Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010–3–190 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 12-12/383-112
Karar Tarihi : 16.03.2012

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER : Hilmi BOLATOĞLU, Nazlı VAROL

C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA SORUSTURMA YAPILANLAR:
Cevdet Aksüt ve Oğulları Kollektif Şirketi-Kral İncir
Dallıca Köyü Mevkii Devlet Yolu Üzeri Nazilli / Aydın

Elmas Dış Ticaret A.Ş.
Mesudiye M. Turanlar Cad. 41/A Germencik / Aydın

Franko Meyve İhracat Tic. ve San. A.Ş.
1479. Sok. No:4/10 Kenet Sitesi Konak / İzmir

Gabay Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş.
Soğukkuyu M. Değirmen Mevkii No:16 Köşk / Aydın

KFC Gıda Tekstil San. A.Ş.
Canakkale Yolu 3.Km Menemen / İzmir

Kırıcı Dış Ticaret A.Ş.
Yeni Şire Pazarı Kale İşhanı No:1 Malatya

Selçuk Gıda Endüstri İhracat İthalat A.Ş.
Kazım Dirik Cad. No:4 K:7/701 Gayret Han Konak / İzmir

Şentaş Tarım Ürünleri İhracat San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Prof. Dr. H. Ercüment ERDEM
Valikonağı Cad. Başaran Apt. No:21/1 34367 Nişantaşı,
Şişli / İstanbul

Osman Akça Tarım Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ahmet Bülent İLTER, Av. Serdar AYALP
Üniversite Cad. No:84 Bornova / İzmir

S.S. Tariş İncir Tarım Satış Kooperatifleri Birliği
Temsilcisi:Av. Emel Nazlı PINAR
Gazi Bulvarı Vural İş Merkezi No:16 K:7 D:14 Konak / İzmir
12-12/383-112
2/40
(1) E. DOSYA KONUSU: Dosyaya konu firmaların aralarında anlaşarak, kuru incir alım
fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Soruşturmaya konu teşebbüslerin aralarında anlaşarak kuru incir
alım fiyatını belirledikleri iddiası.

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 23.08.2010 tarih ve 6599 sayı ile
giren başvuruda, soruşturmaya konu firmaların kuru incir alım fiyatını baskılamak amacıyla
aralarında anlaşarak ilk yükleme tarihi olarak adlandırılan ihracatın başlama tarihini
geciktirdikleri ve aracı firmaların anılan tarihten önce yurtiçine satış amacıyla Aydın ilindeki
üreticilerden incir alımı yapmalarına engel oldukları iddia edilerek, gereğinin yapılması
talep edilmiştir.

(4) Anılan başvuru üzerine hazırlanan 31.08.2010 tarih ve 2010-3-190/İİ-10-396.İS sayılı İlk
İnceleme Raporu Kurul’un 16.09.2010 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca şikâyete
konu iddialara yönelik olarak önaraştırma yapılmasına 10-59/1207-M sayı ile karar
verilmiştir.

(5) Önaraştırma sonucunda hazırlanan 19.10.2010 tarihli, 2010-3-190/ÖA-10-265.HB sayılı
Önaraştırma Raporu Kurul’un 27.10.2010 tarihli toplantısında görüşülmüş, incelemeye
konu kuru incir teşebbüslerinin ilk yükleme tarihinin ilgili yasal ve yönetsel düzenlemelerde
yer alan açık yetkiler uyarınca Ege Kuru Meyve ve Mamulleri ihracatçıları Birliğince
belirlenen tarihe onay vermek ya da 2010 yılı ürün sezonunda olduğu gibi doğrudan
doğruya resen belirlemek suretiyle Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından gerçekleştirilen idari
bir işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından konuya ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun
kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığına 10-67/1425- 541 sayı ile karar verilmiştir.
Bununla beraber önaraştırmadaki diğer bulgular dolayısıyla ve 10-67/1425- M sayı ile,

– S.S. Tariş İncir Tarım Satış Koop. Birliği (Tariş İncir),
– Gabay Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş. (Gabay),
– KFC Gıda Tekstil San. A.Ş. (KFC),
– Franko Meyve İhracat Tic. ve San. A.Ş. (Franko),
– Osman Akça Tarım Ürünleri ithalat ihracat San. ve Tic. A.Ş. (Osman Akça),
– Şentaş Tarım Ürünleri ihracat San. ve Tic. A.Ş. (Şentaş),
– Selçuk Gıda Endüstri ihracat ithalat A.Ş. (Selçuk),
– Elmas Dış Ticaret A.Ş. (Elmas),
– Cevdet Aksüt ve Oğulları Kollektif Şirketi (Kral İncir)ve
– Kırıcı Dış Ticaret A.Ş. (Kırıcı)
hakkında kuru incir alım fiyatlarının müzakere edilmesi/belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı
Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin belirlenebilmesi amacıyla aynı Kanun'un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına oybirliği ile karar verilmiştir.

(6) Kurulun soruşturma açılmasına ilişkin kararının ardından taraflara bildirimler, 4054 sayılı
Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 11.11.2010 tarihinde yapılmış ve
taraflardan 30 gün içinde birinci yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir. Bildirimler
12.11.2010 ve 22.11.2010 tarihlerinde tebellüğ edilmiştir. Taraflar 10.12.2010 tarih ve
9357 sayı, 14.12.2010 tarih ve 9422 sayı, 16.12.2010 tarih ve 9446 sayı, 17.12.2010 tarih
ve 9464 sayılı yazılar ile savunma süresi için uzatma talebinde bulunmuşlardır. Cevabi
yazılar taraflara 17.12.2010 tarih ve 6197/6199 sayı ile gönderilmiştir.
12-12/383-112
3/40
(7) Tarafların savunmaları 17.12.2010, 20.12.2010 ve 21.12.2010 tarihlerinde Kuruma intikal
etmiştir. 09.06.2011 tarih ve 3536 sayı ile Ege İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinden
istenen bilgiler Kuruma 04.08.2011 tarih ve 5674 sayı ile ulaşmıştır.

(8) Soruşturmanın 6 aylık süresinin yeterli olmadığına ilişkin olarak Soruşturma Heyeti
tarafından hazırlanan 26.03.2011 tarihli Bilgi Notu Kurul’un 07.04.2011 tarihli toplantısında
görüşülmüş, Kurulca, 11-22/389-M sayı ile soruşturma süresinin 4054 sayılı Kanun’un
43/1. maddesi çerçevesinde 6 ay uzatılmasına karar verilmiştir.

(9) 23-25.08.2011 tarihlerinde yapılan yerinde incelemeler ertesinde İzmir Ticaret
Borsasından 05.09.2011 tarih ve 6244 sayılı, Aydın Ticaret Borsasından 08.09.2011 tarih
ve 6364 sayılı, Nazilli Ticaret Borsasından 09.09.2011 tarih ve 6402 sayılı yazılar ile incir
alım fiyatları Kuruma intikal etmiştir.

