Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2012-5-53 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 13-14/201-103
Karar Tarihi : 13.03.2013

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Kenan TÜRK, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Mücteba ALTUN, Serap IŞIK

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Eskişehir Bilecik Kütahya İş Kümesi Derneği
Temsilcisi: Av. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No: 38/8 Balmumcu
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Eskişehir Bilecik Kütahya İş Kümesi Derneği üyelerinin bazı
hammaddeleri ortak satın almak üzere yapmış olduğu anlaşmaya muafiyet
tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.05.2012 tarih ve 4027 sayı ile giren bildirim
üzerine düzenlenen 08.10.2012 tarih ve 2012-3-140/MM sayılı Muafiyet Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Eskişehir Bilecik Kütahya Seramik İş Kümesi Derneği (EBK) üyeleri arasında
imzalanan ortak alım anlaşmasının, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
(4054 sayılı Kanun)’un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma
olduğu,
- Bununla birlikte, anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet verilmesinin uygun olacağı,
- Ayrıca, ortak alım oluşumunun işleyişinin, yeni katılımcıların bulunup bulunmadığının,
bunların faaliyet alanları ile seramik üretim ve kapasite rakamlarının, ortak alım
kapsamında yıl bazında sağlayıcılarla yapılan çerçeve anlaşmaların birer örneğinin,
ortak alım kapsamında elde edilen indirim oranlarının ve gerçekleştirilip
gerçekleştirilemediklerinin yıllık raporlar halinde, 5 yıl süreyle Rekabet Kurumuna
bildirilmesinin yerinde olacağı
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda, EBK üyelerinin çeşitli hammaddelere ilişkin olarak ortak satın alma
faaliyetlerine bireysel muafiyet verilmesi talep edilmektedir.
(5) Başvuruda tespit edilen eksiklikler üzerine EBK’dan bilgi talep edilmiştir. Talep edilen
bilgiler, 28.06.2012/5217, 10.09.2012/6904, 21.01.2013/411 ve 06.02.2013/747 tarih ve
sayılar ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
13-14/201-103

2/17
G.1. EBK ve Üyeleri
(6) Mayıs 2010 tarihinde kurulan ve merkezi Eskişehir’de bulunan EBK, 37 üyesi ile
faaliyetlerine devam etmektedir. Dernek Tüzüğü’nde amacın, kümelenme oluşumlarını
organize etmek, ar-ge faaliyetlerini, inovasyonu ve girişimciliği teşvik etmek, aktörler arası
iş ağları kurmak, küme oluşturma faaliyetlerini kolaylaştırmak, faktör şartlarının
güçlendirilmesi, küme tabanının geliştirilmesi, üyeleri arasında kültürel, mesleki, teknik,
ticari, ekonomik, hukuki ve idari konularda işbirliği, dayanışma ve bilgi alışverişi sağlamak,
imalat sanayi ve satışıyla iştigal eden gerçek ve tüzel kişileri bir çatı altında toplamak,
üyelerinin ortak menfaatlerini korumak ve üyelerine ihtiyaç duydukları makine-teçhizat
hammadde temini gibi konularda yardımcı olmak, pazar bulmalarını kolaylaştırmak, sonuç
olarak tüm üyelerin birlikte güçlenmelerini sağlamak olduğu belirtilmiştir.
Tablo 1: EBK Yönetim Kurulu Üyeleri
Yönetim Kurulu Üyeleri
Başkan Zeki Şafak Ozan (Vitra Karo)
Başkan Yardımcısı Celal Üstündağ (Kütahya Seramik)
Üyeler
Tolun Vural (Ercan Seramik)
Abdullah Begeçarslan (Yurtbay Seramik)
Ersan Pütün (Anadolu Üniversitesi)
Abdülhekim Yakut (Seranit) - Sayman
Tülin Murathanoğlu - Genel Sekreter
Yedek Üyeler
Selim Şen (Silpo Elek)
Mehmet Mercan (Eczacıbaşı Yapı)
Atila Ayva (Esvit)
Ali Aluç (Aluçlar Makina)
Tuncer Hepşen (Hepşen Kimya)
Vakkas Yıldırım (Berm-Mak)
Emin Yüce (Ünsa Madencilik)

Tablo 2: EBK Üyeleri ve Faaliyet Alanları1
EBK Üyeleri Faaliyet Alanları
Altın Çini Seramik San. A.Ş. Çini seramik
Bozvit Bozüyük Vitrifiye San. ve Tic. A.Ş. Seramik sağlık gereçleri
Eczacıbaşı Yapı Gereçleri San. Tic. A.Ş.
