16-33/586-257
1/67

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-1-54 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 16-33/586-257
Karar Tarihi : 13.10.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER : Harun GÜNDÜZ, Cemal Ökmen YÜCEL, Burak SAĞLAM,
Bilge YILMAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN:
- Dow Türkiye Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. M. Togan TURAN, Derya GENÇ
Orjin Maslak Eski Büyükdere Cad., No:27 K:11 34398
Maslak İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Dow Türkiye Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 05.08.2015 tarih ve 3674
sayı ile giren gizlilik talepli başvuruda özetle,
- Dow Türkiye Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin (DOW Türkiye) akrilik asit ve
alkolün esterifikasyona tabi tutulmasıyla elde edilen akrilik ester (AE) pazarında
hakim durumda olduğu,
- Dow Türkiye’nin iştiraki olan Rohm and Haas Kimya Ticaret Ltd. Şti. (Rohm Haas
Kimya) ile ortak girişim niteliğindeki Rohm and Haas Kimyasal Ürünler Dağıtım ve
Tic. A.Ş.’nin (Rohm Haas Dağıtım) de şikayet kapsamında olduğu,
- Bağlayıcılık, tutundurma, dayanıklılık, yumuşaklık ve parlaklık gibi çeşitli özellikleri
nedeniyle birçok farklı alanda kullanılan sentetik lateks polimer emülsiyonlarının
(SLPE) saf akrilik, stiren akrilik ve vinil akrilik çeşitlerinin üretiminde AE’nin önemli
bir girdi olarak kullanıldığı, bu nedenle ilgili SLPE çeşitleri ile AE arasında alt pazar-
üst pazar ilişkisinin söz konusu olduğu,
- Bir çeşit SLPE olan içi boş polimer partiküllerinin (İBPP) üretiminde ise AE ürününe
gerek duyulmadığı, bu nedenle AE ürünü ile İBPP arasında bir dikey ilişkinin söz
konusu olmadığı, bununla birlikte Türkiye'de sadece İBPP pazarında faaliyet
göstermenin ekonomik açıdan mümkün olmaması ve ayrıca etkinlik ve rekabet
gücü için diğer SLPE türleri pazarında da faaliyet gösterilmesinin zorunlu olması
nedeniyle İBPP pazarının da, AE ve bazı SLPE çeşitleri arasındaki dikey ilişkiden
ötürü dolaylı olarak AE pazarından etkilendiği,
- DOW Türkiye, Rohm Haas Dağıtım ve bu teşebbüslerin içinde bulunduğu
teşebbüs bütünlüğünü kapsayan DOW1 ile (…..),

1 Dow Türkiye, Rohm Haas Kimya ve Rohm Haas Dağıtım ve bu teşebbüslerin içinde bulunduğu teşebbüs
bütünlüğü DOW olarak adlandırılacaktır.
16-33/586-257
2/67