(10) Soruşturma sonucunda hazırlanan 27.10.2011 tarih ve 2010-3-190/SR-11-265.HB sayılı
Soruşturma Raporu taraflarca 03.11.2011 tarihinde tebellüğ edilmiştir. Gabay, KFC,
Franko, Şentaş, Selçuk, Elmas, Kral İncir ve Kırıcı’nın savunmaları 01.12.2011 tarih ve
8205 sayı, Tariş İncir’in savunması 02.12.2011 tarih ve 8227 sayı ile Kuruma intikal
etmiştir. Osman Akça’nın 30 günlük ek süre talebi Kurul’un 07.12.2011 tarihli toplantısında
11-60/1557-M sayı ile kabul edilmiş ancak söz konusu tarafın ikinci yazılı savunması
07.12.2011 tarih ve 8328 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(11) İkinci yazılı savunma süresinin sona ermesinin ardından 4054 sayılı Kanun’un 45.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ek yazılı görüş hazırlanarak soruşturma taraflarına tebliğ
edilmiştir. Ek yazılı görüşün taraflara tebliğ edilmesinden sonra ilgili teşebbüslerden Tariş
İncir’in savunması 19.01.2012 tarih ve 547 sayı ile, Osman Akça’nın savunması
23.01.2012 tarih ve 636 sayı ile, diğer teşebbüslerin ise temsilcilerinin imzasıyla
19.01.2012 tarih ve 558 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ek yazılı görüş, tüm
taraflarca 21.12.2011 tarihinde tebellüğ edilmiştir. Soruşturma muhatabı taraflardan
Gabay, KFC, Franko, Şentaş, Selçuk, Elmas, Kral İncir ve Kırıcı’yı temsilen Av. Dr.
Ercüment Erdem sözlü savunma toplantısı talebinde bulunmuştur. Buna istinaden
26.01.2012 tarih ve 12-03/141-M sayılı Kurul kararı ile sözlü savunma toplantısının
06.03.2012 tarihinde yapılmasına karar verilmiştir. Sözlü savunma tarihinin taraflara
bildirilmesinin ardından 01.02.2012 tarih ve 926 sayılı yazı ile temsilci Ercüment Erdem
ilgili tarihte yurtdışında olacağını Kuruma bildirmiş olup, sözlü savunma tarihinin
değiştirilmesini talep etmiştir. Bu çerçevede temsilcinin müsait olduğu günler belirlenerek
(12 Mart ile başlayan hafta) 01.02.2012 tarih ve 2010-3-190/BN-02 sayı ile temsilcinin
talebi Kurula iletilmiştir.

(12) Daha sonra 02.02.2012 tarih ve 12-04/178-M sayılı Kurul kararıyla sözlü savunma
toplantısının 13 Mart 2012’de yapılması öngörülmüştür. Bu defa Tariş İncir tarafından
05.03.2012 tarih ve 1835 sayılı yazı ile Rekabet Kurulu Nezdinde Yapılan Sözlü Savunma
Toplantıları Hakkında Tebliğ'in 9. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısının Tariş incir
ile ilgili kısmının tamamen gizli oturum olarak yapılması talep edilmiştir. Talebe ilişkin
olarak hazırlanan 06.03.2012 tarih ve 2010-3-190/BN-03 sayılı Bilgi Notu, Kurulun
08.03.2012 tarih ve 12-10/361-M sayılı toplantısında görüşülerek sözlü savunma
toplantısının gizli yapılmasını gerektirecek bir neden olmadığı gerekçesiyle talep
reddedilmiştir.

(13) 13.03.2012 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır.

(14) Kurul, 16.03.2012 tarihinde 12-12/383-112 sayılı nihai kararını vermiştir.

12-12/383-112
4/40
(15) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle,.
1- Osman Akça Tarım Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş., Cevdet Aksüt ve Oğulları
Kollektif Şirketi-Kral İncir, Elmas Dış Ticaret A.Ş., Franko Meyve İhracat Tic. ve San. A.Ş.,
Gabay Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş., KFC Gıda Tekstil San. A.Ş., Kırıcı Dış Ticaret A.Ş.,
Selçuk Gıda Endüstri İhracat İthalat A.Ş., Şentaş Tarım Ürünleri İhracat San. ve Tic. A.Ş.
ve S.S. Tariş İncir Tarım Satış Kooperatifleri Birliğinin kuru incir azami alım fiyatlarının
belirlenmesine yönelik anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettikleri,
2-Söz konusu anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca muafiyet
tanınamayacağı,
3- Yukarıda madde 1’de adı geçen teşebbüsler hakkında, hafifletici unsurlar dikkate
alınarak yapılan değerlendirme çerçevesinde, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.

I. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME

I.1.Taraflar

I.1.1. Gabay Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş. (Gabay)

(16) Kuru incir ve kuru kayısı ihracatı yapan Gabay, kuru incir ihracatında Türkiye’nin önde
gelen firmalarından olup, Aydın ilinde bir işleme tesisi bulunmaktadır.

(17) Şirket ortaklarından Menaşe Gabay, Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği
Yönetim Kurulu üyesidir. Şirketin 2009 yılı cirosu (…..) TL’dir. Aydın Güzelhisar Vergi
Dairesinin 8.12.2009 tarih 45011 sayılı yazısı ile Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi
Başkanlığı'nın 688 sayılı yazısı gereğince 1 Temmuz ile 30 Haziran döneminin özel hesap
dönemi olarak kabul edilmesinden dolayı şirket 01.01.2010-30.06.2010 dönemini kıst
dönem olarak beyanda bulunmuş, 01.07.2010-30.06.2011 özel hesap dönemi için ayrıca
beyanname verilmiştir. Bu nedenle 2010 yılı gelir tablosu sadece ilk altı ay için olup, söz
konusu döneme ilişkin ciro (…..)’dir.

I.1.2. Osman Akça Tarım Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş. (Osman Akça)

(18) Akça Holding bünyesindeki şirketlerden biri olan İzmir ilinde yerleşik olan şirket 1955
yılında Osman Akça tarafından kurulmuştur. Osman Akça, kuru üzüm, kuru kayısı ve kuru
incir ihracatı ile iştigal etmekte olup Aydın ilinde bulunan bir kuru incir işleme tesisine
sahiptir.

(19) Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Göksan aynı zamanda Ege Kuru Meyve ve
Mamulleri İhracatçıları Birliği yönetim kurulu üyesidir. Şirketin 2009 yılı cirosu (…..) TL,
2010 yılı cirosu (…..).

I.1.3. Cevdet Aksüt ve Oğulları Kolektif Şirketi (Kral İncir)

(20) Nazilli, Aydın’da yerleşik bir firma olan Kral İncir, ihracat amacıyla önemli miktarda incir
alımı gerçekleştirmektedir. Kral İncir, kuru incir ihracat sektörünün önemli
oyuncularındandır.

(21) Firmanın kontrolüne sahip Ziya Aksüt, mevcut durumda Ege Kuru Meyve ve Mamulleri
İhracatçıları Birliğinde yönetim kurulu üyesi olmamakla birlikte geçmiş dönemlerde üyelik
faaliyetini yürütmüş olup halihazırda Nazilli Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanıdır.
12-12/383-112
5/40
Şirketin 2008-2009 Haziran ayları arası net satışları (…..) TL, 2009-2010 Haziran ayları
arası net satışları (…..).

I.1.4. Elmas Dış Ticaret A.Ş. (Elmas)

(22) Aydın ilinde yerleşik bir firma olan Elmas kuru incir ihracatı faaliyetini gerçekleştiren önemli
firmalardandır. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Tahsin Elmas, Ege Kuru Meyve ve
Mamulleri İhracatçıları Birliğinde yönetim kurulu üyesidir. Şirketin 2009 yılı cirosu (…..) TL,
(…..)’dir.

I.1.5. Şentaş Tarım Ürünleri İhracat San. ve Tic. A.Ş. (Şentaş)

(23) Sektörün önde gelen kuru incir ihracatçısı firmalarından olan şirketin 2009 yılı cirosu (…..),
2010 yılı cirosu (…..) . Şirket hissedarlarından Gürcan Şen, Ege Kuru Meyve ve Mamulleri
İhracatçıları Birliğinde yönetim kurulu üyesidir.

I.1.6. Selçuk Gıda Endüstri İhracat İthalat A.Ş. (Selçuk)

(24) 1932 yılında Alharal Kollektif Şirketi unvanıyla kurulan, daha sonraki yıllarda unvan
değiştiren, 1998 yılında da hisseleri İMKB’ye kote edilmiş olan şirketin 2009 yılı cirosu
(…..) TL, 2010 yılı cirosu (…..)’dir. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Eliya Alharal Ege Kuru
Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliğinde yönetim kurulu üyesidir.

