T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/1153
Karar No : 2023/26
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI):… Derneği
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI):… Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizici Dairesinin 24/11/2021 tarih ve E:2019/1323, K:2021/5628 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 31/12/2018 tarih ve 30642 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, asıl Yönetmeliğin 24. maddesinde değişiklik yapan 8. maddesinin, asıl Yönetmeliğin Geçici 5. maddesine 2. fıkrayı ekleyen 22. maddesinin ve asıl Yönetmeliğin 30. maddesinin 4. fıkrasında değişiklik yapan 10. maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizici Dairesinin 24/11/2021 tarih ve E:2019/1323, K:2021/5628 sayılı kararıyla,
Dava konusu düzenlemelerde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı,
Yönetmeliğin dava konusu 8. maddesi ile, asıl Yönetmeliğinin 24. maddesinin 1. fırkasının (a) bendinin 2. alt bendinde yapılan değişiklik yönünden,
Dava konusu düzenlemeden önce (A1) yetki belgesi eki taşıt belgesine en fazla 20 araç kaydedilebiliyorken, düzenleme ile bu sayının 10'a düşürüldüğü, davalı idarenin gerek savunma dilekçesinde gerekse ara kararına verdiği cevapta, dava konusu düzenlemeye sebep olarak, A-1 yetki belgesi sahibi taşımacıların yetki belgesi dışında faaliyet gösterdiği ve diğer yetki belgesi sahiplerince, idarelerine bu konuda pek çok şikayetin iletildiğinin gösterildiği, belirtilen sebeplerin düzenlemeyi gerekli kılacak nesnel ve haklı bir gerekçe olarak kabulünün mümkün olmadığı, idarenin denetim ve yaptırım yetkisini kullanarak sorunu çözüme kavuşturabileceği, 4925 sayılı Kanun'un 5. maddesinde sayılan sınırlama nedenleri arasında da, yetki belgesinin amaç dışı kullanımının yer almadığı, düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı,
Yönetmeliğin dava konusu 8. maddesi ile, asıl Yönetmeliğin 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine eklenen 4. alt bent yönünden,
Söz konusu düzenleme ile, Yönetmeliğin ilk şeklinde olmayan yeni bir düzenleme yapılmış ve kamu kurumu/kuruluşu haricindekilere hizmet vermek üzere A1 yetki belgesi alacakların, yetki belgesi eki taşıt belgesine ilave edilecek taşıtlarının 2.900 cm³ silindir hacminden az ve 4 yaşından büyük olmaması zorunluğu getirildiği,
Dava açıldıktan sonra, söz konusu şartlarda 15/11/2019 ve 10/01/2020 tarihli düzenlemeler ile değişiklik yapıldığı ve düzenlemenin son hali ile, taşıtların 2900 cm³ silindir hacminden az ve asgari kapasiteyi sağlayacak otomobillerin, ilk başvuru ve faaliyet süresince 3 yaşından büyük olmamasının öngörüldüğü,
Düzenlemenin 10/01/2020 tarihli değişiklikten sonraki haline karşı açılan başka bir davada, Dairelerinin 03/06/2020 tarih ve E:2020/1759 sayılı kararı ile, taşıtların 2900 cm³ silindir hacminden az ve 3 yaştan büyük olmama şartları yönünden yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği ve bu karara karşı yapılan itirazın, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/11/2020 tarih ve YD İtiraz No:2020/461 sayılı kararıyla reddedildiği, bu itibarla yürütmesinin durdurulmasına karar verilen 2.900 cm³ silindir hacmine ilişkin düzenleme yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği,
Yetki belgesi eki taşıt kartına eklenecek taşıtların, 4 yaşından büyük olamayacağına ilişkin düzenleme yönünden ise, yapılan taşımacılığın niteliği göz önüne alındığında, Yasada belirtilen taşımacılığa ilişkin ilkeler ile, yetki belgesi sahibinde mali ve mesleki yeterlilik bulunması gerektiğine dair koşullar karşısında, bahse konu düzenlemenin, Yasanın amacına aykırılık taşımadığı sonucuna varıldığı,
Yönetmeliğin dava konusu 10. maddesi ile, asıl Yönetmeliğin 30. maddesinin 4. fıkrasında yapılan değişiklik yönünden,
Davaya konu düzenleme ile, ''A1, B2 ve D2 yetki belgesi sahipleri, yetki belgesi eki taşıt belgelerinde kayıtlı taşıtlarını, taşıtın kayıtlı olduğu yetki belgesi kapsamı dışında ve/veya yetki belgesi olmayan gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetleri için kullandıramazlar. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 50 uyarma verilir ve ihlalde kullanılan taşıt/taşıtlar yetki belgesi eki taşıt belgesinden resen düşürülür ve düşüm tarihinden itibaren 6 ay geçmeden yeniden herhangi bir yetki belgesi eki taşıt belgesine eklenmez. Bu fıkraya göre, 1 takvim yılı içerisinde düzenlenen uyarmalardan ilk tebliğ edilenin, tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün sonrasından başlamak üzere, toplamda tebliğ tarihine bakılmaksızın beş kez uyarma düzenlenmesi halinde, taşıtın/taşıtların kayıtlı olduğu yetki belgesi iptal edilir. Bu fıkraya göre iptal edilen yetki belgesi sahiplerine, 6 ay geçmeden aynı tür yetki belgesi düzenlenmez.'' kuralı öngörülmekte iken,
