DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2022/657 E. , 2022/1826 K.
"İçtihat Metni"

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/657
Karar No : 2022/1826
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Odaları Birliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile "nitelikli dolandırıcılık" suçundan 8 ay 10 gün hapis ve 400-TL adli para cezasıyla cezalandırılıp, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51/1 maddesi uyarınca hapis cezası ertelenen davacının meslek ruhsatının iptaline ilişkin Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetim Kurulunun 12/02/2013 tarihli kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla,
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun 4. maddesi ile 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 13/A maddesinin 1. ve 3. fıkralarında yer alan kurallar aktarılarak,
Dosyanın incelenmesinden, davacının ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı ile "nitelikli dolandırıcılık" suçundan hüküm giymiş olduğunun anlaşılması üzerine, serbest muhasebeci ruhsatının iptaline ilişkin Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetim Kurulunun 12/02/2013 tarihli kararının alındığı ve söz konusu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı,
3568 sayılı Kanun'un 4. maddesinde sayılan, meslek mensubu olabilmenin genel şartları arasında "...zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma.." suçlarından mahkum olmamak şartının yer aldığı, davacının nitelikli dolandırıcılık suçundan mahkum olduğu noktasında uyuşmazlık bulunmadığı,
Bu durumda, nitelikli dolandırıcılık suçundan mahkum olan davacının, mesleğe kabule ilişkin şartı kaybetmiş olduğu anlaşıldığından, meslek ruhsatının iptali yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği,
Davacı tarafından, memnu haklarının iadesinin Mahkemeden istenildiği, söz konusu Mahkemece yasaklanmış hakkının bulunmadığı yolunda karar verildiği, yeniden yapılan başvuru sonrasında ise karar verilmesine yer olmadığı yolunda karar verildiği, verilen bu kararların lehine olduğu, dolayısıyla Adli Sicil Kanunu'nun 13/A maddesine göre hak yoksunluğunun bulunmadığı ileri sürülmekte ise de, anılan Kanun kapsamında memnu haklarının iadesi yolunda alınan bir mahkeme kararının bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin karar düzeltme aşamasında verdiği 06/04/2021 tarih ve E:2020/4649, K:2021/2082 sayılı kararıyla,
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrası, 53. maddesinin 1., 2. ve 4. fıkraları ile 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 13/A maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan kurallar aktarılarak,
Dosyanın incelenmesinden, ... Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına kayıtlı serbest muhasebeci ruhsatına sahip ve meslek kütüğüne kayıtlı üye iken, 12/01/2010 tarihli form ile "çalışanlar listesine" kaydolmak üzere Odaya müracaatta bulunan davacının, müracaat formu ekinde Odaya sunduğu 28/10/2009 tarihli adli sicil belgesinde, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile "resmi belgede sahtecilik" suçundan mahkumiyetinin bulunduğunun anlaşılması üzerine, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetim Kurulunun 08/04/2010 tarihli kararı ile ruhsat, kimlik ve kaşesinin iptal edildiği,
Bunun üzerine, davacı tarafından davalı idareye yapılan 02/08/2012 tarihli başvuruda, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve Değişik İş No:... sayılı kararı ile yasaklanmış haklarının geri verilmesine karar verildiği belirtilerek iptal edilen meslek ruhsatının tarafına geri verilmesi ve Oda kaydının yapılması talebinde bulunulduğu, söz konusu talebin Birlik Yönetim Kurulunun 08/08/2012 tarihli karar ile uygun görüldüğü,
Daha sonra, davacının Özel Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınavı için davalı idareye başvuruda bulunduğu, söz konusu başvuru ekinde sunulan 05/09/2012 tarihli adli sicil belgesinden, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve Değişik İş No:... sayılı kararı ile yasaklanmış haklarının geri verilmesine karar verilen ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile "resmi belgede sahtecilik" suçundan verilen mahkumiyet kararının yanı sıra ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı ile "nitelikli dolandırıcılık" suçundan verilen başka bir mahkumiyetinin daha bulunduğunun anlaşıldığı,
Bunun üzerine, adli sicil belgesinde bulunan bu mahkumiyet kararı ile ilgili olarak alınacak memnu hakların iadesi kararının Birliğe sunulması, aksi takdirde 3568 sayılı Kanun'un 4/d maddesi uyarınca ruhsatının iptal edileceği hususunun ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya bildirildiği,