- Rekabet Kurulunun 12.11.2008 tarih ve 08-63/1045-405 sayılı DOW
CHEMICAL/Rohm and Haas Company devralma kararında, tarafların eksik ve
yanıltıcı bilgi verdiği, zira ilgili Kurul kararında AE ile SLPE pazarları arasındaki
dikey ilişkiden bahsedilmediği, AE pazarında ortaya çıkacak hakim durumun bu
dikey ilişki sonucu SLPE pazarını etkileyecek olmasının Kurulca dikkate alınmış
olması gerektiği,
- DOW’un, SLPE üretimi için olmazsa olmaz nitelikte bir girdi olan AE tedarikini
kısıtlamak suretiyle hakim durumunu kötüye kullanarak, bir teşebbüsün SLPE
pazarında faaliyette bulunmasını zorlaştırdığı ve bir teşebbüsü pazardan dışladığı,
- DOW’un, hakim durumda olduğu AE ürünlerini, kendi iştiraklerine piyasa
koşullarının çok altında fıyatlara tedarik edip, SLPE pazarındaki rakiplerine aynı
AE ürünlerini daha yüksek fiyatlarla satarak fiyat sıkıştırması yaptığı,
- DOW’un, uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren müşterileriyle uzun vadeli,
bağlama ve özel indirim koşulları içeren anlaşmalar yaparak söz konusu çok uluslu
müşterilerinin DOW'un Türkiye'de SLPE pazarındaki rakiplerinden tedariklerini
engellediği ve SLPE pazarındaki rakiplerini pazar dışına itmeyi amaçladığı,
- DOW’un, uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren müşterilerine, bir teşebbüs ve
diğer alternatif tedarikçiler hakkında yanıltıcı ve yönlendirici bilgi vermek ve
yurtdışında mesnetsiz bir dizi dava açmak suretiyle bir teşebbüsün gerek ticari
açıdan, gerek maliyet açısından orantısız yükler üstlenmesine yol açmak gibi
haksız rekabet teşkil edebilecek ve hakim durumun kötüye kullanması eylemlerinin
mevcudiyetini destekleyici nitelikte davranışlarda bulunduğu
iddia edilerek DOW hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(3) Öte yandan soruşturma süreci devam ederken Kurum kayıtlarına 06.04.2016 tarih, 2332
sayı ile giren yazıda, DOW ve iştiraklerinin Türkiye AE pazarında özellikle BA ürününe
yönelik olarak fiyat sıkıştırması ve yıkıcı fiyat uygulamalarında bulunduğu iddiası
hakkında ilave bilgi ve belgelere yer verilmiştir. Anılan yazıda özetle,
- DOW ve Suudi Arabistan menşeili Tasnee Sahara Olefins Company’nin
(TASNEE) Haziran 2013’de sırasıyla %25 ve %75 hisseye sahip olduğu The Saudi
Acrylic Monomer Company’nin (SAMCO) yıllık 160 bin ton üretim kapasiteli AE
tesisini devreye aldığı,
- TASNEE’nin ilerleyen dönemde şirkete düşen ürün payının piyasa gerçeklerine
uymayan koşullarda DOW’a satılması nedeniyle sözleşmeyi tek taraflı feshettiği,
- SAMCO’nun Haziran 2015’de DOW satış ağı üzerinden Türkiye’ye ilk defa BA
ürünü tedarik etmeye başladığı, 2015 Ağustos’da da TASNEE’nin SAMCO’da
üretilen AE’leri (başta BA ürünü olmak üzere) kendi bağımsız satış ağı üzerinden
Türkiye’ye satmaya başladığı,
- Bunun akabinde Ağustos 2015’de DOW’un BA fiyatlarını maliyetlerinin ve kendi
iştiraklerine sattığı fiyatların da altına gelecek şekilde düşürdüğü, Şubat 2016’da
ise BA ürününün arzını kısıtlayacağını duyurarak BA fiyatlarını tekrar yukarı
taşıyacağının sinyalini verdiği,

16-33/586-257
3/67

- Anılan fiyatlama stratejisinin yegane amacının özellikle BA ürününe yönelik olarak
TASNEE’nin Türkiye pazarına girmesini engellemek olduğu, zira BA’nın ana
hammaddesi olan propilen fiyatlarının ilgili dönemdeki seyrinin böyle bir fiyat
indirimini haklı kılmadığı, üstelik anılan dönemde Arkema San. ve Tic. A.Ş.’nin
(ARKEMA) teknik bir arıza üzerine üretimini kısması nedeniyle Türkiye BA ürünü
arzında da sıkışıklık yaşanan bir dönem olduğu,
- DOW’un Ağustos 2015’deki fiyatlarının Amerika’daki çıplak üretim maliyetinin
(cash cost) de altında olduğu, aynı dönemde DOW’un ABD pazarındaki uyguladığı
fiyatların Türkiye’de uyguladığı fiyatların üzerinde olduğu,
- DOW’un TASNEE’nin ilgili pazara girişini engelledikten sonra ikinci aşamada
Şubat 2016’da BA ürünü başta olmak üzere AE ürünlerinde %20 kapasite
kısıtlamasına gideceğini duyurduğu,
- TASNEE’nin pazara girişinden önceki Mayıs-Temmuz 2015 döneminde ise
DOW’un, ARKEMA’nın da devre dışında olmasını fırsat bilerek BA’nın piyasaya
satış fiyatını yükseltirken kendi iç kullanımındaki fiyatlarını düşürmek suretiyle
rakiplerine karşı fiyat sıkıştırması uyguladığı
ifade edilmektedir.
(4) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.08.2015 tarih ve 3674 sayılı yazı ile giren
başvurudaki iddialara yönelik hazırlanan 01.09.2015 tarihli, 2015-1-54/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 09.09.2015 tarihli toplantısında görüşülmüş,
15-36/555-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik olarak önaraştırma yapılması
gerektiğine karar verilmiştir.
(5) Kurum kayıtlarına 28.09.2015 tarih, 4543 sayı ile giren dilekçede ise Dow'un iştirakleri
yolu ile boya pazarına emülsiyon üretimi için Türkiye'de Polisan Boya Sanayi A.Ş
(POLİSAN) ile ortaklık içerisinde olduğu ve şikayet konusu eylemlerde POLİSAN’ın etkisi
olabileceği düşünülerek POLİSAN’ın da şikayet edilen tar