I.1.7. Franko Meyve İhracat Tic. ve San. A.Ş. (Franko Meyve)

(25) 1952 yılında Giuseppe ve Davide Franko kardeşler tarafından kurulan şirket başta incir
olmak üzere kuru meyve ürünleri ihracatı gerçekleştirmekte olup, 2009 yılı cirosu (…..) TL,
2010 yılı cirosu (…..) TL’dir. Franko Meyve’nin Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Rafael
Çikurel Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliğinde yönetim kurulu üyesidir.

I.1.8. KFC Gıda Tekstil San. İth. İhr. Yat. A.Ş. (KFC)

(26) 1950 yılından itibaren tarım işleri ile uğraşan Celep ailesinin sahibi olduğu KFC’nin 2009
yılı cirosu (…..) TL, 2010 yılı cirosu ise (…..) TL’dir.

I.1.9. Kırıcı Dış Ticaret A.Ş (Kırıcı)

(27) Esas olarak kayısı ticareti ile iştigal ettiğini beyan eden Malatya merkezli Kırıcı’nın tek
başına 2010 yılı cirosu (…..) TL’dir. Ege İhracatçılar Birliği (EİB)’nden elde edilen belgelere
göre Kırıcı’nın 2010 yılında 2.105.004 kg incir ihracatı bulunmaktadır.

(28) Yapılan incelemeler sonucunda Kırıcı ile ekonomik bütünlük içinde olduğu değerlendirilen
iki şirketin daha olduğu anlaşılmıştır. Bu şirketlerden ilki Kırıcı Kuru Meyva ve Gıda,
Tekstil, Turizm, Sanayi ve Tic. A.Ş. (Kırıcı Kuru Meyva)’dir. İkincisi ise, Özkırıcı Gıda San.
ve Tic. A.Ş. (Özkırıcı)’dir.

(29) Kırıcı Kuru Meyva’dan elde edinilen bilgiye göre Kırıcı, 2009 yılında daha pasif bir konuma
alınmış ve grup faaliyetleri daha çok Kırıcı Kuru Meyva üzerinden yürütülmüştür. 2010
yılında tüccardan ve müstahsilden kuru incir alımı olmayan Kırıcı Kuru Meyva, alımlarının
çoğunu Özkırıcı şirketinden yapmıştır. Şirketin 2010 yılı cirosu (…..)’dir.

(30) Tüccar ve müstahsilden incir alımı yapan ve Kırıcı Grup ekonomik bütünlüğü içinde yer
aldığı değerlendirilen Özkırıcı’nın 2009 yılı cirosu (…..) TL, 2010 yılı cirosu ise (…..).
12-12/383-112
6/40

I.1.10. S.S. Tariş İncir Tarım Satış Koop. Birliği (Tariş İncir)

(31) 1910 yılından itibaren başlangıçta incir ve üzüm daha sonra pamuk ve zeytinyağı ürünleri
temelinde örgütlenen her biri ayrı tüzel kişiliğe sahip dört kooperatif birliğinden biri olan
Tariş İncir’in, 15 kooperatifi ve 7000'e yakın ortağı vardır. Tariş İncir 1943 yılında faaliyete
geçmiştir. Aydın ili Germencik ilçesinde bulunan İncir İşleme ve Depolama Tesisleri ise
2006 yılında faaliyete başlamıştır.

(32) Tariş İncir kuru incir ihracatının yanı sıra yurtiçinde de önemli miktarda kuru incir satışı
gerçekleştirmektedir. Üretici birliği olması gereği piyasa koşulları çerçevesinde üretici
lehine fiyatlarla alım yapılması hedefi de olmakla birlikte Tariş İncir, kar maksimizasyonu
amacını taşıyan bir teşebbüstür. Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim
Kurulunda Tariş İncir’i temsilen bir üye bulunmaktadır.

(33) Teşebbüssün 2009 yılı cirosu (…..) TL, 2010 yılı cirosu (…..)’dir.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. Genel Bilgiler

(34) 20’nci yüzyılın başlarından itibaren tarımda üreticilerin korunmasına yönelik politikalar
benimsenmiştir. Özellikle ABD ve Batı Avrupa’da sanayi devrimiyle birlikte giderek
güçlenen ve eksik piyasa koşulları altında faaliyetini sürdüren sanayi kesiminin karşısında
tam rekabete yakın piyasa koşulları altında faaliyet gösteren tarım kesiminin zayıf kalması
bu kesimin devlet tarafından korunması gerekliliğini doğurmuştur.

(35) Tarım politikaları temel olarak kırsal kesim gelirlerinin belli bir seviyenin üzerinde tutulması
hedefine yöneliktir. Sayıları binlerle ifade edilen alıcı (nihai tüketici) ve satıcıların (çiftçi)
arasına, birkaç düzeyde (tüccar, işleyici perakendeci) aracı olarak adlandırılabilecek
ekonomik birimlerin girmesi ve yine aracıların, özellikle işleyiciler seviyesinde, homojen
nitelikteki ürünlere marka, reklam ve ambalajlama gibi yollarla heterojen nitelik
kazandırması nedeniyle tarımsal piyasalar aksak rekabet piyasalarına yaklaşmaktadır. Bu
durum piyasalarda aracılar lehine bir eşitsizlik yaratmaktadır. Bu nedenle tarımsal
faaliyetlerde üretim ve nihai tüketim arasında çeşitli düzeylerde birden çok piyasa
gözlenmektedir. Bu bağlamda, tarımsal üretim tüketim zincirinin, birincil üretimde kullanılan
girdilerin üretimi, temel tarımsal ürünlerin işlenmesi ve bunların pazarlanması halkaları,
farklı nitelikteki piyasa türlerine işaret etmektedir.

(36) Söz konusu piyasalarda rekabetin seviyesini, ağırlıklı olarak piyasada faaliyet gösteren
aktörlerin güç dengeleri belirlemektedir. Öte yandan bu piyasalar birbirinden tamamen
ayrışmış piyasa karakteri göstermezler. Zincir içindeki piyasalardan birinde meydana gelen
herhangi bir değişiklik diğer piyasaları da etkileyebilmektedir. Ürün işleme piyasasında çok
sayıda çiftçi ürünlerini, ya doğrudan bu ürünleri işlemek üzere talep eden yine sınırlı
sayıda işleyiciye ya da bu iki kesim arasında ürün akışını sağlayan aracılara sunmaktadır.
Bu yapının bir sonucu olarak, tarımsal piyasalarda güç dengesi birincil üreticilerin
aleyhinedir.

(37) Rekabet kuralları, tarımsal sektörlerde çiftçi birlikleri ve kooperatifleri dışında eksiksiz
uygulanmaktadır. Çiftçi birlikleri ve kooperatiflere yönelik olarak birçok ülke mevzuatında
düzenlemeler bulunmaktadır.

12-12/383-112
7/40
(38) Genellikle tarımsal sektörlerde birincil üreticiler ürünlerini monopson, oligopson ya da
monopsoncu rekabet koşullarında faaliyet gösteren aracı ya da işleyicilere, ortalama
maliyetine yakın hatta bazen bu düzeyin de altındaki fiyatlarla satmak zorundadır. Eş
deyişle, güç dengesizliğinin, rekabetin birincil üreticiler aleyhine ortadan kaldırılması
sonucunu doğurması muhtemeldir.