Davacının, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararından kaynaklanan memnu haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle anılan Mahkemeye talepte bulunması üzerine verilen ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve Değişik İş No:... kararıyla, davacı hakkında verilen mahkumiyet kararında kısa süreli hapis cezasının 5237 sayılı Kanun'un 51/1 maddesi uyarınca ertelenmesine karar verildiği, 02/11/2007 tarihinde kesinleşen söz konusu kararda 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesinin uygulanmadığı ve davacının yasaklanmış bir hakkının bulunmadığı anlaşıldığından, davacının memnu haklarının geri verilmesine ilişkin talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda karar verildiği,
Bu kararın davalı Birliğe sunulması üzerine, söz konusu kararın "yasaklanmış hakların iadesi" mahiyetinde bir karar olmadığından bahisle tesis edilen Birlik Yönetim Kurulunun 12/02/2013 tarihli kararıyla, 3568 sayılı Kanun'un 4/d maddesinde belirtilen meslek mensubu olabilmenin genel şartını "nitelikli dolandırıcılık" suçundan aldığı mahkumiyet kararıyla kaybeden davacının ruhsatının iptaline karar verildiği, söz konusu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı,
Davacı hakkında verilen ilk mahkumiyet kararı ile sonraki başvuru süreci incelendiğinde, davacının ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile "resmi belgede sahtecilik" suçundan 1 yıl 11 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırıldığı, 647 sayılı Kanun'un 6. maddesi gereğince cezanın ertelendiği ve kararın 16/03/2006 tarihinde kesinleştiği anlaşılmakta olup, aynı Mahkemeden memnu hakların iadesi kararı alınması üzerine, davacının meslek ruhsatının iadesine karar verildiğinin görüldüğü,
Davacı hakkında verilen ikinci mahkumiyet kararı ile sonraki başvuru süreci incelendiğinde ise, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile "nitelikli dolandırıcılık" suçundan davacının 8 ay 10 gün hapis (kısa süreli hapis) ve 400-TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, hapis cezasının 5237 sayılı Kanun'un 51/1 maddesi gereği ertelenmesine karar verildiği, davacı hakkında kısa süreli hapis cezasına hükmedilmesi nedeniyle 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesinin uygulanmadığı ve kararın 02/11/2007 tarihinde kesinleştiği görülmekte olup, aynı Mahkemeden memnu hakların iadesine karar verilmesi istemiyle talepte bulunulması üzerine Mahkemece yapılan incelemede, davacı hakkında 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesinin uygulanmadığı, bu sebeple davacının yasaklanmış haklarının bulunmadığı gerekçesiyle talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, davalı idarece, bu kararın 5352 sayılı Kanunu'na uygun olarak verilmiş bir "memnu hakların iadesi kararı" olmadığı gerekçesiyle davacının meslek ruhsatının tekrar iptaline karar verildiğinin anlaşıldığı,
Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, öncelikle 5237 sayılı Kanun'un 51. maddesinde düzenlenen erteleme kurumunun hukuki niteliği ve düzenleniş amacının ortaya konulması gerektiği, 5237 sayılı Kanun ile ertelemenin, bir tür koşullu af olmaktan çıkarılarak, cezanın özel infaz biçimine dönüştürüldüğü, buna göre, belirli ağırlıkta hapis cezasına mahkum edilen kişinin, mahkemede ileride yeniden suç işlemeyeceği kanısı uyandırdığında hapis cezasının infaz edilmeyeceği ve Kanun'da öngörülen deneme süresini iyi halli geçirdiğinde de "cezasının infaz edilmiş" sayılacağı, bu yönüyle, deneme süresi sonunda mahkumiyetin vaki olmamış sayılması şeklinde hukuki sonuç doğuran 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 95/2. maddesinde düzenlenen "tecil" müessesesinden farklı bir hüküm getirildiğinin açık olduğu, ertelemenin sadece hapis cezaları bakımından mümkün bulunması, yine deneme süresi içinde hükümlünün yerine getirmesi gereken bazı yükümlülüklere yer verilebilmesi ve cezası ertelenen kişinin deneme süresini olaysız geçirmesi durumunda cezanın infaz edilmiş sayılması nedenleriyle 5237 sayılı Kanun'da ertelemenin bir infaz kurumu olduğunun kabul edildiği,
Buna göre, yeni 5237 sayılı Kanun'un getirdiği erteleme kurumuyla, hapis cezası ertelenen bir hükümlünün, Kanun'da öngörülen denetim süresini iyi halli geçirmesi durumunda cezasının infaz edilmiş sayılacağı ve fakat hapis cezasına mahkumiyetin sonuçları olan belirli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma, hükmün adli sicile kaydedilmesi, tekerrüre esas teşkil etmesi gibi hususların varlığını koruyacağı,
Diğer taraftan, işlediği suç dolayısıyla toplumda kişiye karşı duyulan güvenin sarsılması nedeniy