Seramik banyo takımları, banyo
mobilyaları tamamlayıcı ürünler, akrilik
küvetler ve duş sistemleri, armatür ve
banyo aksesuarları, mutfak mobilyaları
Ercan Seramik San. Tur. Ve Tic. Ltd. Şti. Seramik
Esvit Eskişehir Seramik Ltd. Şti. Seramik sağlık gereçleri
Kütahya Porselen San. A.Ş. Porselen
Seranit Granit A.Ş. Porselen karo
Vitra Karo San. ve Tic. A.Ş. Karo seramik
Yurtbay Seramik San. ve Tic. A.Ş. Seramik
KYK Yapı Kimyasalları San. ve Tic. Ltd. Şti. Yapı kimyasalları
Sanovit Elit Mobilya Seramik San. Tic. İnş. Ltd. Şti. Vitrifiye

1 EBK üyelerinden ortak alım anlaşması çerçevesinde alım yapacağı düşünülen teşebbüsler italik olarak
işaretlenmiştir.
13-14/201-103

3/17
EBK Üyeleri Faaliyet Alanları
Smaltochimica Kimya San. Tic. Ltd. Şti. Seramik kimyasalları
Teknosera Teknolojik Seramikler Tic. Ltd. Şti. Teknolojik seramik
Torrecid SA Seramik cam ve kimyasalları
Ünsa Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Seramik
Berm-Mak Mühendislik Ltd. Şti. Seramik
Aluçlar Makine Ltd. Şti. Makine imalatı
Ceran Otomasyon Ltd. Şti. Otomasyon ürünleri
Hepşen Kimya San. ve Tic. Ltd. Metal ve kimyasal ürünler
Esan Endüstriyel Hammadde A.Ş. Endüstriyel hammadde
Kümaş Kütahya Manyezit İşletmeleri A.Ş. Refrakter
Ref-San İzolayon San. ve Tic. Ltd. Şti. Elektrikli fırınlar
Silpo Elek Üretim Madencilik İnş. Paz. Elek Ltd. Şti. Tasarım ve serigrafi elekleri
Sersis Seramik Sistemleri Sanayi Metal ve kimyasal ürünler
Tunca Demir Çelik Makine San. Ltd. Şti. Makine imalatı
Türevmak Makine Elektrik Doğalgaz Isı sistemleri Ltd. Şti. Makine ve makine parçaları imalatı
Turkon Demiryolu Taşımacılık Ltd. Şti. Lojistik
Tur-Mak Makine Metal Sanayi Makine imalatı
Karopak Endüstriyel Ürünler San. ve Tic. Ltd. Şti. Karo seramik, vitrifiye, sofra seramik
Seramik Toprak Ürünleri End. Ltd. Şti. Karo seramik
Anadolu Üniversitesi
Bozüyük Sanayi ve Ticaret Odası
Cemil Onur SÜRMELİ
Prof. Dr. Ersan PÜTÜN
Eskişehir Sanayi Odası
Tülin MURATHANOĞLU
Habib ESEL
G.2. EBK Ortak Alım Anlaşmasının Kapsamı ve Niteliği
(7) Tarafların gerçekleştirmeyi planladığı dosya konusu ortak alım anlaşmasının, “seramik
kaplama malzemeleri” ve/veya “seramik sağlık gereçleri” pazarlarında faaliyet gösteren ve
EBK bünyesinde yer alan üyelerin, sektörde rekabetçi bir güç yaratma çabası
doğrultusunda, çeşitli hammaddelere ilişkin olarak ortak satın alma faaliyetleri planlamaları
sonucunda ortaya çıktığı görülmektedir. Ortak alımı planlanan hammaddeler, “zirkon2,
kaolen3, reotan4 ve medyum5”dan oluşmaktadır. Söz konusu hammaddeler, hem yurtiçi
hem de yurtdışında faaliyet gösteren sağlayıcılardan karşılanmaktadır.

