Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2016-5-11 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-33/579-255
Karar Tarihi : 13.10.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Ayşe Özlem UZUN, Mehmet TOKGÖZ, Atıf BİBER,
Halil İbrahim GÜLEROĞLU, Eren YALDIZLI, Ali OZAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Re’sen/İhbar
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kısıklı Cad. No:4 Sarkuysan - Ak İş Merkezi S Blok Altunizade/İstanbul
- Medcem Madencilik ve Yapı Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Atatürk Mahallesi (Bağalanı Mevkii) No:10 Akdere- Silifke/Mersin
- Adana Çimento Sanayii Türk A.Ş.
Ceyhan Yolu üzeri 12. km. Yüreğir/Adana
- KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton Sanayi ve Madencilik İşletmeleri A.Ş.
Çöçelli Mah. Çöçelli Sok. No:220
Pk:46710 Pazarcık/Kahramanmaraş
- ÇİMKO Çimento ve Beton Sanayi Ticaret A.Ş.
Burak Mahallesi Sani Konukoğlu Bulvarı No:221 Şehitkâmil/Gaziantep
- Sönmez Çimento Yapı ve Madencilik Sanayi Ticaret A.Ş.
Adana Yumurtalık Serbest Bölge Şubesi 01920 Ceyhan/Adana
(1) E. DOSYA KONUSU: Doğu Akdeniz Bölgesi’nde faaliyet gösteren çimento
üreticilerinin müşteri paylaşımı ve fiyat anlaşması yaparak 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: İhbarda özetle, Akdeniz Bölgesi’nde faaliyet gösteren çimento
üreticilerinden olan Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ÇİMSA), Medcem Madencilik
ve Yapı Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MEDCEM), Adana Çimento Sanayii Türk A.Ş.
(ADANA ÇİMENTO), KÇS Kahramanmaraş Çimento Beton Sanayi ve Madencilik
İşletmeleri A.Ş. (KÇS), ÇİMKO Çimento ve Beton Sanayi Ticaret A.Ş. (ÇİMKO) ve Sönmez
Çimento Yapı ve Madencilik Sanayi Ticaret A.Ş.’nin (SÖNMEZ) aralarında anlaşarak 8-15
Mart tarihlerinde dökme çimentonun satış fiyatını 30 TL/ton artırmayı planladıkları iddia
edilmiştir. İhbar sahibi tarafından gönderilen ve 11.04.2016 tarihinde Kurum kayıtlarına
giren e-postada ise çimento üreticileri tarafından müşteri paylaşımına gidildiği de ifade
edilmiştir. Konuya ilişkin olarak ihbar sahibi, söz konusu üreticilerin senede 2-3 kez bir
araya gelerek fiyat politikalarını birlikte şifahen belirlediklerini ve müşteri paylaştıklarını
belirtmiş, Mart 2016 döneminden sonra teşebbüslerin birlikte hareket ettiklerine dair bir
tespitlerinin olmadığını ifade etmiştir.