(39) Dünyada kuru incir üretimi, az sayıda ülkede ve sınırlı miktarlarda gerçekleştirilmektedir.
Yaklaşık olarak 280.000 ton taze incir üretimi ile Türkiye, dünya taze incir üretiminin
yaklaşık %25-30’unu, kuru incirde ise ortalama yaklaşık 90.000 tonluk dünya üretiminin
yaklaşık 50.000 tonunu (~%55) gerçekleştirmektedir. Özellikle üretici ülkelerin iç tüketim
miktarları dikkate alındığında, dünya ticaretine konu olan kuru incir üretiminin çok büyük bir
bölümünün Türkiye tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

(40) Kuru incir Türkiye’nin en önemli tarımsal ihraç ürünlerinin başında gelmektedir. Dosya
mevcudundan, ihracatın %80’den fazlasının Avrupa Birliği ülkelerine yönelik olduğu, 2010
yılında en önemli pazarların sırasıyla Fransa, Almanya, İtalya, Rusya ve İsviçre’nin olduğu
anlaşılmaktadır. Dünya kuru incir ihracatında Türkiye yaklaşık %60’lık payıyla en başta
gelen ülkedir.

(41) 2008 Ekim ayı ortalarından itibaren global ekonomik krizin olumsuz etkisiyle ihraç birim
fiyatlarında %20’ye varan oranlarda gerilemeler görülmesi dolayısıyla ihracat geliri
gerilemiş, 2009/2010 sezonunda ise öngörülen rekolte miktarının yüksekliği ve global
ekonomik krizin getirdiği talep azalması nedenleriyle ihraç fiyatları daha da gerileyerek ton
başına 4.000 ABD Doları seviyesinin altına düşmüştür.

(42) Türkiye’de üretien yaş incirin yaklaşık üçte biri taze olarak tüketilmek üzere iç ve dış
pazarlara sunulmaktadır. Aydın’ın tamamına yakın bölümünde ve İzmir’in Tire, Ödemiş ve
Beydağ ilçelerinde üretilen kuru incir, Büyük ve Küçük Menderes havzalarında yerleşik
30.000’in üzerinde çiftçi ailesinin geçimini sağlamaktadır. Ülkemizde kuru incir hasadı her
yıl iklim şartlarının normal seyretmesi halinde Ağustos ayının son haftasında başlayıp
arazinin yüksekliğine göre değişmekle birlikte Eylül-Ekim aylarında tamamlanmaktadır.
Üretilen çeşitler arasında Sarılop ve Sarı Zeybek (%88) önemli pay sahibi olup, Bursa
Siyahı (Dürdane İnciri), Göklop, Yeşilgüz, Morgüz ve Bardacık gibi diğer çeşitlerin payı
%12’dir. Sarılop adı verilen incir çeşidi büyüklüğü, tadı, açık renkli oluşu ve yumuşak
kabuğu ile dünyada kurutmaya en uygun türlerden biridir.

(43) Diğer meyvelerden farklı olarak incirler, ağaçta bırakılarak mümkün olduğunca kurutulur ve
buruk aşamaya gelince yere düşerler. Ağaç altına kendi halinde düşen incirler %25-50
arasında su içerirler. Kurutmanın amacı su oranını %18-20’ye indirmektir. Çünkü
depolanacak bir meyvede fermantasyon ve bozulma meydana gelmemesi için en çok %20
su olması gerekir. Bu amaçla çok değişik araçlar kullanılmaktadır. Kurutma, Türkiye
ikliminin uygun olması nedeniyle doğal koşullarda güneş altında yapılmaktadır. Üretici
tarafından doğal yöntemlerle güneş altında 2-4 gün süre ile kurutulan incirler alım yapan
kişi ve işletmelere satılmaktadır.

(44) Diğer gıda maddelerinde olduğu gibi incirde de üretim başlangıcından tüketildiği zamana
kadar, koşullara bağlı olarak çeşitli küfler gelişip istenmeyen bozulma ve değişikliklere
neden olabilmektedir. Bazı küf türleri, belli bazı koşullarda ürünün tat ve bileşimini bozduğu
gibi toksin özelliği gösterebilmektedir. Kuru incire ilişkin olarak bunlardan kanser yapıcı
özelliği nedeniyle, özellikle "aflatoksin" olarak isimlendirilenler üzerinde durulmaktadır.
Özellikle ihracatta ürünlerin geri gönderilmesine yol açan ve ilk kez 1972 yılında
Danimarka'ya ihraç edilen kuru incirlerde görülen aflatoksin sorununa ilişkin olarak
halihazırda hem üreticiler hem de ihracatçılarca çeşitli tedbirler alınmaktadır.
12-12/383-112
8/40

(45) İncir alımı yapan firmalar işleme tesisinde ürünleri boylama ve bir tür zararlılardan koruma
işlemi olan fümigasyon işleminden geçirdikten sonra ultraviyole ışık yardımı ile aflatoksin
içeren ürünleri ayırmaktadır. Ardından incirler yıkama, işleme ve paketleme aşamalarından
geçmektedir.

(46) Kurutmalık incirlerde aranan temel özellikler, meyvenin ince kabuklu, kalın etli, kuru madde
ve şekerce zengin olması, düzgün ve homojen kuruması, kuruma süresinin kısa olması,
kuruduğu zaman kabuğu kararmayıp aksine açık renk alması, kabuk inceliğini muhafaza
etmesi, meyvenin iri, yumuşak ve ballı olması, çekirdek miktarının az olmasıdır. İhracat
amacıyla üreticiden alımı yapılan kuru incirlerin bu özellikleri barındıran tip ve kalitedeki
sarı lop ve sarı zeybek incirleri ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.

(47) Kurutma işlemi incirin depolama süresini artırdığı gibi, besin değerini de artırmaktadır.
Taze incirler yaklaşık %12 oranında şeker ihtiva ederken, kurutulduktan sonra şeker oranı
%50-%70 dolaylarına yükselmektedir. Kullanım alanları ve gıda olarak tüketim şekilleri
bakımından da kuru incir taze incirden farklılaşmaktadır. Kuru incir, doğrudan tüketildiği
gibi çeşitli unlu mamullerin imalatında, çeşitli yemeklerin yapımında, şekerli mamuller
imalatında ve meyve karışımlarında kullanılabilmektedir. Kalitesi düşük olanlardan
pekmez, hurda incirlerden de etil alkol üretilmektedir. Etil alkolün üretimi esnasında ortaya
çıkan incir çekirdekleri de boya, kozmetik ve ilaç sanayinde değerlendirilmektedir.

(48) Kuru incir ihracatçısı firmalar ağırlıklı olarak Ege Bölgesi’nde yerleşmiş olup bu firmalar
genellikle aynı zamanda üzüm, kayısı gibi diğer kuru meyvelerin ihracatını da
gerçekleştirmektedir. Söz konusu firmalar Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları
Birliği (Kuru Meyve Birliği) çatısı altında bir araya gelmektedir. Tariş İncir gibi üretici
kooperatiflerinin 2000 yılında başlayan özerkleşme sürecinde devletin kooperatifler
aracılığıyla yürüttüğü fiyat desteği uygulaması sona erdiğinden piyasada fiyatların
oluşmasında yüksek miktarda alım yapan ihracatçı firmaların alımları belirleyici olmaktadır.

I.2.1.1. Tedarik ve İhracat Süreci

(49) Kuru incir pazarında ticaret, müstahsiller ile orta veya büyük aracı toptancılar ve
ihracatçılar arasında gerçekleşmektedir. Kuru incir, her yıl her biri 24 gün süren dört ayrı
sergide kurutulur ve satışa hazır hale gelir. Dolayısıyla her bir üretici üretimini dört ayrı
partide satar. Bu durum ihracatçıların tedariklerini küçük miktarlarda satış yapan
müstahsillerden yapmalarını engellemektedir. Nitekim ihracatçılar kendileri için gerekli
binlerce ton ürünü, büyük ölçüde orta ve küçük müstahsillerden oluşan bir topluluktan ayrı
partiler halinde tedarik edememektedir. Müstahsillerden ürünü genellikle aracı toptancı
denilen büyük, orta ve küçük tüccarlar toplamakta, bu tüccarlar, müstahsillerden satın
aldıkları ürünleri daha büyük tüccarlara ve ihracatçılara satmaktadır.