2 Seramik bünyenin tamamen örtülerek kapatılmasını sağlamak için alt bünyeyi göstermeyen, ışık kırılganlığı
yüksek, beyaz ve parlak sır tabakasının oluşturulması gerekmektedir. Bu amaçla sırda opaklaştırıcı
elementler kullanılır. Bunlardan en çok kullanılan zirkon silikattır. Beyaz sır reçetesinin en yüksek maliyet
kalemini oluşturur. Türkiye’de üretimi bulunmamakta, ithal edilerek temin edilmektedir.
3 Kil mineralleri sınıflandırması içinde bir grup kil mineraline verilen isimdir. Genel olarak ithal edilmektedir.
4 Kıvam ayarlayıcı olarak kullanılır. Döküm hızını arttırarak, kalınlık artışını sağlar. Türkiye’de üretilmesi
oldukça maliyetli olmakta ve kalite açısından ithal ürünler tercih edilmektedir.
5 Sır ve çamurda kıvam ayarlamak için kullanılan maddelerdir. Ürünün kalitesi üretim kalitesini doğrudan
etkilemekte, bu nedenle sektörde genel olarak kalitesi yüksek olduğu düşünülen ithal ürünler
kullanılmaktadır.
13-14/201-103

4/17
(8) Ortak alım anlaşması kapsamında, EBK üyelerinin arasından seçeceği temsilciler
aracılığıyla, anılan hammaddeler bazında hem yurtiçindeki hem de yurtdışındaki firmalar
ile pazarlık yapılması planlanmaktadır. Bu pazarlık sürecinde, sağlayıcıya alım miktarı
bildirilecek ve bu miktar üzerinden fiyat pazarlığı yapılacak olup, yılsonunda bildirilen alım
miktarına ulaşıldığı takdirde, sağlayıcı tarafından belirli oranda indirim yapılması söz
konusu olacaktır. Bu indirim sonucunda, her bir üyeye kendi alım miktarıyla orantılı olacak
şekilde sağlayıcı tarafından geri ödeme yapılacaktır. Bu çerçevede, EBK üyesi teşebbüsler
birbirinden bağımsız olarak gerçekleştirdikleri pazarlıklar sonucunda oluşan fiyat üzerinden
alımlarını yapacaklar, dolayısıyla üye teşebbüsler adına toplu bir alım
gerçekleştirilmeyecektir. Üyelerin alımlarını münferiden gerçekleştirmelerinin ardından,
sağlayıcıya bildirilen alım miktarına ulaşılır ise, sağlayıcı tarafından geçmişe yönelik
indirim uygulanacaktır.
(9) Ortak alım kapsamında sağlayıcıya bildirilecek alım miktarının, bir önceki yıl
gerçekleştirilen toplam ithalat verileri ile üyelerin bir önceki yıl gerçekleştirdikleri toplam
alım miktarları baz alınarak hesaplanması planlanmaktadır. Bunun yanı sıra, üye
teşebbüslerin, temsilcilerin pazarlık sonucu anlaşmaya vardığı sağlayıcılardan alım yapma
zorunluluğu bulunmadığı bildirilmekte, üyelerin kendi tercihlerine bağlı olarak, seçtikleri
sağlayıcılarla çalışabileceği belirtilmektedir.
(10) Anılan anlaşmanın, özellikle son dönemlerde çeşitli sektörlerde hız kazanan kümelenme
çalışmalarıyla ilişkili olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, kümelenme çalışmalarına ve bu
çalışmaların yasal çerçevesine ilişkin olarak genel bir değerlendirme yapılmıştır.
