T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/405
Karar No : 2023/561
İTİRAZ EDEN : … Bakanlığı
KARŞI TARAF : … Belediye Başkanlığı
İSTEMİN KONUSU : Afyonkarahisar ili Merkez ilçesi … Belediye Meclisinin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca feshedilmesi isteminin reddine ilişkin, Danıştay Sekizinci Dairesinin 20/12/2022 tarih ve E:2022/6703, K:2022/7800 sayılı kararına itiraz edilmekte ve kararın kaldırılması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İstem: Afyonkarahisar ili Merkez ilçesi Gebeceler Belediye Meclisinin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca feshedilmesi, İçişleri Bakanlığı tarafından istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 20/12/2022 tarih ve E:2022/6703, K:2022/7800 sayılı kararıyla,
Anayasa'nın 127. maddesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Ek 2. maddesi, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 3, 17, 30, 40 ve 45 maddeleri ile 09/10/2005 tarih ve 25961 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'nin 4. maddesine atıfta bulunularak,
Yüksek Seçim Kurulu'nun 08/09/2022 tarih ve 298 kararı ile, 31/03/2019 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde Afyonkarahisar ili, Merkez ilçesi, … Beldesi Belediye Başkanı olarak seçilen ....'nin seçilme yeterliliğine sahip olmadığından bahisle mazbatasının iptal edildiği, … Merkez ... İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile durumun … Valiliğine bildirilmesi üzerine, … tarih ve … sayılı Valilik yazısı ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45. maddesinde belirtilen hükümlere uygun olarak belediye meclisinin başkan seçimi için 10 gün içerisinde toplanmasının istenildiği, meclis toplantı çağrı yazısını aynı tarihte tebliğ alan belediye meclisi 1. başkan vekilince, toplantı tarihinin 26/09/2022 Pazartesi günü olarak belirlendiği ve toplantı tarihinin belediye meclis üyelerine 21/09/2022 tarihinde tebliğ edildiği, 26/09/2022 tarihli toplantıda toplantı yeter sayısı sağlanamadığından, meclis toplantısının 29/09/2022 tarihinde yapılmasına karar verildiği, 29/09/2022 tarihli toplantıda 2 aday arasında yapılan oylamada ilk oylama için gerekli olan karar yetersayısına ulaşılamadığı, aynı toplantıda 2. oturumun 06/10/2022 Perşembe günü yapılmasına meclis başkan vekilince karar verildiği ve bu kararı imzalayan meclis üyelerince "süreyi kabul etmiyorum" şeklinde karara şerh düşüldüğü, 06/10/2022 tarihli toplantıda da karar yeter sayısının sağlanamaması üzerine üçüncü oturumun 10/10/2022 tarihinde yapılmasına karar verildiği ve bu karara belediye meclisinin beş üyesince "Süreyi kabul etmiyorum. Bir saat sonra yapılsın." şeklinde şerh düşüldüğü, 10/10/2022 tarihli toplantıda üçüncü oturum için gerekli olan meclis salt çoğunluğuna ulaşılamadığı belirtilerek dördüncü oturum için 13/10/2022 tarihinin belirlendiği ve bu kararda belediye meclisinin beş üyesinin "Salt çoğunluk sağlanmıştır. ... 5 oy, ... 4 oy almıştır. Kararı kabul etmiyorum." şeklinde karara şerh düştüğü, meclis 1. başkan vekilince, 11/10/2022 tarihli yazı ile taraflarına bildirilen 15 günlük süre içerisinde 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45. madde hükümleri dikkate alınarak yapılan başkanlık seçimlerinin tamamlanamadığı hususunun … Valiliğine bildirilmesi üzerine, … tarih ve … sayılı dilekçe ile İçişleri Bakanlığı tarafından 5393 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca Gebeceler Belediye Meclisinin feshinin istenildiği,
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen Türkiye Cumhuriyeti'nin "demokratik devlet" niteliğine ve 123. maddesinde idarenin kuruluş esasları arasında yer verilen "yerinden yönetim" ilkesine uygun olarak, serbest seçimle oluşan belediye meclislerinin söz konusu Anayasa ilkeleri çerçevesinde çalışmasının sağlanmasının temel ilke olarak benimsendiği, fesih sebeplerinin azaltıldığı ve belli şartlara bağlandığı,