(50) Satın alınan incirler tesislerde işlenmeden önce ürünün bozulmasına karşı yıkama,
temizleme ve aflatoksin kontrolü işlemlerine tabi tutulurlar. Ülkemizde kuru incirin ihracat
amaçlı ilk yüklemesi ancak Eylül ayı sonu ve Ekim ayı başı gibi yapılabilmektedir. Nitekim
bu ilk yüklemeden sonra, ürünün piyasa fiyatı düşmeye başlamakta ve bu düşüş Kasım ve
Aralık aylarında da hızla devam etmektedir. İlk yüklemenin özelliği, ağırlıklı olarak büyük
perakendecilerden oluşan müşterilerin tamamına aynı anda ve mümkün olduğunca çok
miktarda mal tedarik edilmesinin sağlanmasıdır. Anılan ilk yükleme tarihi, Kuru Meyve
Birliği Genel Kurulunda belirlenmekte, Ekonomi Bakanlığının onayı ile kesinleşmektedir.
Bu ilk yükleme “turfanda” ürün yüklemesi olarak kabul edildiğinden, sektör için önemlidir.
12-12/383-112
9/40

I.2.1.2. Kuru İncirin Fiyatlama Açısından Sınıflandırılması

(51) Kuru incirin fiyatlandırılabilmesi için ürünün boylama denilen kalitelendirme/seçme
aşamasından geçmesi gereklidir. Ürünler 1 kg'daki tane sayısına göre birden onbire kadar
aşağıdaki tabloda sunulduğu şekilde boylara ayrılmakta, her boy sınıfı içinde de kusurlu
incir (rüfuz) miktarına göre farklı rüfuz grupları bulunmaktadır.

Tablo 1: Kuru İncir Boyutlarına Göre Sınıflandırma
Boy numarası 1 kg'daki meyve sayısı
1 40'a kadar
2 41 - 45
3 46 - 50
4 51 - 55
5 56 - 60
6 61 - 65
7 66 - 70
8 71 - 80
9 81 - 100
10 101 - 120
11 121 ve üzeri

(52) Bu sınıflama sistemi pazarda kullanılan sistemdir. Ancak TSE’nin de ayrıntılı bir sınıflama
sistemi bulunmaktadır. TSE Teknik Kurulunun 07 Aralık 2006 tarihli toplantısında kabul
edilerek yayımlanan TS 541’e göre kuru incir “işlenip işlenmeme durumlarına göre
gruplara, işleme şekillerine göre tiplere, kalite özelliklerine göre sınıflara, 1 kg’daki tane
sayısına göre de boylara ayrılır.” TS 541 boy sınıflandırması yukarıda sunulan tablo ile
aynıdır. TS 541 Kalite sınıfları şu şekildedir:

“Ekstra: Ekstra sınıf kuru incirler, çok iyi kalitede olmalı hiçbir kusur taşımamalı, çeşidinin
ve/veya ticari tipinin özelliklerine sahip olmalıdır. Bu sınıftaki kuru incirler boy ve renk
bakımından bir örnek olmalıdır. Bunlar tolerans dışındaki kusurlardan tamamıyla ari
olmalıdır. Bunlarda ürünün genel görünüşünü kalitesini muhafaza kalitesini ve ambalajlı
olarak piyasaya arzını olumsuz etkilemeyen hafif kusurlara müsaade edilir. Bu sınıfa giren
kuru incirlerde şekerli doku çok iyi gelişmiş ve incir kabuğu ihracat periyodunda istenen
yumuşaklıkta olmalıdır. Bu sınıftaki kuru incirlerde 1 kg daki kuru incir sayısı 65 den fazla
olmamalıdır.

Sınıf I: Bu sınıfa giren kuru incirler iyi kalitede olmalı, hiçbir kusur taşımamalı, çeşidinin
ve/veya ticari tipinin özelliklerine sahip bulunmalıdır. Bu kuru incirlerdeki şekerli doku iyi
gelişmiş olmalı, incir kabukları çeşide ve ihracat periyodunda istenen yumuşaklıkta
olmalıdır. Bu sınıfa giren kuru incirlerde 1 kg’daki kuru incir sayısı en fazla 120 adet
olmalıdır.

Sınıf II: Bu sınıfa giren kuru incirler daha üst sınıflara girmek için yeterli özellikleri
taşımayan, ancak yukarıda bildirilen asgari özelliklere sahip olan kuru incirlerdir. Bu sınıfta
tüketim kalitesini olumsuz etkilemeyen kabuk kusurlarına müsaade edilir.
Endüstriyel Sınıf: Bu sınıfa diğer sınıflara giremeyen özürlü incirler girer ancak içinde en az
% 10 oranında doğrudan tüketime elverişli incir bulunmalıdır.”

(53) Kuru incirin üreticiden alınması aşamasında esas olan ölçüt boy sınıflandırması olup kalite
açısından TS 541’de yer alan aşağıdaki toplam tolerans değerlerinin de çapraz olarak
esas alındığı anlaşılmaktadır.

12-12/383-112
10/40
Tablo 2: TS 541 Kuru İncir Tolerans Değerleri
Tolerans (1000 g'lık bir birimde bulunmasına izin verilen özürlü kuru incirin
kütlece yüzdesi)
Ekstra Sınıf I Sınıf II Endüstriyel
Toplam tolerans, en çok 10,0 15,0 30,0 Serbest

(54) İncir boylarına göre tolerans değerleri de dikkate alınarak alım aşamasında ürünün
fiyatlaması ilgili alım eksperi tarafından yapılmaktadır.

I.2.2. İlgili Ürün Pazarı

(55) Soruşturma konusu iddialar kuru incir alım fiyatlarının belirlenmesine ilişkindir. Dosya
konusu olayda ilgili ürün pazarı “kuru incir tedarik pazarı” olarak belirlenmiştir.

I.2.3 İlgili Coğrafi Pazar

(56) Dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarlar ayrı ayrı olmak üzere “İzmir ve Aydın illeri” olarak
tespit edilmiştir.

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.3.1. İncelemeye Konu Teşebbüslerde Yapılan Yerinde İncelemeler ve Görüşmeler

I.3.1.1. Gabay

(57) Gabay’ın İzmir’de bulunan yönetim ofisinde 20.09.2010 ile 23.08.2011 tarihlerinde ve
Aydın’da bulunan tesislerinde 23.08.2011 tarihinde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde
konuya ilişkin olarak elde edilen belgeler EİB tarafından Kuru Meyve Birliği’nde yönetim
kurulu üyesi olması sıfatıyla Gabay’a ve diğer üyelere gönderilen elektronik postalar ve
bunlara cevaben diğer yönetim kurulu üyelerince gönderilen elektronik postalardan
oluşmaktadır. Bu belgeler çerçevesinde EİB çatısı altında kuru incir ihracatçısı firmaların
katılımıyla gerçekleştirilen toplantılarda görüşülen soruşturma konusu ile bağlantılı
olabilecek hususlara ilişkin aşağıda sunulan bilgiler edinilmiştir.

(58) Belge 1 – 10.08.2010 tarihinde EİB tarafından gönderilen elektronik postada, bahsi geçen
ve yönetim kurulu üyelerinin onayıyla Kuru Meyve Birliği üyelerine gönderilecek olan “FOB
maliyet listesi” alım fiyatı haricindeki tüm maliyet kalemlerine ilişkin bilgi içermektedir.
Belgedeki ifadelerden 2010 alım fiyatı belli olmadığından bahisle geçen yılın alım fiyatı baz
alınarak toplam maliyet hesabı yapıldığının açıklandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu listede
1 ton 4 numara (51-55) dökme (10-15kg’lık ambalajda) kuru incir için masraf kalemlerinin
ne kadar olacağı belirtilmektedir. Maliyet kalemleri toplanarak, toplam maliyet 2.522 TL ya
da 1.710 $ olarak belirlenmiştir. Söz konusu maliyet kalemleri listesi yönetim kurulu üyeleri
tarafından onaylandıktan sonra Kuru Meyve Birliği üyelerine iletilmektedir.