G.2.1. Kümelenme Faaliyetleri ve Yasal Çerçevesi
(11) Kümelenmeler, aynı bölgede, iş kolunda ve değer zincirinde faaliyet gösteren, birbiriyle
işbirliğinde bulunan ve aynı zamanda birbirine rakip olan (aralarında ticari ilişki bulunan)
işletmelerin ve onları destekleyici kurumların (üniversiteler, kamu kuruluşları, araştırma
kuruluşları, mesleki dernekler, teknoloji ve yenilikçilik merkezleri, bankalar, sigorta
şirketleri, lojistik firmaları vb.) bir araya geldikleri örgütlenme modelleridir. Dünyadaki
uygulamalara bakıldığında, bilişim teknolojilerinin gelişmesinde önemli bir yere sahip olan
Silikon Vadisi, Amerika Birleşik Devletleri’nde ortaya çıkan ilk kümelenme örneği olmuş ve
bu alanda kaydedilen gelişmeler neticesinde gıda, tekstil, inşaat malzemeleri, savunma
sanayi, eğitim vb. birçok alanda kümeler oluşmuştur. Literatürde kümelenme ve rekabet
ilişkisi kapsamında, kümelenmelerin rekabeti üç şekilde etkilediği ifade edilmektedir:
Bölgedeki teşebbüslerin verimliliklerinin artması, yeniliklerin ve iyileştirmelerin arttırılması
ve yeni işletmelerin teşvik edilmesi.
(12) Seramik sektörü özelinde ise dünyadaki kümelenme örneklerine bakıldığında, Castellon
(İspanya), Sassuolo (İtalya) ve Santa Caterina (Brezilya)’daki kümelenmeler dikkat
çekmektedir. Dünya seramik üretiminin %40’ı bu kümelerden sağlanmaktadır.
(13) Türkiye’de de son dönemlerde kümelerin oluşturulması ve yaygınlaştırılması için politikalar
geliştirildiği ve çalışmalar yapıldığı görülmektedir. Bu bağlamda, Bakanlar Kurulunun
kümelenmeye yönelik yatırımların desteklenmesini içeren 2012/3305 sayılı “Yatırımlarda
Devlet Yardımları Hakkında Karar”ı önem arz etmektedir. Anılan karar kapsamında
bölgesel destek verilecek sektörler içerisinde, seramikten yapılan sıhhi ürünler, seramik
karo ve kaldırım taşı imalatı da yer almaktadır.
(14) İlgili Bakanlar Kurulu kararının oluşturulmasının öncesinde, rekabet gücü olan sektörlerin
geliştirilerek ulusal kümelenme politikasına temel teşkil etmesi ve nihai olarak sürdürülebilir
ihracat artışını sağlayacak rekabetçi yapının geliştirilmesine katkı sağlaması amacıyla, Dış
Ticaret Müsteşarlığı önderliğinde 2 yıl süreli “Ulusal Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi
Projesi” başlatılmıştır. 2009 yılında tamamlanan proje kapsamında, Türkiye’de kümelenme
alanında hazırlanan ilk resmi belge ve rehber niteliğini taşıyan “Kümelenme Strateji
13-14/201-103

5/17
Belgesi” oluşturulmuştur. Belge’de belirlenen ve hâlihazırda çalışmalarına devam eden
önemli iş kümelerinin bulundukları illere ve faaliyet alanlarına aşağıda yer verilmektedir:
 Ankara (OSTİM): Savunma yan sanayi,
 Konya: Otomotiv yan sanayi,
 Ankara: Makine,
 Marmara: Otomotiv,
 Eskişehir-Bilecik-Kütahya: Seramik,
 Denizli-Uşak: Ev tekstili,
 İzmir: Organik gıda,
 Manisa: Elektrik ve elektronik ürünler,
 Mersin: İşlenmiş gıda,
 Ankara: Yazılım,
 Bodrum: Yat imalatı.