15/11/2019 tarihli değişiklik sonrası düzenlemenin "A1, B2, D2 ve servis taşımacılığı yapmak üzere D4 yetki belgesi olan yetki belgesi sahipleri, yetki belgesi eki taşıt belgelerinde kayıtlı taşıtlarını, taşıtın kayıtlı olduğu yetki belgesi kapsamı dışında ve/veya yetki belgesi olmayan gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetleri için kullandıramazlar. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 50 uyarma verilir. Bu fıkraya göre, 1 takvim yılı içerisinde düzenlenen uyarmalardan ilk tebliğ edilenin, tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün sonrasından başlamak üzere, toplamda tebliğ tarihine bakılmaksızın beş kez uyarma düzenlenmesi halinde, taşıtın/taşıtların kayıtlı olduğu yetki belgesi iptal edilir.” şekline dönüştüğü,
Düzenlemenin, yürürlükten kaldırılan "(...) ve ihlalde kullanılan taşıt/taşıtlar yetki belgesi eki taşıt belgesinden resen düşürülür ve düşüm tarihinden itibaren 6 ay geçmeden yeniden herhangi bir yetki belgesi eki taşıt belgesine eklenmez." ve "(...)Bu fıkraya göre iptal edilen yetki belgesi sahiplerine, 6 ay geçmeden aynı tür yetki belgesi düzenlenmez" ibareleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği,
Düzenlemenin diğer kısımları yönünden, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5, 26 ve 27. maddelerindeki düzenlemeler dikkate alındığında, A1, B2 ve D2 yetki belgesi sahiplerince kapsam dışı faaliyette bulunulduğuna yönelik davalı idareye ulaşan şikayetler de dikkate alındığında, yetki belgesi kapsamı dışında faaliyette bulunanlara, uyarma müeyyidesinin uygulanacağı, yasaklı faaliyetin tekrarının belli bir sayıya ulaşması halinde ise yetki belgesinin iptaline karar verileceğine ilişkin kuralları ihtiva eden dava konusu düzenlemede, dayanak Kanuna, ölçülülük ilkesine ve hukuka aykırılık bulunmadığı,
Yönetmeliğin dava konusu 22. maddesi ile, asıl Yönetmeliğin Geçici 5. maddesine eklenen 2. fıkra yönünden,
Dava açıldığı tarih itibarıyla dava konusu düzenleme, ''Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla kamu kurumu haricindekilere hizmet vermek üzere A1 yetki belgesi alanların, yetki belgesi eki taşıt belgesine kayıtlı taşıtlarını 30/06/2021 tarihine kadar 24. maddeye uygun hale getirmeleri şarttır. Yetki belgesi sahiplerinden bu yükümlülüklerini 30/06/2021 tarihine kadar yerine getirmeyenlerin taşıtları Bakanlıkça taşıt belgesinden resen düşürülür.'' şeklinde ise de, 15/11/2019, 23/11/2019 ve 10/01/2020 tarihinde değişiklikler sonrasındaki son halinin, "(2) Geçici 3 üncü maddenin dördüncü fıkrası kapsamında A1 yetki belgesi alanlar ile 1/1/2019 tarihinden önce kamu kurumu haricindekilere hizmet vermek üzere A1 yetki belgesi alanların, yetki belgesi eki taşıt belgelerine ilave edilecek taşıtlarıyla ilgili olarak, 1/1/2024 tarihine kadar uygulanmak üzere, 24 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin, a) (1) numaralı alt bendindeki hükümler saklı kalmak üzere, taşıt kartı bitiş süresi en fazla 1/1/2024 olarak düzenlenir. b) (2) numaralı alt bendinde belirlenen 10 adet otomobil şartı 20 adet olarak uygulanır. c) (4) numaralı alt bendinde belirlenen motor silindir hacmi şartına bakılmaz." şeklinde olduğu,
Düzenlemenin, Yönetmeliğin 24. maddesinde yapılan değişikliklere ilişkin geçiş hükmü içerdiği ve uygulamada yeknesaklığı sağlamak üzere tüm taşımacıları kapsamasına karşın, değişiklik öncesi tarihte taşımacılık yapmak üzere yetki belgesi ekine kaydedilen taşıtların, değişikliğe uygun hale getirilmesi için, süre tanınarak tüm taşımacıların aynı koşullarda çalışmasını sağlamak amacı taşıdığı ve madde hükmünde dava açıldıktan sonra meydana gelen değişikliklerin de dava açmayı gerektiren koşulların varlığını ortadan kaldırmadığı, bu nedenle söz konusu Geçici 5. maddenin 2. fıkrasının yürürlükteki halinin Yönetmeliğin 24. maddesine ilişkin yukarıdaki gerekçeler ışığında ele alınarak değerlendirilmesi gerektiği,
Bu esaslar doğrultusunda, Geçici 5. maddenin 2. fıkrasının "b) (2) numaralı alt bendinde belirlenen 10 adet otomobil şartı, 20 adet olarak uygulanır." hükmünün, atıfta bulunduğu 24. maddede yer alan sayı şartının yukarıda yer verilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verildiği ve "c) (4) numaralı alt bendinde belirlenen motor silindir hacmi şartına bakılmaz" hükmünün atıfta bulunduğu motor silindir hacmi yönünden Dairelerinin 03/06/2020 tarih ve E:2020/1759 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması kararı verildiği göz önüne alındığında, söz konusu (b) ve (c) bentlerinin dayanaksız kalmış olması nedeniyle iptallerine karar veril