Belgeden anlaşılan bir diğer husus da Kuru Meyve Birliği üyelerine 2010 yılı kuru incir alım
standartları başlığı altında birtakım bilgiler gönderildiğidir. Söz konusu alım standartları
üründen alınacak numune miktarı, fiziksel kusur ve diğer kusurlar, küf, fermente ve ekşi,
aflatoksin, nem/rutubet, yabancı madde, böcek, hasarlı ürün miktarına ilişkin tolere
edilecek oran ve seviyeler ile renk-boy ve taşıma- istiflemeye ilişkin hususları içermektedir

(59) Belge 2 – 03.09.2010 tarihinde EİB tarafından gönderilen elektronik posta 06.09.2010
tarihinde EİB binasında gündemi 2010 mahsulü incir fiyatlarının belirlenmesi olan bir
toplantıya davete ilişkindir.

12-12/383-112
11/40
(60) Yapılan görüşmede Gabay Yönetim Kurulu Başkanı, incir ihracatçıları olarak EİB’de bir
araya gelindiğinde ilk yükleme tarihi ve tavsiye fiyat listesinin belirlendiği, bu listenin
tavsiye niteliğinde olup bağlayıcı olmadığı, ilk yükleme tarihinin incirin yeterince
kuruduğundan emin olunması ve ayrıca incir ihracatının en büyük sorunu olan aflatoksin
kontrollerinin uygun biçimde yapılabilmesi için de gerekli olduğu, ilk yükleme tarihinin
belirlenmesinin ülkemizin incir ihracatındaki imajını ve güvenilirliğini korumak olduğu, iddia
edildiği gibi üreticiden yapılan alımların fiyatları düşük tutmak gibi bir amaca hizmet
etmediği, tersine, erken ihracat yaparak kaliteye dikkat etmeyen firmaların düşük fiyatla
satım yaptıkları için üreticiden yapılan alım fiyatlarının da düşmesine neden oldukları, iddia
edilen biçimde bir anlaşmanın söz konusu olmadığını beyan etmiştir.

I.3.1.2. Osman Akça

(61) İzmir’de bulunan Akça Holding merkez ofisinde yer alan Osman Akça’da 21.09.2010 ile
23.08.2011 tarihlerinde ve Aydın tesislerinde 23.08.2011 tarihinde yapılan yerinde
incelemelerde bulunan konuya ilişkin belgelere aşağıda yer verilmektedir:

(62) Belge 3 – 22.07.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim
Kurulu Başkanına gönderilen şirket içi elektronik postada, yaş incirin piyasaya çıktğı, incir
sezonun bu sene 7-10 gün erken geldiği, mahsul bol ve kaliteli olursa yapılacak iki şeyin
olduğu bunlardan birinin İncir fiyatlarını düşük açmak, diğerinin ilk yüklemeyi bu seneye
mahsus öne çekmek olduğu şeklinde ifadeler bulunmaktadır.

(63) Belge 4 – 18.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim
Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada, dahili piyasada alımların başladığı,
Nazilli’de bir hareketlenme olduğu, gelen ürünlerin kötü olmadığı, dahili piyasa alımları
tüccarların 4 no civarı inciri 3 TL-3,2 TL arası alıp dahili işletmelere 4 TL’ye kadar
verdikleri, ayın 25 gibi kamyon bazında alışverişlerin başlayacağı, herkesin fiyatların
açıklanmasını beklediği, fiyatların aşağıdan açılmasının çok önemli olacağı şeklinde
ifadeler yer almaktadır.

(64) Belge 5 – 23.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim
Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada, tek tük alımların başladığı, dağlarda bir
yığılma olacağı bunun fiyatlara yansıyacağı, ilk çıkan ürünlerin genelde iri boylar olduğu,
50’lik boyların 2,8 TL ile 3,2 TL arası alındığı, birçok köyün bu fiyatlara verme taraftarı
olmadığı, Nazilli de Has Gıda ve Ziya Aksüt’ün hızlı alım yaptığı, ... rekolte tahmin
heyetinin rakamının bu sene doğru olabileceği ifade edilmektedir.

(65) Belge 6 – 23.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim
Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada tahmini fiyat listesine yer verilmektedir:

“2 no -3,5 tl
3 no-3,25 tl
4 no-3 tl-3,2 tl
5 no-2,8 tl
6 no-2,6 tl
7 no-2,3 tl
8 no-2 tl
9 no-1,8-1,9tl”
(66) Belge 7 – 23.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim
Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada, “Size-4 incir fiyatı 3,00- TL olarak kabul
edildi. Diğer boylar bu rakama göre fiyatlandırıldı. İncir fiyatının değişmesine ve işletmeye
12-12/383-112
12/40
gelecek olan hammaddenin kalitesine bağlı olarak maliyetlerimiz güncellenecektir” ifadeleri
yer almaktadır.

(67) Belge 8 – 24.08.2010 tarihli elektronik posta zincirinde Osman Akça çalışanı tarafından
Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen “incir fiyatları 24.08.2010” konulu
kısımda aşağıdaki fiyat listesi yer almaktadır:
“Size Fiyat TL
1 ...
2 3300
3 3150
4 3000
5 2850
6 2700
7 2500”

(68) Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı tarafından çalışanlarına gönderilen elektronik
postada yukarıda yer verilen elektronik postaya cevaben, bu fiyatları deneyecekleri, çok
miktarda kötü ürün olduğu, … 1-2-3 bulmakta zorlanılacağı, toplantı özetinin bu olduğu
ifadelerine yer verilmiştir.

(69) Belge 9 – 26.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim
Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada, “İyi mallarda liste fiyatı ilk günden tutmadı
hatta neredeyse 1 boy yukarı yükseldi gibi duruyor ve fiyatlar hızla yükselmeye devam
edecektir, bir sıkıntı gibi duran diğer bir olay ise bize lazım olan boyların (5-6) bu sene
biraz daha az olmasıdır” ifadeleri yer almaktadır.

(70) Belge 10 – 03.09.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim
Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada, “Piyasada 2 gün öncesine kadar büyük
bir sakinlik vardı fakat dünden beri bir hareketlilik yaşanıyor, fiyatlar 250 tl kadar üstüne
koydu bile, ihracatçılardan bazıları gizli gizli mal alıyorlar ve aldırıyorlar, müstahsile
birtakım baskılar yapıldı malınızı satmayın veya köylerden çok az bir mal alarak kaçmalar
gibi, bu yüzden müstahsilde özellikle İncirliova, germencik, tire müstahsilleri çok direndi hiç
mal çıkarmadılar dense olur…yukarıda 4 ayrı tüccarın fiyatları var . bu şunun için belirttim
gördüğünüz gibi o kadar değişik fiyatlar varki piyasa tam oturmadı ve daha bir sürede
oturmayacak gibi herkesin mal almaya başladığı zamanda piyasaya gelen malın
durumuna göre fiyatlar aşağı-yukarı değişebilirde. İthalatçılar bu fiyatlara uyum
sağlamazlar ise bu mal ilk gemiyede kalmaz kısa zamanda önemli rakamda düşecektir.
Çok zor bir sezon…” ifadeleri yer almaktadır.