(15) Ulusal Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi kapsamında kümelenme politikasının
oluşturulması ve ayrıntılarının belirlenmesini sağlamak üzere yine Dış Ticaret Müsteşarlığı
öncülüğünde “Beyaz Kitap” hazırlanmıştır. Söz konusu kitapta kümelenmelerden
sağlanabilecek faydalar genel olarak üç başlık altında ele alınmaktadır: “Ölçek
ekonomileri”, “verimlilik artışı”, “öğrenme ve yenilikçilik”. EBK ve üyeleri tarafından
uygulanması planlanan anlaşmanın hammadde ortak alımı olması nedeniyle ölçek
ekonomileri hususu önem arz etmektedir. Nitekim kümelenme kapsamında yapılan
işbirliğiyle (ortak alım) teşebbüsler, bireysel olarak gerçekleştiremeyecekleri önemli
hacimlere ulaşabilecek, bu durum da ölçek ekonomilerine ulaşılmasında avantaj
sağlayacaktır.
(16) Bunun yanı sıra, Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından yürütülerek 2009 yılında
tamamlanan Eskişehir, Kütahya, Bilecik Seramik İş Kümesi Yol Haritası Taslak
Raporu’nda, seramik üretiminde kullanılan birtakım hammaddelerin bölgede ve yakın
çevrede bulunmasının, seramik sektörüne yönelik yatırımların bu bölgede yoğunlaşmasını
sağladığından bahsedilmiştir. Diğer yandan, bölgedeki üretim kapasitesinin artması ve
yeni ürünler geliştirilmesi nedeniyle farklı hammaddelere ihtiyaç duyulduğu ve bunların da
genel olarak ithalat yoluyla sağlandığı da ifade edilmiştir. Örneğin, kaolin, kil, feldspat ve
kum hammaddeleri ülkemizde bulunmakta, ancak yüksek kalite tercih edildiğinde söz
konusu ürünlerde de ithalat yoluna gidilmektedir.
(17) Eskişehir-Kütahya-Bilecik bölgesi, seramik sektöründe kümelenme faaliyetlerinin
yoğunlaşmasını destekleyici unsurları barındırmaktadır. Nitekim Türkiye Seramik
Federasyonu verilerine göre, seramik sektöründe kaplama malzemeleri üretim
kapasitesinin %34’ü, sağlık gereçleri üretim kapasitesinin %37’si Eskişehir-Kütahya-Bilecik
bölgesinde bulunmaktadır. Ayrıca bu bölge, özellikle de seramik fabrikalarının yoğunlaştığı
Bozüyük, önemli ihracat limanlarına 200-400 km uzaklıkta ve mevcut demiryollarının da
kesişim noktasında bulunmaktadır.
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. İlgili Ürün Pazarları
(18) Ortak alım anlaşmalarından etkilenebilecek iki pazar bulunmaktadır. Bunlardan ilki, ortak
alım anlaşmasının doğrudan ilgili olduğu alım pazarlarıdır. İkincisi ise, anlaşma taraflarının
satıcı olarak faaliyet gösterdiği alt pazarlar olan satım pazarlarıdır.
G.3.1.1. Alım Pazarları
(19) Ortak satın almaya konu olan pazarlar, “zirkon, kaolen, reotan ve medyum hammadde
pazarları”dır.
13-14/201-103

6/17
G.3.1.2. Satım Pazarları
(20) 16.01.2011 tarih, 01-04/21-4 sayılı Rekabet Kurulu kararında, seramik ürünleri kendi içinde
dört alt pazara ayrılmaktadır: Kaplama malzemeleri (yer ve duvar karoları), sağlık gereçleri,
sofra ve süs eşyaları, teknik seramikler.
(21) Dosya konusu muafiyet incelemesi, üye teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri “seramik
kaplama malzemeleri” ve “seramik sağlık gereçleri” pazarlarına ilişkindir. Dokuzuncu Beş
Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayi Özel İhtisas Komisyonu
Raporu’nda, seramik kaplama malzemeleri pazarında seramik karo (yer karosu), duvar
karosu (fayans) ve granit seramik olmak üzere üçlü bir ayrıma gidilmiştir. Ancak, sonucu
etkilemeyeceği anlaşıldığından bu ayrım dikkate alınmamıştır. Aynı Rapor’da, seramik
sağlık gereçleri ise, inorganik-metalik olmayan hammaddelerin belirli oranlarda
karıştırılarak akışkan bir çamur haline getirilmesi, daha sonra da alçı ve/veya sentetik
reçine kalıplarda şekillendirilerek 1200-1250 ºC civarında pişirilip su emme değeri %0,75’in
altında olan ürünler olarak tanımlanmıştır.
