DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2020/19 E. , 2020/44 K.
"İçtihat Metni"

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2020/19
Karar No : 2020/44
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR

... İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla,
... vekili Av. ... tarafından, ... İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin, davalı idarenin istinaf istemi kabul edilerek verilen davanın reddi yolundaki … tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ... İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ve … tarih ve E:..., K:... sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Aykırılığın, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararları doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A- ... İDARE MAHKEMESİ ... İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:... SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalında ... olarak görev yapan davacı tarafından, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 70. maddesi nedeniyle 2014 yılı Kasım ayından itibaren ödenmeyen üniversite ödeneği ve döner sermaye ek ödemesinin, Anayasa Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı uyarınca ödenmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile söz konusu parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
.... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58. maddesinin (c) bendi ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun 12. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'un Geçici 70. maddesi hükümleri ve anılan maddenin birinci cümlesinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının gerekçesi belirtilerek,
Mevzuat hükümleri ile hukuki süreç incelendiğinde, yükseköğretim kurumlarında görev yapan ... ve öğretim görevlilerine belli kıstaslar ve oranlar dahilinde döner sermaye gelirlerinden ve üniversite ödeneğinden ek ödeme yapılacağının öngörüldüğü, ancak 2547 sayılı Kanun'un Geçici 70. maddesi ile tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim üyelerinden, anılan kanun maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunanlara veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlara, bu faaliyetlerini sona erdirinceye kadar üniversite ödeneği ve ek ödeme ödenmeyeceği hükmü getirilmişse de, söz konusu kanun hükmünün Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan kararı ile iptal edildiği,
Uyuşmazlıkta, davalı idare bünyesinde ... olarak görev yapan davacıya, mesai saatleri dışında kendisine ait muayenehanede mesleğini serbest olarak icra ettiğinden bahisle, 2547 sayılı Kanun'un Geçici 70. maddenin birinci cümlesi nedeniyle döner sermaye ek ödemesi ile üniversite ödeneğinin ödenmediği, anılan hükmün Anayasa Mahkemesi kararı ile iptali sonrasında, davacının söz konusu parasal haklarının ödenmesi için yaptığı başvurunun ise, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralı uyarınca reddedildiği,
Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralının, iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan, doğumu anında hukuka uygun olarak tamamlanmış ve böylece kişiye özgü, lehe sonuçlar doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği veya işlemin geri alınması gibi nedenlere rağmen, hukuk düzenince korunması gereken haklara yönelik olduğu, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş bir düzenlemeyle ilgili uyuşmazlıkların, Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmelerinin Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil edeceği,
Bu bağlamda, ... olan, çalışmakta olduğu kadronun kanuni yükümlülüklerini yerine getiren, görev, yetki ve sorumluluklarını ifa eden davacıya, yalnızca mesai saatleri dışında kendisine ait muayenehanede mesleğini serbest olarak icra ettiğinden bahisle ödeme yapılmasına engel olan yasal düzenlemenin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi nedeniyle oluşan yeni hukuki duruma göre, ödenmeyen döner sermaye ek ödemesi ile üniversite ödeneğinin ödenmesi gerektiğinden, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, üniversite ödeneği ve ek ödemenin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
... İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:
İdare hukukunda bir idari işlemin yargı yerince iptal edilmesi halinde bu iptal kararının idari işlemin tesis edildiği tarihe kadar hüküm ve sonuç doğuracağı, idari işlem hukuk aleminde hiç sonuç doğurmamış gibi, iptal edilen idari işlemden dolayı hak kaybına uğrayan kişinin haklarının kendisine verileceği,
Bu durum idare hukukunda genel kural olmakla birlikte, kanun koyucu tarafından, Anayasa Mahkemesi kararları yönünden bu kuralın kabul edilmediği ve Anayasa'nın 153. maddesinde iptal kararlarının geriye yürümeyeceğinin hükme bağlandığı,
Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralının, belli bir süre veya uzun bir süre yürürlükte kalan bir kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptali halinde, iptal edilen kanun hükmüyle verilen veya alınan hakları korumaya yönelik olduğu, keza bu düzenlemenin objektif nitelikte olduğu ve genel hukuk aleminde kabul gördüğü, düzenlemenin uygulamada doğacak karışıklığın önlenmesini amaçladığı,
Kaldı ki bir kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin, iptalden önceki düzenlemenin geri gelmesini de sağlamayacağı, bu konuda kanun koyucu tarafından yeniden bir düzenleme yapılması gerektiği, dolayısıyla, Anayasa'nın 153. maddesindeki açık hükme rağmen iptal kararlarını geriye yürüterek kişilere hak sağlayıcı yorum yapılarak karar verilemeyeceği,
Uyuşmazlık konusu olayda, 2547 sayılı Kanun'un Geçici 70. maddesi uyarınca davacıya üniversite ödeneği ve ek ödeme ödenmediği, anılan maddenin davacıya ödeme yapılmasına engel olan hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olması, yukarıda belirtildiği üzere davacıya geçmişe yönelik hak sağlamayacağından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu bağlamda davacının geçmişe yönelik tazmini gereken bir hakkı da bulunmadığı gerekçesiyle, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.