16-33/579-255
2/11

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 09.03.2016 tarihinde giren ihbar ve 11.04.2016
tarihinde giren ek iddialar üzerine hazırlanan 11.04.2016 tarihli ve 2016-5-11/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 20.04.2016 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 16-14/227-M sayı
ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 27.07.2016
tarih ve 2016-5-11/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek, karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara yönelik olarak, inceleme
yapılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054
sayılı Kanun) 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Önaraştırma çerçevesinde raportörlerce 28.06.2016 tarihinde ÇİMSA, MEDCEM, KÇS ve
ADANA ÇİMENTO’da, 29.06.2016 tarihinde ise ÇİMKO ve SÖNMEZ’de yerinde
incelemeler yapılmıştır. Teşebbüslerden talep edilen bilgiler sırasıyla, 13.07.2016 tarihinde
ADANA ÇİMENTO, 14.07.2016 tarihinde ÇİMSA, ÇİMKO, SÖNMEZ, MEDCEM ve
19.07.2016 tarihinde ise KÇS tarafından gönderilmiştir.
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. ÇİMKO
(6) Çimento üretimi faaliyetinde bulunmak üzere Kahramanmaraş’ın Narlı ilçesinde 2006
yılında kurulmuş olan ÇİMKO, (…..) ton/gün ((…..) ton/yıl) klinker ve (…..) ton/gün ((…..)
ton/yıl) çimento üretim kapasitesine sahiptir.
I.1.2. ÇİMSA
(7) 1972 yılında kurulan ÇİMSA, Mersin, Eskişehir, Kayseri, Niğde ve Afyonkarahisar’da
bulunan 5 entegre fabrikası, Ankara’da bulunan bir öğütme tesisi, Marmara terminali ve
Malatya Çimento Paketleme tesisiyle faaliyetlerini sürdürmektedir. ÇİMSA, yıllık (…..) ton
üzerinde klinker ve yıllık (…..) ton üzerinde çimento üretim kapasitesine sahiptir.
I.1.3. SÖNMEZ
(8) SÖNMEZ, Adana Yumurtalık Serbest Bölgesi’nde çimento üretimi faaliyetinde bulunmak
üzere 2009 yılında kurulmuştur. (…..) ton/yıl klinker ve (…..) ton/yıl çimento üretim
kapasitesine sahip olan şirketin, serbest bölgede kurulmuş olmasından dolayı toplam
üretiminin %(…..)’lik kısmını ihracat yapma zorunluluğu mevcuttur.
I.1.4. MEDCEM
(9) MEDCEM, Mersin ilinde çimento üretim faaliyetinde bulunmak üzere 2008 yılında kurulmuş
ve Temmuz 2015 yılında devreye alınmış bir tesistir. MEDCEM, (…..) ton/yıl klinker ve
(…..) ton/yıl çimento üretim kapasitesine sahiptir.
I.1.5. ADANA ÇİMENTO
(10) ADANA ÇİMENTO, hazır beton ve çimento imalatı ve satışı alanlarında faaliyette bulunmak
üzere 1954 yılında kurulmuştur. ADANA ÇİMENTO, Akdeniz Bölgesi’ne ve Kıbrıs'a
yayılmış tesisleri ile yıllık (…..) ton gri, (…..) ton beyaz klinker, (…..) ton gri, (…..) ton beyaz
çimento üretim kapasitesine sahiptir.
I.1.6. KÇS
(11) Kipaş Holding bünyesinde bulunan KÇS, 2005 yılında Kahramanmaraş’ta kurulmuştur.
Yıllık (…..) ton klinker ve (…..) ton çimento üretim kapasitesine sahip teşebbüsün, ayrıca 8
adet hazır beton tesisi bulunmaktadır.
16-33/579-255
3/11

I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(12) Kurulun dosya konusuna benzer kararları1 göz önünde bulundurularak, ilgili ürün pazarı “gri
çimento pazarı” şeklinde belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(13) Çimentonun nakliye bedeli yüksek bir ürün olması ve önaraştırmaya konu teşebbüslerin
ağırlıklı olarak faaliyet gösterdikleri iller dikkate alınarak, satışların kısmen ve/veya
tamamen kesiştiği “Adana, Mersin, Osmaniye, Hatay, Kilis, Gaziantep ve Kahramanmaraş”
illerini kapsayan bölge ilgili coğrafi pazar olarak tespit edilmiştir.
I.3. Değerlendirme
(14) Dosya konusu ihbar, MEDCEM, ÇİMSA, ADANA ÇİMENTO, KÇS ve ÇİMKO’nun
aralarında yaptıkları anlaşma doğrultusunda dökme çimento fiyatlarına zam yaptıkları ve
müşteri paylaştıklarına yöneliktir. Söz konusu iddialar kapsamında, önaraştırmaya konu
teşebbüslerden Ocak 2014 - Mayıs 2016 yılları arasında gerçekleştirilen çimento satışları
ile gerçekleşen maliyetler başta olmak üzere çeşitli bilgi ve belgeler istenilmiştir.
(15) Teşebbüslerden gelen bilgi ve belgeler doğrultusunda teşebbüslerin,
- ortak olarak faaliyet gösterdikleri Adana, Mersin, Osmaniye, Hatay, Kilis, Gaziantep ve
Kahramanmaraş illerinde tüm dökme çimento türleri alanında,
- yoğun olarak satışını gerçekleştirdikleri CEM I 42,5 türünde ise yapılan tüm satışlar
temel alınarak
analizler gerçekleştirilmiştir.
I.3.1. Dökme Çimento Satışlarının Analizi
(16) Dosya bakımından önaraştırmaya konu çimento üreticilerinin satış gerçekleştirdikleri,
dolayısıyla karşılıklı olarak çıkarlarının kesiştiği yedi farklı il olan, Adana, Mersin,
Osmaniye, Hatay, Kilis, Gaziantep ve Kahramanmaraş illerinden oluşan bölgedeki dökme
çimento satış miktarı ve fiyat hareketleri incelenmiştir. Satış miktarlarının yer aldığı Grafik
1 incelendiğinde, çimentoya olan talebin 2014 yılına nazaran 2015 yılında arttığı, Ocak
2016’da çimento talebinin önemli miktarda azaldığı ancak takip eden aylarda talebin tekrar
canlanma eğilimi gösterdiği görülmektedir.
Grafik 1: Dökme Çimento Satış Miktarları (Ton)

(…..TİCARİ SIR…..)

