DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2019/1451 E. , 2021/975 K.
"İçtihat Metni"

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2019/1451
Karar No : 2021/975
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Vakfı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU :Danıştay Altıncı Dairesinin 05/12/2018 tarih ve E:2013/5741, K:2018/10089 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanarak 12/03/2013 tarihinde askıya çıkarılan Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğinin, Plan Uygulama Hükümleri 44. ve 45. sayfa 8.3.9. sayılı bölümünün, Plan Uygulama Hükümleri 53. sayfa 8.3.27.8. sayılı maddesinin, Plan Uygulama Hükümleri 56. sayfa 8.3.29.3. sayılı maddesinin, planının N45 nolu paftasında, Kızıltepe'nin batısında, Şanlıurfa-Mardin yolu üzerinde önerilen gelişme alanı bölümünün iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 05/12/2018 tarih ve E:2013/5741, K:2018/10089 sayılı kararıyla,
İtiraz 1
Davaya konu plana askı süresi içinde yapılan itirazların bulunması, plan değişikliğini gerektiren hususların ortaya çıkması ya da planda düzeltme yapma gereğinin oluşması gözetilerek, mevzuatta belirlenen esaslar doğrultusunda gerçekleştirilen işlemlerde mevzuata aykırılık görülmediği,
İtiraz 2
Ormanların başta Anayasa olmak üzere mevzuatla korunduğu, plan hükümlerinde de ilgili mevzuata aykırı düzenlemeler getirilmediği, orman alanları ve 2/B alanlarının yasal düzenlemeler uyarınca uygulamaya tabi olduğu gözönünde bulundurulduğunda bu hususa ilişkin mevzuata aykırılık görülmediği,
İtiraz 3 ve 4
Çevre düzeni planlarında, mevzuata atıflar yapılması ve mevzuata uygun tanımlar getirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmadığı, bu bağlamda planlama alanının özelliğine yönelik olarak mevzuatta yer almayan düzenlemeler yapılabilirse de, mevzuat hükümlerine aykırı düzenleme yapılamayacağı,
Bu bağlamda, 8.3.2.7.8. sayılı plan uygulama hükmünde yer alan "koruma statüsüne sahip alanlarda ilgili mevzuat hükümleri geçerlidir" yönündeki maddenin, kaldırılan hükümlerin yerine getirilmediği, bu alanların içinde yer alan koruma statüsü kazanmış alanlarda ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirtilerek koruma altına alındığı,
Diğer taraftan, plan hükümlerinin 8.3.2.9.3. sayılı maddesindeki "bu planın genel kullanım koruma ve gelişme ilke ve hedefleri çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluş görüşleri doğrultusunda ilgili mevzuat uyarınca yer tespiti ve uygulama yapılacaktır." yönündeki hükmün alt ölçekleri yönlendirme amacıyla ilgili mevzuatına atıf yapılmak suretiyle düzenlendiği,
Bu itibarla, sözü edilen hükümlerde mevzuata aykırılık görülmediği,
İtiraz 5 ve 6
Çevre düzeni planı kararlarının kurumlardan ve arazi çalışmalarından elde edilen veriler, nüfus projeksiyonları ve yerel idarelerin imar planları, bölgesel yatırım kararları, koruma statülü alanlar, ulaşım ağları gibi plana girdi sağlayan verilerin değerlendirilmesi sonucunda oluşturulması, dolayısıyla nüfus projeksiyonlarına göre, yerleşim alanlarının belirlenmesi, bu doğrultuda, tarım alanları, orman alanları, meralar, jeolojik açıdan sakıncalı alanların korunması gerektiği bu tür alanlarda, münferit kentsel gelişme taleplerinin ise plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği,
Davaya konu planın genel hükümler başlığı altında toplanan hükümlerin 7.1. sayılı maddesinde, bu planın plan paftaları, plan hükümleri ve plan açıklama raporuyla bir bütün olduğu, alt ölçekli planlar yapılırken bu belgelerin bütününün esas alınacağı,
7.3. sayılı maddesinde, bu plan hedeflerine koruma, planlama ve gelişme ilkelerine, plan kararlarına aykırı hiçbir ölçekte plan revizyonları plan değişiklikleri veya ilavesi yapılamayacağı,
7.6. sayılı maddesinde bu plandan ölçü alınarak uygulama yapılamayacağı, bu plan ile belirlenen kentsel/kırsal kullanım alanlarının, bu alanların tamamının yapılaşmaya açılacağını göstermeyeceği, bu sınırların ölçeğin gerektirdiği üzere makroformu/ gelişme yönünü gösterecek şekilde - şematik olup, alt ölçekli plan çalışmalarında ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri doğrultusunda doğal, yapay ve yasal eşikler çerçevesinde bu planın nüfus kabullerine göre belirlenen alansal büyüklüğü aşmayacak şekilde kesinleştirileceği,
Kentsel yerleşim alanları başlığı altında, 8.16. sayılı maddesinde kentsel gelişme alanlarının alt ölçekli planlarının bütüncül olarak yapılacak olup uygulamaların bu plan ile belirlenen nüfus kabullerine ve projeksiyon dönemine göre denetimli olarak ve etaplar halinde yapılabileceği, bu alanlarda uygulama imar planı onaylanmadan uygulama yapılamayacağı, bu planda kentsel yerleşimler için hesaplanmış olan nüfus kabulleri esas alınarak kentsel yerleşim içindeki yoğunluk dağılımının planlama ilkeleri ve nüfus kabulleri dikkate alınarak alt ölçekli planlar ile yapılacağının düzenlendiği,
Davaya konu 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının plan notları değerlendirildiğinde, bu plandan ölçü alınarak uygulama yapılamayacağı, alt ölçekli imar planlarının yapım aşamasında ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınacağı, tarımsal niteliği korunacak alanlarda ise mutlaka ilgili kurumlardan alınan görüşler doğrultusunda yapılaşma olabileceği, çevre düzeni planı ölçeğinde getirilen kullanım kararlarının o bölgenin mutlaka yapılaşacağı yönünde olmayacağı,
Özetle, plan araştırma raporunda, planlama bölgesindeki tarımsal toprakların niteliği ve kullanım kabiliyeti ile değerli tarım topraklarının mekânsal dağılımını tespit etmeye ve değerlendirmeye yönelik veri ve bilgilerin toplanmış olduğu, bunların analiz edildiği ve eşik çalışmaları bağlamında dikkate alındığı ve sonuç olarak planlama bölgesi içinde yerleşilebilir ve yerleşilemez alanların eşikler doğrultusunda belirlendiği,
Bu bağlamda, değerlendirme yapıldığında üst ölçekli çevre düzeni planı yapılırken davaya konu plan ile getirilen kullanım kararlarında da şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı,
Diğer taraftan, bölgenin özelliği, nüfus baskısı, yerleşim alanı gibi ihtiyaçlar doğrultusunda, kentlerin gelişme yönü doğrultusunda, şematik olarak yerleşme alanlarının belirlendiği ve yukarıda belirtildiği gibi bu alanların mutlaka yapılaşmaya açılacağı anlamına gelmediği, bu bağlamda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık görülmediği,
Dairelerince tarım (sulanan) alanlarındaki koşullara ilişkin değerlendirmeye gelince,
Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinin, yapı şartları başlıklı, 63. maddesinin 1.