B- ... İDARE MAHKEMESİ ... İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:... SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti:... Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalında ... olarak görev yapan davacı tarafından, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 70. maddesi nedeniyle 26/11/2014 ile 21/09/2016 tarihleri arasında ödenmeyen üniversite ödeneği ve döner sermaye ek ödemesinin ödenmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin 26/11/2016 tarih ve 130526 sayılı işlemin iptali ile söz konusu parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının özeti:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58. maddesinin (c) bendi ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun 12. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'un Geçici 70. maddesi hükümleri ve anılan maddenin birinci cümlesinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesinin 22/06/2016 tarih ve E:2016/13, K:2016/127 sayılı kararı belirtilerek,
Mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, gelir getiren görevlerde çalışan öğretim elemanlarına katkısı oranında aylık ek ödeme yapılacağı, ayrıca akademik kıdemine göre her ay üniversite ödeneği ödeneceği, ancak 26/11/2014 tarihinde yürürlüğe giren 2547 sayılı Kanun'un Geçici 70. maddesi ile mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışanlara ödeme yapılmayacağı kuralının getirildiği, nitekim davacıya da bu kural sebebiyle ödeme yapılmadığı,
Anayasa Mahkemesinin 22/06/2016 tarih ve E:2016/13, K:2016/127 sayılı iptal kararının derdest davalarda dikkate alınması ve mevcut uyuşmazlıkların Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği kurallar ile oluşan yeni hukuki duruma göre çözümlenmesi gerektiği,
Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra, mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olan öğretim elemanlarına ek ödenek veya üniversite ödeneği ödenmesine engel olan bir mevzuat kuralı kalmadığı,
Bu nedenle, diğer öğretim elemanlarına yapılan ödemeler gibi davacıya da ödeme yapılması gerektiği, aksi yöndeki işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, üniversite ödeneği ve ek ödemenin idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
... İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:
Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf isteminin reddine kesin olarak karar verilmiştir.
II- İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Aykırılığın giderilmesi istemine konu uyuşmazlıklarda davacılar, muhtelif üniversitelerin tıp fakültelerinde ... olarak görev yapmakta, aynı zamanda mesai saatleri dışında muayenehanelerinde serbest meslek faaliyetinde bulunmaktadırlar.
Davacılara, ... unvanları nedeniyle üniversite ödeneği ve ek ödeme yapılmakta iken 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 19/11/2014 tarih ve 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile eklenen Geçici 70. maddenin 1. fıkrasının birinci cümlesi ile, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlara, bu faaliyetlerini sona erdirinceye kadar üniversite ödeneği ve ek ödeme ödenmeyeceği kurala bağlanmıştır.
Anılan madde, 26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve bu tarihten sonra davacılara üniversite ödeneği ve ek ödeme yapılmamıştır.
Anayasa Mahkemesi tarafından itiraz yolu ile yapılan inceleme sonucunda 21/09/2016 tarih ve 29834 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 21/09/2016 tarih ve E:2016/13, K: 2016/127 sayılı kararı ile Geçici 70. maddenin 1. fıkrasının birinci cümlesinin iptaline karar verilmiştir.
Söz konusu iptal kararı sonrasında davacılar, görev yaptıkları üniversitelere başvurarak ödemelerin yapılmasına engel olan kanuni düzenlemenin Anayasa Mahkemesince iptal edildiği gerekçesiyle kendilerine ödenmeyen üniversite ödeneği ve ek ödemelerinin ödenmesini talep etmişlerdir.
Davalı idareler tarafından, Anayasa Mahkemesinin iptal kararında, kararın yürürlüğüne ilişkin herhangi bir süre belirlenmediği, Anayasa'nın 153. maddesinde de iptal kararlarının geriye yürümeyeceğinin hükme bağlandığı, dolayısıyla söz konusu iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 21/09/2016 tarihinden itibaren hüküm ve sonuç doğuracağı, bu nedenle 21/09/2016 tarihinden önceki ödememe işlemleri açısından anılan iptal kararının uygulanamayacağı gerekçesiyle başvuruların reddi üzerine işbu davalar açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
1- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası:
Anayasa Mahkemesinin kararları
Madde 153 – Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.
Anayasa Mahkemesi bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.
Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun (…) teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar.
İptal kararları geriye yürümez.
Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar.
2- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu:
Döner sermaye :
Madde 58 – (Değişik: 21/1/2010-5947/5 md.)
......
c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde,
1) Gelir getiren görevlerde çalışan ... ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü, bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan ... ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının, uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
.....
g) ...
(Ek paragraf: 23/7/2010-6009/52 md., Değişik ikinci paragraf: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu maddenin (c) ve (f) fıkraları kapsamında bulunanlar dışındaki 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre sözleşmeli olarak çalışan personele 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi kapsamında ödeme yapılır ve bunlara bu madde uyarınca ayrıca ek ödeme yapılmaz.
.....
i)
......
(Değişik üçüncü paragraf: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Üniversitelerin (c) ve (f) fıkraları kapsamındaki personeline bu madde uyarınca her ay yapılacak ek ödemenin net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödemenin net tutarından az olamaz. Bu kapsamda ek ödemeden yararlanan personele, ayrıca 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9