G.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(22) Ortak satın almaya konu hammaddelerin ithalat yoluyla temin edildiği dikkate alındığında,
özellikle alım pazarlarına ilişkin ilgili coğrafi pazarın dünya çapında belirlenmesi
mümkündür. Ancak mevcut dosya bakımından değerlendirmeyi etkilememesi nedeniyle
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.4. Değerlendirme
(23) Fiili ya da potansiyel rakip olarak nitelendirilebilecek teşebbüsler arasında oluşturulan
yatay işbirliği anlaşmaları, genel olarak, diğer rakiplerle etkin bir şekilde rekabet
edebilmek, eksik yönlerini tamamlamak veya tek başlarına gerçekleştirmelerinin zor
olduğu faaliyetleri gerçekleştirmek amacıyla teşebbüslerin başvurduğu anlaşmalardır.
Ancak, önemli ekonomik faydalar ortaya çıkarabilen işbirliği anlaşmaları, aynı zamanda
çeşitli rekabet sorunlarına da yol açabilmektedir.
(24) Bu bağlamda, öncelikle anlaşmanın mahiyeti ve anlaşma taraflarının fiili ya da potansiyel
rakip olup olmadıkları tespit edilmiştir.
(25) EBK üyeleri arasında uygulanması hedeflenen ortak alım anlaşması, ortak alımın
gerçekleşeceği ürünler bazında satın alınacak miktar, tedarikçi seçimi ve benzeri
konularda anlaşma taraflarına herhangi bir yükümlülük getirmemektedir. Bununla birlikte,
indirimden faydalanılabilmesi için hedeflenen alım miktarına ulaşılmasının gerekliliği göz
önüne alındığında, EBK üyesi teşebbüslerin alımlarını temsilcilerin anlaştıkları
sağlayıcılardan karşılamaları beklenen ve rasyonel bir davranış olacaktır. Bu doğrultuda,
yasal olarak teşebbüslerin, pazarlık sonucu anlaşmaya varılan sağlayıcılardan alım yapma
zorunlulukları bulunmasa da uygulamada üye teşebbüsler arasında ortak bir hareket
olacağı beklenmektedir. Bu bakımdan anlaşma, ortak alım anlaşması niteliği taşımaktadır.
(26) Anlaşma taraflarının rakiplik ilişkisi değerlendirilirken öncelikle belirtilmesi gereken, dosya
konusu anlaşma ile EBK’nın ortak alım kararına katılacak üyeleri olduğu gibi katılmayacak
olan (seramik sektöründe faaliyet göstermeyen üyeler, özel kişiler, oda ve üniversiteler)
üyelerinin de bulunduğu hususudur. Ortak alım yapması düşünülen EBK üyeleri ve faaliyet
gösterdikleri alanlar şu şekildedir:
 Bozvit, Esvit, Eczacıbaşı Vitra ve Ercan seramik sağlık gereçleri pazarı,
 Altın Çini, Anka, Kütahya Porselen, Sanovit, Ercan, Seranit, Eczacıbaşı Vitra Karo ve
Yurtbay ise seramik kaplama malzemeleri pazarı.
13-14/201-103

7/17
(27) Bu çerçevede, her EBK üyesinin birbiriyle rakip olmadığı, ayrıca ortak alım yapması
öngörülen her bir teşebbüsün de aynı pazarda faaliyet göstermemesi nedeniyle
birbirlerinin fiili rakibi olmadıkları belirtilebilir. Bu noktada, seramik kaplama malzemeleri
pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerle seramik sağlık gereçleri pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslerin potansiyel rakip olup olmadıklarının değerlendirilmesi söz konusu
olabilecektir. Bununla birlikte, ortak alım anlaşması taraflarının faaliyet gösterdiği her iki
pazarda da rakip konumunda bulunan teşebbüslerin bir araya geldiği göz önüne
alındığında, potansiyel rekabete ilişkin olarak herhangi bir değerlendirmeye gerek
duyulmaksızın dosya konusu işlemin ortak alım anlaşması niteliği taşıyan bir yatay işbirliği
anlaşması olarak nitelendirilebileceği kanaatine varılmıştır.