Grafik 2: Dökme Çimento Birim Satış Fiyatları (TL/ton)

(…..TİCARİ SIR…..)

1 05.09.2013 tarih ve 13-50/719-305 sayılı, 24.01.2013 tarih ve 13-07/65-34 sayılı, 06.04.2012 tarih ve 12-
17/499-140 sayılı, 31.03.2011 tarih ve 11-20/378-117 sayılı Kurul kararları.
16-33/579-255
4/11

(17) Grafik 2 incelendiğinde, önaraştırmaya konu teşebbüslerin satış fiyatlarının Ocak 2014
itibarıyla (…..) TL/ton bandında olduğu, 2014 yılında genel olarak artış trendinde olan
fiyatların Ocak 2015 tarihi itibarıyla (…..) TL/ton bandına ulaştığı görülmektedir. Ocak 2015
tarihinden Şubat 2016 sonuna doğru ise çimento fiyatlarında genel olarak düşme eğilimi
olduğu anlaşılmaktadır. Mart 2016’dan itibaren fiyatlarda artışlar başlamakta, Ocak-Mart
2016 döneminde ise fiyatlarda artıştan ziyade azalma söz konusu olmaktadır. İlgili
teşebbüslerin aylık ortalama fiyatları baz alınarak Şubat-Nisan 2016 dönemindeki aylık fiyat
artışları aşağıda sunulan tabloda yer almaktadır.
Tablo 1: Dökme Çimento Şubat-Nisan 2016 Ortalama Satış Fiyatları (TL/ton)
(18) Tablo 1’den, Şubat-Mart döneminde ÇİMSA ve ÇİMKO haricindeki teşebbüslerin
fiyatlarında cüzi artışların olduğu, SÖNMEZ’in fiyatının çok az oranda düştüğü, Mart-Nisan
döneminde SÖNMEZ’in fiyatında yaklaşık (…..) TL’lik, KÇS’nin fiyatında yaklaşık (…..)
TL’lik bir artış olduğu, diğerlerinin fiyatlarında ise (…..) TL aralığında artışların yapıldığı,
teşebbüslerin fiyat artış oran ve miktarlarının kesişmediği görülmektedir. Teşebbüslerin
ağırlıklı ortalama fiyat bilgilerine ise aşağıdaki grafikte yer verilmiştir.
Grafik 3: Dökme Çimento Satışı Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/ton)

(…..TİCARİ SIR…..)

(19) Grafikteki fiyat hareketleri üç farklı dönemde incelendiğinde,
- Ocak 2014-Ocak 2015 döneminde dökme çimento fiyatlarının (…..) TL/ton
seviyesinden (…..) TL/ton seviyesine kadar arttığı, artış trendinin söz konusu dönem
boyunca devam ettiği, genel olarak kış aylarında görülen fiyat düşüşünün ise
gerçekleşmediği,
- Ocak 2015-Şubat 2016 döneminde dökme çimento fiyatlarının (…..) TL/ton
seviyesinden (…..) TL/ton seviyesine kadar gerilediği, bu gerilemenin özellikle Ağustos
2015 tarihinde MEDCEM’in pazarda faaliyetlerine başladığı tarihten sonra hızlandığı,
- Şubat 2016-Mayıs 2016 döneminde dökme çimento fiyatlarının yaklaşık %(…..)
oranındaki artışla (…..) TL/ton seviyesinden (…..) TL/ton seviyesine ulaştığı
görülmektedir. Söz konusu fiyat hareketlerinin yıllara göre izlediği seyir aşağıdaki grafikte
sunulmuştur.
Grafik 4: Yıllar Bazında Dökme Çimento Satışı Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/ton)

(…..TİCARİ SIR…..)

MEDCEM ÇİMSA OYAK ADANA SÖNMEZ KÇS ÇİMKO
Şubat (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mart (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nisan (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
16-33/579-255
5/11

(20) Grafik 4 incelendiğinde çimento fiyatlarının, 2014 ve 2016 yıllarının Mart ve Şubat aylarında
kısmen benzer bir şekilde artış trendine girdiği görülmektedir. 2015 yılında ise benzer fiyat
hareketlerine rastlanılmamakta, 2015 yılı boyunca fiyatların düşüş eğiliminde olduğu
görülmektedir.
(21) Maliyetin, söz konusu fiyat değişimlerini açıklayabilecek en önemli değişkenlerden biri
olması nedeniyle, incelemeye konu teşebbüslerce gönderilen maliyet verileri incelenmiştir.
Grafik 5: Dökme Çimento Birim Mali