5393 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca belediye meclisinin kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal etmesi ve bu durumun belediye işlerini aksatmasının bir fesih sebebi olduğu, buna göre belediye meclisinin feshedilebilmesi için, belediye meclisine kanunla verilmiş bir görevin varlığı, bu görevin süresi içinde yerine getirilmemesi, yerine getirmeme durumunun ihmalden kaynaklanmış olması ve bunun sonucunda da belediye işlerinin aksaması şartlarının gerçekleşmiş olması gerektiği,
İsteme konu olayda, 26/09/2022 tarihli belediye meclisi toplantısı gerçekleşememiş ise de, 29/09/2022, 06/10/2022 ve 10/10/2022 tarihli meclis toplantıları ile belediye başkanı seçim sürecinin işletildiği ve bu süreçte belediye başkanlığı görevini yürüten meclis birinci başkan vekili dahil dokuz üyesi bulunan Gebeceler Belediye Meclisince 15 günlük yasal süre içerisinde yapılan 10/10/2022 tarihli 3. oylamada, Kanun'da aranan salt çoğunluğun sağlandığı, nitekim çoğunluğu oluşturan meclis üyelerince de karara bu yönde şerh düşüldüğü, belediye meclisinin kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmaması ve bunun ihmalden kaynaklanması halinin oluşmadığı, bu durumda, belediyenin seçilmiş karar organı olan belediye meclisinin feshi koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle, 5393 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca Gebeceler Belediye Meclisinin feshedilmesi isteminin reddine karar verilmiştir.
İTİRAZ EDENİN İDDİALARI : 5393 sayılı Kanun'da ve Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği’nde, meclis üyeliklerinde boşalma olması durumunda, meclis üye tam sayısının değişip değişmeyeceği konusunda bir düzenleme bulunmasa da, oylama ve çalışma usulleri benzerlik gösterdiğinden, TBMM İç Tüzüğü’nün 2. maddesinde yer alan, meclis üyeliklerinde boşalma olması halinde üye tam sayısının değişmeyeceğine dair hükmün uygun düştüğü ölçüde bakılan uyuşmazlıkta da uygulanabileceği, buna göre üye tam sayısı 10 olan belediye meclisinde salt çoğunluğun sağlanabilmesi için 6 üyenin aynı yönde oy kullanması gerektiğinden, 3. oylamada salt çoğunluğun sağlanamadığı, dolayısıyla Kanunda öngörülen 15 günlük süre içinde belediye meclisinin belediye başkanını seçemediği, bu durumun da belediye işlerini sekteye ve gecikmeye uğrattığı, itiraza konu kararın kaldırılarak Gebeceler Belediye Meclisinin feshine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : İtirazın kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, 2577 sayılı Kanun'a 3622 sayılı Kanun'la eklenen Ek 2. madde uyarınca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
31/03/2019 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde Afyonkarahisar ili, Merkez ilçesi, … Beldesi Belediye Başkanı olarak seçilen .... hakkında ruhsatsız silah taşıma suçundan açılan ceza davasında, 1 yıl 3 ay hapis cezasına hükmedilmesi ve bu kararın kesinleşmesi üzerine, Yüksek Seçim Kurulunun … tarih ve … kararı ile, adı geçenin mazbatasının iptaline karar verilmiştir.
Bunun üzerine, … Valiliğinin … tarih ve … sayılı yazısı ile, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45. maddesinde belirtilen hükümlere uygun olarak belediye meclisinin başkan seçimi için 10 gün içerisinde toplanması istenilmiş, meclis toplantı çağrı yazısını aynı tarihte tebliğ alan belediye meclisi 1. başkan vekilince toplantı tarihi 26/09/2022 Pazartesi günü olarak belirlenmiş ve bu husus belediye meclis üyelerine 21/09/2022 tarihinde tebliğ edilmiştir.
26/09/2022 tarihli toplantıda, toplantı yeter sayısının sağlanamaması üzerine meclisin 29/09/2022 tarihinde toplanması kararlaştırılmıştır.