(28) Bir yatay işbirliği anlaşmasının rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığının değerlendirilmesinde
anlaşmanın, rekabeti kısıtlayıcı bir amacı olup olmadığının ve/veya rekabeti kısıtlamaya
dönük fiili ya da potansiyel bir etkisinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi
gerekmektedir. Rekabeti kısıtlayıcı amaç/etki söz konusu ise anlaşma sonucunda ortaya
çıkacak rekabetçi faydaların ve bu faydaların anlaşmanın rekabeti kısıtlayıcı etkilerinden
daha fazla olup olmadığının tespiti önem taşımaktadır.
G.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Bakımından Yapılan Değerlendirme
(29) Bilindiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan
veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaları,
uyumlu eylemleri ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerini yasaklamaktadır. Bu
çerçevede, anlaşmanın rekabeti kısıtlama amacının ve/veya etkisinin bulunup bulunmadığı
incelenmiştir.
G.4.1.1. Rekabeti Kısıtlama Amacı Bulunup Bulunmadığına İlişkin Değerlendirme
(30) Fiyat tespiti, arz kısıtlaması, pazar veya müşteri paylaşımı gibi açık kısıtlamaların söz
konusu olduğu yatay anlaşmaların büyük ölçüde rekabeti kısıtladığı kabul edilmektedir.
(31) Ortak alım anlaşmaları özelinde ise, AB Yatay İşbirliği Rehberi’nde ilgili anlaşmaların ortak
alımla ilgili olmayan gizli bir kartel kurmaya yönelik olarak kullanıldığı durumlarda rekabetin
amaç bakımından kısıtlanacağı belirtilmektedir. Bunun yanı sıra, yine ilgili rehberde, hangi
durumlarda söz konusu olacağına yer verilmeksizin alım fiyatlarının tespitini içeren
anlaşmaların rekabeti kısıtlama amacı taşıyabileceği ifadelerine yer verilmiştir.
(32) Hükümet politikası kapsamında teşvik edilen dosya konusu işlemin gizli kartel olarak
kullanıldığına yönelik herhangi bir bilgi ya da bulgu bulunmamaktadır. Ayrıca, anlaşma
alım fiyatlarının tespitini içermemekte, anlaşma tarafı teşebbüslerin her birinin alım
yapılacak teşebbüslerle kendi anlaşmalarını yapmalarını ve belli bir hedef miktarın
tutturulması karşılığında yıllık olarak her teşebbüse kendi alış tutarları üzerinden belirli bir
indirim oranı verilmesini öngörmektedir. Dolayısıyla dosya konusu işbirliği anlaşmasının
rekabeti amaç bakımından kısıtlamadığı kanaatine varılmıştır.
G.4.1.2. Anlaşmanın Rekabeti Kısıtlama Etkisine İlişkin Değerlendirme
(33) EBK üyeleri arasındaki anlaşmanın rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığının tespitinde,
anlaşmanın etkilediği satım (seramik kaplama malzemeleri ve seramik sağlık gereçleri) ve
alım (kaolen, medyum, zirkon ve reotan hammaddeleri tedarik) pazarları bağlamında
değerlendirme yapılması gerekmektedir.
G.4.1.2.1. Alım Pazarları
(34) Alım pazarlarında yatay işbirlikleri sonucunda oluşabilecek alıcı gücü bazı durumlarda
rekabet üzerinde kısıtlayıcı etkilere yol açabilmektedir. Bir ortak alım oluşumunda alım
miktarının, pazarı rakip alıcıların erişimine kapatabilecek şekilde alım pazarındaki toplam
13-14/201-103

8/17
hacmin büyük bir kısmına karşılık gelmesi halinde, rekabeti bozucu alıcı gücünün ortaya
çıkması