(71) Belge 16 – Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanının masasında bulunan, 12.09.2010
tarihini taşıyan belge aşağıdaki gibidir:
“12.09.2010 İHRACATÇI BİRLİK
2- 3.800  4.000 2- 3.600
3- 3.500  3.700 - 3.800 X 3- 3.500
4- 3.350  3.500 – 3.700 4- 3.400
5- 3.200  3.500 5- 3.250
6- 3.100  3.300 -3.400 6- 3.100
7- 2.500  3.200 7- 2.900
8- 2.400  2.600 – 2700 8- 2.500
9- 2.200  2.500 9- 2.200

6- 3.100 - 3.200
9- 2.200 – 2.400”
12-12/383-112
13/40

(72) Belge 17 – Üzerinde herhangi bir tarih bulunmayan söz konusu belge bir fiyat listesidi:
“…0- 1
2 3600
3 3500
4 3400
5 3250
6 3100
7 2900
8 2500
9 2300”.

(73) Belge 18 – Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanının masasında bulunan 12.08.2010
tarihli belge “….. telefon görüşmesi notları” başlığını taşımaktadır.
“Saat 10:05
(…) - Bu sene miktar o kadar değilmiş..
(…) .. ile ters konuştum… Biraz fiyat konuşalım dediği için.. ….
Arkadaşlar bakın.. Niye biz fiyatları geç yapalım diye konuşuyoruz… Bu sefer alıcılar
bizden fiyatları alıp bizi birbirimize düşürecekler.
Saat 15:25
Senin fiyatların çok yüksek.
…..”.
(74) Yönetim Kurulu Başkanı ile yapılan görüşmede ise EİB çatısı altında tavsiye edilen ihraç
fiyat listesinin “endikatif FOB fiyat listesi” belirlendiği ancak bu listenin tavsiye niteliğinde
olduğu ve genelde de fiyatların bu tavsiye fiyatın altında oluştuğu belirtilmiştir. EİB
binasındaki toplantılarda alım politikasıyla ilgili herhangi bir husus konuşulmadığı da ifade
edilmiştir.

I.3.1.3. Kral İncir

(75) Kral İncir’in Aydın ili Nazilli ilçesinde bulunan ofisinde 22.09.2010 ve 24.08.2011
tarihlerinde yapılan yerinde incelemede elde edilen belge 2010 incir sezonuna ilişkin
olarak şirket ortağının yaptığı kişisel değerlendirmelere ilişkin nottur.

(76) Kuru Meyve Birliği’nde geçmiş dönemlerde Yönetim Kurulu üyeliği yapmış olan Kral İncir
ortağı tarafından EİB çatısı altında gerçekleştirilen toplantılarda konuşulan konulara ilişkin
olarak ise aşağıdaki hususlar beyan edilmiştir:.
“İhracatçılar Birliği Genel Kurullarında kuru incir boylarına göre alım fiyatlarının hangi
dolaylarda ve aralıklarda olması gerektiği konuşulur ancak bu konuşmalar tamamen fikir
jimnastiği biçiminde geçer ve hiç kimse fiyat birlikteliği içinde olmaz. Öyle bir birliktelik
amacı olmuş olsa dahi ben şirket olarak kesinlikle buna dahil olmam, üretici aleyhine bir
oluşumun içinde asla yer almam”.

(77) Görüşmede EİB tarafından hazırlanan ve üyelere gönderilen FOB maliyet listesine ilişkin
olarak ise aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:

“İhracatçı Birliklerinde hazırlanan FOB masraf listesi masraf kalemlerini dikkate almayıp
sıkıntı yaşayan .... firmalara yol gösterme amacı taşır. Tavsiye niteliğinde endikatif FOB ..
fiyatı listesinin ise niye hazırlandığını anlamıyorum ve zaten anlamlı ve geçerli bir şey
değildir. Ben kesinlikle o listeye bakmam … fiyatımı kendim belirlerim.”
12-12/383-112
14/40

I.3.1.4. Elmas

(78) Elmas’ın Aydın ili Germencik ilçesinde bulunan ofisinde 22.09.2010 ve 23.08.2011
tarihlerinde yapılan yerinde incelemede konuya ilişkin olarak sadece, yukarıda sunulan ve
EİB tarafından Yönetim Kurulu üyelerine gönderilen elektronik postalara rastlanmıştır.

(79) Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı ile yapılan görüşmede binlerce üretici ve yüzden fazla
aracı tüccarın bulunduğu incir alım piyasasında alım fiyatlarının koordine edilmesinin
olanaklı olmadığı, EİB binasında gerçekleştirilen toplantılarda ise üreticiden yapılacak
alımlardaki fiyat politikasıyla ilgili herhangi bir hususun konuşulmadığı belirtilmiştir.
Endikatif FOB fiyat listesi ve FOB masraf listesi çalışmalarının İhracatçı Birliklerinin
üyelerini bilgilendirme görevi kapsamında yaptığı bir çalışma olduğu da eklenmiştir.

I.3.1.5. Şentaş

(80) 21.09.2010 ve 24.08.2011 tarihlerinde İzmir’de bulunan Şentaş merkez ofisinde yapılan
yerinde incelemede EİB tarafından gönderilen elektronik posta üzerine oluşan zincir
postaya ulaşılmıştır. Bu zincir elektronik postalara aşağıda yer verilmektedir:

(81) Belge 11 – 28.08.2009 tarihli elektronik posta zincirinde EİB tarafından Kuru Meyve Birliği
Yönetim Kurulu üyelerine 2009 ürünü kuru incir için hazırlanmış endikatif ihraç fiyatları liste
taslağı gönderilmiş ve görüşlerine sunulmuştur. Bu elektronik postaya ilk yanıt olarak
Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı tarafından gönderilen elektronik postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Bana göre listedeki süzme fiyatları çok düşük, süzmeleri sanki liste fiyatından temin
edebilecek gibi ve bir koruma öngörmeden hesaplamışız, bana göre süzmelerin pirim
yapabilme ihtimalini dikkate almalıyız…”

(82) Bu elektronik postayı takiben Franko Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı tarafından
gönderilen elektronik posta aşağıdaki ifadeleri içermektedir: “.. inciri ne fiyata alacağımız
belli değil. Bu yüzden ben endikatif listenin açıklanması için erken olduğunu
düşünüyordum. Ancak bazı üyeler … arayıp listeyi sormuşlar. İcabında bu listeyi yollarken
‘100g rüfuzlu inciri açıkladığımız alım fiyatına alabilmemiz şartı ile’ ibaresini ekleyebiliriz”.

(83) Satış Müdürü ve Şentaş hissedarı ile yapılan görüşmede, ilk yükleme tarihi belirlenmesine
ve FOB maliyet listesi ile endikatif ihraç fiyatı listesinin paylaşılmasına ilişkin daha önce
sunulanlara benzer görüşler dile getirilmiştir. Bunlara ek olarak ürünlerin üreticiden alım
fiyatlarını etkilemenin kesinlikle söz konusu olmadığı, piyasa yapısının da buna müsait
olmadığı, EİB toplantılarında üreticiden yapılacak alımlardaki fiyat politikasıyla ilgili
herhangi bir husus konuşulmadığı ifade edilmiştir.

I.3.1.6. Selçuk

(84) 21.09.2010 ve 24.08.2011 tarihlerinde İzmir’de bulunan Selçuk yönetim ofisinde yapılan
yerinde incelemelerde soruşturma konusuna ilişkin herhangi bir belge elde edilememiştir.
Şirket Yönetim Kurulu Başkanı tarafından özetle, incir ihracatçıları arasında iddia edilen
biçimde alım fiyatına ilişkin bir anlaşmanın söz konusu olamayacağı, aksine hem alımda
hem de ihracatta yoğun rekabet ortamının olduğu hususları ifade edilmiştir.

12-12/383-112
15/40
I.3.1.7. Franko Meyve

(85) Franko Meyve’nin İzmir’de bulunan yönetim ofisinde 20.09.2010 ve 23.08.2011 tarihlerinde
gerçekleştirilen yerinde incelemelerde EİB ve Gabay tarafından gönderilen elektronik
postalara ulaşılmıştır. Bunlardan biri Belge 11 olarak sunulan elektronik postadır. Buna ek
olarak Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olan K.F.C. yöneticisi
tarafından gönderilen elektronik posta ile Gabay tarafından gönderilen elektronik postaya
aşağıda yer verilmiştir.