29/09/2022 tarihli toplantıda yapılan oylamada, adaylardan ... 5 oy, ... ise 1 oy almış, ilk oylama için gerekli olan karar yeter sayısına (meclis üye tam sayısının 2/3 çoğunluğu) ulaşılamaması üzerine, meclis 1. başkan vekilince 2. oturumun 06/10/2022 Perşembe günü yapılmasına karar verilmiş, bu karara 5 meclis üyesi tarafından "süreyi kabul etmiyorum" şeklinde şerh düşülmüştür.
06/10/2022 tarihli toplantıda yapılan oylamada da, adaylardan ... 5 oy, ... ise 1 oy almış, ikinci oylama için gerekli olan karar yeter sayısına (meclis üye tam sayısının 2/3 çoğunluğu) ulaşılamaması üzerine, üçüncü oturumun 10/10/2022 tarihinde yapılmasına karar verilmiş, bu karara 5 meclis üyesi tarafından "Süreyi kabul etmiyorum. Bir saat sonra yapılsın." şeklinde şerh düşülmüştür.
10/10/2022 tarihli toplantıda yapılan oylamada, adaylardan .... 5 oy, .... ise 4 oy almış, üçüncü oylama için gerekli olan karar yeter sayısına (meclis üye tam sayısının salt çoğunluğu) ulaşılamaması üzerine dördüncü oturumun 13/10/2022 tarihinde yapılmasına karar verilmiş ve bu karara 5 meclis üyesi tarafından "Salt çoğunluk sağlanmıştır. .... 5 oy, .... 4 oy almıştır. Kararı kabul etmiyorum." şeklinde şerh düşülmüştür.
Meclis 1. başkan vekili tarafından 11/10/2022 tarihli yazı ile, 15 günlük süre içerisinde 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45. madde hükümleri dikkate alınarak yapılan başkanlık seçimlerinin tamamlanamadığı hususunun Afyonkarahisar Valiliğine bildirilmesi üzerine, İçişleri Bakanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile, 5393 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca, Gebeceler Belediye Meclisinin feshine karar verilmesi Danıştay Başkanlığından istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 127. maddesinin 4. fıkrasında, "Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının, organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin itirazların çözümü ve kaybetmeleri, konusundaki denetim yargı yolu ile olur. Ancak, görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyelerini, İçişleri Bakanı, geçici bir tedbir olarak, kesin hükme kadar uzaklaştırabilir." hükmü,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Ek 2. maddesinde, "Belediyeler ile il özel idarelerinin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin olarak yetkili mercilerden Danıştaya gönderilen dosyalar, belediye başkanlarının düşmesi istemine dair ise belediye başkanlarının, belediye meclislerinin veya il genel meclislerinin feshi istemine ilişkin ise meclis başkanvekilinin savunması onbeş gün içinde alındıktan sonra veya bu süre içerisinde savunma verilmediği takdirde sürenin bittiği tarihte tekemmül etmiş sayılır ve kanunlarda gösterilen karar süreleri bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Karar dosya üzerinden verilir. Bu kararlara karşı tebliğini izleyen günden itibaren onbeş gün içerisinde İdari Dava Daireleri Kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz bir ay içerisinde sonuçlandırılır. İtiraz üzerine verilen karar kesindir." hükmü,
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. maddesinin (a) bendinde, "a) Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) Belediyenin organları: Belediye meclisini, belediye encümenini ve belediye başkanını,… ifade eder." hükmü,
"Belediye meclisi" başlıklı 17. maddesinde, "Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur." hükmü,
"Toplantı ve karar yeter sayısı" başlıklı 22. maddesinde, "Belediye meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Ancak, karar yeter sayısı, üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada eşitlik çıkması durumunda meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Gizli oylamalarda eşitlik çıkması durumunda oylama tekrarlanır, eşitliğin bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından kur’a çekilir.
Meclisin toplanmasında, üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde başkan, gün ve saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az olmayan üye sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında başkan veya üyelerden birinin talebi üzerine yapılacak yoklamada k