DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2021/3199 E. , 2021/2975 K.
"İçtihat Metni"

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2021/3199
Karar No : 2021/2975
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Derneği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- …
VEKİLİ : …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : I. Huk. Müş. Yrd. V. …
İSTEMİN KONUSU :Danıştay Onuncu Dairesinin 01/04/2021 tarih ve E:2020/3093, K:2021/1533 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı Derneğin kamuya yararlı dernek statüsünün kaldırılmasına ilişkin Bakanlar Kurulunun 04/04/2011 tarih ve 2011/1797 sayılı kararı ile anılan kararın dayanağı olan 31/03/2005 tarih ve 25772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Dernekler Yönetmeliği'nin 49. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bendinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 01/04/2021 tarih ve E:2020/3093, K:2021/1533 sayılı kararıyla, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14/11/2018 tarih ve E:2016/2081, K:2018/4674 sayılı bozma kararına uyularak,
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46/1, 49/4. maddelerine, 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 2. maddesinde yer alan "dernek" tanımına, işlem tarihinde yürürlükte olan 27. maddesine, 31/03/2005 tarih ve 25772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Dernekler Yönetmeliği'nin 49 52. maddelerine yer verildikten sonra,
Dava konusu Dernekler Yönetmeliği'nin 49. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bendi incelendiğinde,
Uyuşmazlık konusu Yönetmelik'te, kamu yararına çalışan dernek sayılma, kamu yararına çalışma için aranan şartlar, başvuru ve istenen belgeler ile başvurunun değerlendirilmesi ve kamu yararına çalışan dernek statüsünün kaybedilmesi hâllerinin düzenlendiği,
Derneklere verilen kamu yararı statüsüyle, idarenin bu kuruluşlarla olan ilişkisinin sınırlarının çizildiği ve ilişkinin içeriğinin şekillendirildiği, bu statü ile sivil toplum kuruluşlarına saygınlık ve imtiyaz sağlayan bazı uygulamaların yanında vergi istisnası gibi kolaylıkların da sağlandığı, bu nedenle, kamu yararı statüsüne ilişkin esasların ayrıntılı olarak belirlenmesi zorunluluğunun doğduğu,
Yönetmeliğin dava konusu edilen düzenlemeleriyle, Kanun'un 27. maddesinde öngörülen derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek üzere giriştiği faaliyetlerin topluma yararlı sonuçlar verecek nitelik ve ölçüde olması şartının, kamuya yararlı dernekler tarafından yerine getirilip getirilmediğinin tespitine, başka bir deyişle, Kanun'un uygulanmasına yönelik kriterler içeren kurallar belirlendiği,
Bu kapsamda, kamu yararına çalışan dernek statüsünün verilebilmesi için, derneğin amacını gerçekleştirmeye yetecek mal varlığı ve yıllık gelir aranması ve bu gelirin en az yarısının kamu yararı amacını gerçekleştirmek için harcanması yolunda getirilen düzenlemelerin Kanun'a uygun olduğu, bu itibarla Dernekler Yönetmeliği'nin 49. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bendinde hukuka aykırılık bulunmadığı,
Dava konusu Bakanlar Kurulu kararı incelendiğinde,
Dava konusu Bakanlar Kurulu kararının Dernekler Yönetmeliği'nin 49. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bendine uygun olup olmadığı yönünden,
Kurulca verilen bozma kararında, Yönetmelik'teki dava konusu düzenlemelerin hukuka uygun olduğu kanaatine varılmasının ardından, Bakanlar Kurulu kararının Yönetmeliğin 49. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bentlerine uygun olup olmadığı yönünden Dairesince bir inceleme yapılması gerektiğinin ifade edildiği, ancak devamında Yönetmeliğin 49. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi bakımından inceleme yapılarak Bakanlar Kurulu kararının hukuka uygun olup olmadığı yönünden bir kanaate varıldığı,
Bir derneğin, kamu yararına çalışan dernek statüsü kazanabilmesi şartlarının Dernekler Yönetmeliği'nin 49. maddesinin 1. fıkrasında sayıldığı, derneğin bu şartlardan birini kaybetmesinin kamu yararına çalışan dernek statüsünün kaybedilmesine neden olacağı, Kurul kararında da Dernekler Yönetmeliği'nin 49. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi yönünden işin esasına girilerek Bakanlar Kurulu kararına yönelik inceleme yapıldığı dikkate alındığında, Bakanlar Kurulu kararının Yönetmeliğin 49. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bendi yönünden hukuki incelemesinin yapılmasının gerekli görülmediği,
Dava konusu Bakanlar Kurulu kararının Dernekler Yönetmeliği'nin 49. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine uygun olup olmadığı yönünden,
Uyuşmazlıkta, davacı Dernek hakkında düzenlenen 11/04/2008 tarih ve 98/8 sayılı teftiş raporunda, "Dernek şubeleri ve üyelerince gerçekleştirilen yetişkinlere ve öğrencilere yönelik okuma-yazma ve destek kursları, panel ve seminerler gibi bazı faaliyetlerin derneğin tüzüğünde belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik olduğu tespit edilmiş ise de, dernek tüzüğünde belirtilen çalışma alanları ve kollarının kurulmadığı, faaliyetlerin halkı sokak eylemlerine yöneltmek şeklinde yoğunlaştığı kanaatinin hâsıl olduğu, Derneği