(86) Belge 12 – EİB tarafından 10.06.2010 tarihinde birlik binasında uzman danışmanlar ile
kuru meyve sektöründe yaşanan sorunlara çözüm üretmek amacıyla yapılacağı belirtilen
toplantı davetine ilişkin elektronik postaya cevaben Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu
Başkan Yardımcısı olan K.F.C. yöneticisi tarafından gönderilen elektronik postada özetle
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Kuru meyve sektörümüzde yaşanan sorunların uzun vadede çözümüne yönelik…en
büyük sorunlardan biri olan istikrarsızlık ve yeni istihdam alanlarının oluşturulması
hakkında bir projenin başlatılmasının gerekliliği hepimizce bilinmektedir. Konuyu stok
müessesinin oluşturulması, fiyatlandırma kontrollü zirai ilaç kullanımı…gibi ana fikirlerden
hareketle ele almak mümkündür…Fiyatlandırma, Bir diğer konu ise yıllardır fiyatlandırma
hakkında tüm firmaların kendi bildikleri yöntemleri kullanarak nihai fiyatlarına ulaşmalarıdır.
Firmaların kar öngörüleri ya da karsızlık öngörülerine ve maliyet hesaplama yöntemlerine
göre de yurtdışındaki alıcılara karşı çok ciddi anlamda farklılıklar yansıtılmaktadır. Bu
durum Türk kuru meyveciliğine karşı güven sorunu yaratmaktadır…buda halihazırdaki
talebi Türkiye’den diğer tedarikçi ülkelere doğru kaydırmaktadır…Buradaki farkların da
yine bir düzenleme ile stabil bir hale getirilmesi gerekmektedir. Konu ile alakalı bir kuru
meyve maliyet hesap yönteminin oluşturulması/daha şeffaf hale getirilmesi…sayesinde
son yıllarda büyük oranda yaşadığımız rekolte ve tedarikçiler arası farklılıkları minimize
etme yolunda bu önemli adımlar atılmalıdır.”

(87) Belge 13 – Gabay tarafından Franko Meyve’ye gönderilen 02.09.2010 tarihli elektronik
postada Selçuk’a ait fiyat listesi yer almaktadır.

(88) Belge 14 –

(…..TİCARİ SIR…..)

.

I.3.1.8. KFC

(89) 23.08.2011 tarihinde teşebbüsün İzmir’deki merkezinde yapılan yerinde incelemede
soruşturma konusu ile ilgili herhangi bir belgeye rastlanmamıştır.

I.3.1.9. Kırıcı

(90) 23.08.2011 tarihinde teşebbüsün Aydın’daki tesisinde yapılan yerinde incelemede
soruşturma konusu ile ilgili herhangi bir belgeye rastlanmamıştır. Teşebbüs yetkilisi özetle,
hakkında soruşturma yapılan firmalarla arasında fiyat belirlemeye ve rekabeti sınırlamaya
yönelik herhangi bir iletişiminin olmadığını, teşebbüslerin alım fiyatlarının gizli olduğunu
fakat alım sonrasında Ticaret Borsasından takip edilebildiğini, Kırıcı’nın fiyat belirlemek
12-12/383-112
16/40
konusunda herhangi bir iradesinin bulunmadığını, fakat sektörde eğer var ise bu tür
hukuka aykırı eylemler gerçekleştiren teşebbüslerin hangileri olduğunu bilmediğini beyan
etmiştir.

I.3.1.10. Tariş İncir

(91) 22.09.2010 tarihinde Aydın ili Germencik ilçesinde bulunan Tariş İncir İşletmesinde Kuru
Meyve Birliği Yönetim Kurulu üyeliğini Tariş İncir’i temsilen yürütmekte olan Yönetim
Kurulu Başkanı ile gerçekleştirilen görüşmede, EİB bünyesinde kuru incir ihracatçılarının
katılımıyla gerçekleştirilen toplantılara ilişkin olarak özetle,
2008 yılından itibaren her sene Tariş’in de katılımı olan Ege İhracatçı Birliği bünyesinde
yapılan toplantılarda, söz konusu teşebbüsler arasında, toplantı sonrası kayıt kapatılarak,
resmi nitelik arz etmeyen, resmi kaydı tutulmayan ve Müsteşarlık mensubunun katılımı
olmadan gerçekleştirilen Danışma Toplantısı adı verilen toplantılarda iç piyasada
üreticilerden hangi fiyata alım yapılacağı konusunun gündeme geldiği, uygulamada
uyuşmaları her zaman mümkün olmamakla birlikte aralarında bu türden konuşmaların
yapıldığı, Tariş’in bu toplantılarda yalnız kaldığı, yüksek fiyata incir alımı yaptığı yönünde
eleştirilere hedef olduğu, çünkü Tariş’in İncir Birliği olarak alım fiyatını kendi yetkili
organlarında belirlediği, bu nedenle bahse konu toplantılarda hiçbir biçimde konuşulan
fiyatlara uyulmayacağının kendilerince ifade edildiği, Tariş’in alımlarının rekoltenin
ortalama %10’una denk geldiği, piyasanın geri kalan %90’ına etki etmesinin mümkün
olmadığı ifade edilmiştir.

(92) 2010 yılında gerçekleştirilen toplantılara ilişkin olarak ise: “28 Temmuz 2010 tarihinde
İzmir’de Ege İhracatçı Birliği binasında TİM toplantı salonunda Danışma Niteliğindeki
Genel Kurul Toplantısı’nda belirli bir fiyat seviyesinden alım yapılmasına ilişkin benzer
konuşmalar”ın yapıldığı açıklamasında bulunulmuştur. Söz konusu “Danışma Niteliğinde
Genel Kurul Toplantısı”na ilişkin EİB tarafından gönderilen davet yazısı da dosya
mevcudunda yer almaktadır.

(93) 27.08.2011 tarihinde Tariş İncir’in Aydın ve İzmir’deki tesislerinde yapılan yerinde
incelemelerde soruşturma konusu ile ilgili herhangi bir belgeye rastlanmamıştır.

I.3.2. Diğer Görüşmeler

I.3.2.1. Belediye Başkanı

(94) Şikayetçinin talebi üzerine 23.09.2010 tarihinde aynı zamanda bir incir üreticisi olan Aydın
ili ilçesinde bir belde belediye başkanı ile görüşülmüştür. Görüşmede incir üreticisi
tarafından soruşturmaya konu firmaların ortak bir alım fiyatı belirledikleri yönünde
aşağıdaki hususlar beyan edilmiştir:
“...firmaların ürün alım fiyatlarına ilişkin ne zaman toplanacakları piyasada bilinir ve her yıl
bu toplantı takip edilir. Örneğin benim en son alım yaptığım 2008 yılındaki toplantı
gününde toplantı sonucunda çıkan “İzmir teslim … fiyatı” bana telefonla bildirildi ve ben de
bu alım fiyatına göre alımımı yapıp … firmalar için alım yapan büyük kapasiteli aracı-
toptancı tüccara telefonda ifade edilen fiyatla sattım. Alım fiyatı (…..) için ve bunlar adına
alım yapan aracı-toptancılar için aynıdır değişmez. Söz konusu … toplantılarda ortaya
çıkan fiyatlar piyasanın durumuna göre zaman zaman bir araya gelinerek revize edilir ve
yeniden duyurulur. Buna ek olarak, hızlı alımlarla fiyatlar (…..) tarafından belirlenen
fiyatları aşmaya başladığında ürün alımı yapan benim gibi tüccara ‘incir almayın elinizde
bırakırız kimseye satamazsınız’ tarzında ticari tehditler gelmiştir. ….. “
12-12/383-112
17/40

I.3.2.2. Şikayetçi

(95) 23.09.20