και κρίνει ότι η απάντηση στον ισχυρισμό αυτό είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς.

Σύμφωνα με το άρθρο 20 του Πρωτοκόλλου περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου ΕΟΚ, γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η προσφεύγουσα στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενη από την Ε. Grabandt, δικηγόρο Χάγης, και το καθού στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενο από τον R. J. Μ. ten Berge.

Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και μετά από ακρόαση του γενικού εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε την έναρξη της προφορικής διαδικασίας χωρίς να διατάξει την προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων και κάλεσε την Επιτροπή να παραστεί κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση.

Το Δικαστήριο αποφάσισε πάντως να καλέσει την Επιτροπή να εξηγήσει στην επ' ακροατηρίου συζήτηση τους ειδικούς λόγους για τους οποίους ο κανονισμός 1725/79 της Επιτροπής προβλέπει διαφορετική μεταχείριση για τις εξαγόμενες ποσότητες χύμα από ό,τι για τις παραδόσεις χύμα στην εθνική αγορά, καθώς και να αναφέρει τα κριτήρια βάσει των οποίων δικαιολογούνται οι αυστηρότερες διαδικασίες ελέγχου όταν πρόκειται για εξαγωγή.

Με διάταξη της 23ης Νοεμβρίου 1983, το Δικαστήριο ανέθεσε την εκδίκαση της υπόθεσης στο δεύτερο τμήμα.

II — Γραπτές παρατηρήσεις

Η προοφεύγουσα στην κύρια δίκη παρατηρεί καταρχάς ότι τα επιχειρήματά της πρέπει να εκτιμηθούν υπό το πρίσμα δύο θεμελιωδών συμπερασμάτων ως προς το σκοπό των κοινοτικών ενισχύσεων που χορηγούνται, στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης των αγορών στον τομέα του γάλακτος, για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη που χρησιμοποιείται για την εκτροφή των ζώων. Πρώτον, οι ενισχύσεις αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για τη δυνατότητα μεταποίησης του αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη σε ζωοτροφές, γιατί με τις ενισχύσεις γίνεται οικονομικά αποδοτική η χρησιμοποίηση του προϊόντος βάσης από τη βιομηχανία. Δεύτερον, παρατηρεί ότι οι ενισχύσεις θεσπίστηκαν προς το γενικό συμφέρον, προκειμένου να γίνει δυνατή η διάθεση των πλεονασμάτων του αποκορυφωμένου γάλατος σε σκόνη και η κατ' αυτό τον τρόπο αποφυγή του σχηματισμού αποθεμάτων του προϊόντος αυτού από τους δημόσιους οργανισμούς ή η μείωση των αποθεμάτων αυτών.

Όσον αφορά το σύνολο των διατάξεων του κανονισμού 1725/79, η προσφεύγουσα στην κύρια δίκη παραδέχεται ότι βασίζονται στο γεγονός ότι το ποσό της ενίσχυσης συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο απάτης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η παραγωγή και η πώληση των επίδικων προϊόντων υπόκεινται σε αυστηρές προϋποθέσεις και σε πολύπλευρες υποχρεώσεις και για τον οποίο έχουν προβλεφθεί μια σειρά μέτρων ελέγχου με εξαιρετικά αυστηρές κυρώσεις. Πάντως, το σύστημα του κανονισμού 1725/79 βασίζεται στο σύνολό του, λόγω των οικονομικών αναγκών, στην όσο το δυνατόν ταχύτερη καταβολή της ενίσχυσης στο τέλος του μήνα τον οποίο αφορά η ενίσχυση, η οποία κανονικά καταβάλλεται πριν γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα του ελέγχου για τη σχετική περίοδο. Η διαπίστωση ότι οι διατάξεις του κανονισμού τηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της επίδικης περιόδου δεν αποτελεί επομένως πρόκριμα για την καταβολή της ενίσχυσης. Αντίθετα, αυτός στον οποίο καταβάλλεται η ενίσχυση έχει την απόλυτη υποχρέωση να επιστρέψει την ενίσχυση, εφόσον από τους προβλεπόμενους ελέγχους αποδειχθεί παράβαση του κανονισμού.

Οι ειδικές όμως διατάξεις που αφορούν τις εξαγωγές χύμα προχωρούν περισσότερο από τις γενικές διατάξεις που αναφέρονται στα συσκευασμένα προϊόντα και αναφέρθηκαν παραπάνω. Αυτό ισχύει ιδίως για τη διάταξη σύμφωνα με την οποία τα επίδικα προϊόντα πρέπει να παραδίδονται κατ' ευθείαν από τον παραγωγό στον παραλήπτη, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα παράδοσης σε μεσάζοντα, και σύμφωνα με την οποία ο μοναδικός τρόπος απόδει