T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6475
Karar No : 2023/55

İSTEMDE BULUNAN : …Valiliği
KARŞI TARAF : …
İstemin Özeti : Afyonkarahisar Valiliği tarafından, Afyonkarahisar, … Belediye Meclisince 2021 yılı faaliyet raporu yetersiz bulunan Belediye Başkanı … hakkında 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 26'ncı maddesi uyarınca karar verilmesi istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : 2019 yılında seçildiğinden bu yana belediye meclisinin kendisine ön yargılı davrandığı, meclise sunulan bazı tekliflerin gerekçesiz bir biçimde reddedildiği, bu şekilde belediye işlerinin sekteye uğramasına sebebiyet verildiği, faaliyet raporunun reddedilme gerekçelerinin soyut ve zaman zaman iftira niteliğinde olduğu, Valilik Makamınca da faaliyet raporunun yetersizliğine dayanak olacak somut ve yeterli delilin bulunmadığı kanaatine varıldığı, iddia edilen konularla ilgili olarak hakkında açılmış bir soruşturma, soruşturma izni verilmesine ilişkin karar bulunmadığı, kamu zararı tespit edilmediği, görevini kötüye kullandığına ve kişisel yarar sağladığına dair Mahkeme kararı olmadığı, faaliyet raporunun reddine gerekçe olarak gösterilen hususlarla ilgili olarak ise, başkan yardımcısı ...'ya ödenen maaş ve ödenek ücretinde usulsüzlük yapılmadığı, yargı kararlarının gereğinin yerine getirildiği, yetkili kurullar tarafından alınmamış bir karara binaen imzalanmış bir sözleşme bulunmadığı, yetkilerini kullanarak kamu idaresinin menfaatleri ve ilçe halkına hizmetin gereklerini yerine getirmek adına sözleşme imzalandığı, belediye gelir, giderleri, borç ve alacak durumlarını gösteren bilgilerin faaliyet raporunda yer aldığı, faaliyet raporuna göre borçlanmadan ziyade ödenen borçların oranı ve gelirler ile tahakkuk miktarının arttığı, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Kontrolörlüğü tarafından 2021 yılında belediyenin denetlendiği, tavsiye ve tenkitlerde bulunulduğu, İscehisar nüfusu 50.000'in altında kaldığından stratejik plan ve performans programı yapma zorunluluğunun bulunmadığı, buna rağmen 2021 yılına ait "İç Kontrol Eylem Planı" hazırlanarak Hazine ve Maliye Bakanlığı'na gönderildiği, belediye şirketlerinin denetim komisyonu denetimine açık olmadığı, 5018 ve 5393 sayılı Kanunun ilgili maddeleri gereğince belediyenin denetlendiği ve Sayıştay denetimlerinin de yapıldığı, kamu kaynaklarının verimli kullanılmadığına dair somut veri sunulmadığı, geçmiş yıllardan devralınan borçların halen ödenmeye devam edildiği, bir kısım borçlanmaların da belediye meclis kararına istinaden yapıldığı, faaliyet raporunun içeriğinden ziyade denetim komisyonu raporuna atıfta bulunularak ret gerekçeleri sunulduğu, hakkındaki iddiaları reddettiği belirtilerek belediye başkanlığından düşürülme talebinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi : …
Düşüncesi : İstemin reddi gerektiği düşünülmektedir.
Danıştay Savcısı : …
Düşüncesi : İstem Afyonkarahisar İli, … İlçesi Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı toplantısında görüşülen "2021 yılı faaliyet raporunun" yetersiz bulunduğu gerekçesiyle Belediye Başkanı …'in 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca düşürülmesine ilişkindir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Denetim komisyonu" başlıklı 25. maddesinde, "İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye meclisi, her ocak ayı toplantısında belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin hesap kayıt ve işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur. Komisyon, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur.
Meclis üyeleri, meclis başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle ilgili konularda sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, belediye başkanı veya görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılır.
Meclis üyelerinin en az üçte biri, meclis başkanlığına istekte bulunarak, belediyenin işleriyle ilgili bir konuda genel görüşme açılmasını isteyebilir. Bu istek meclis tarafından kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
Belediye başkanınca meclise sunulan bir önceki yıla ait faaliyet raporundaki açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkan vekili tarafından mahallin mülki idare amirine gönderilir.
Vali dosyayı gerekçeli görüşüyle birlikte Danıştaya gönderir.
Yetersizlik kararı, Danıştayca uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı, başkanlıktan düşer.
Meclis üye tam sayısının en az üçte biri oranındaki üyenin imzasıyla belediye başkanı hakkında gensoru önergesi verilebilir. Gensoru önergesi, meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme alınır ve üç tam gün geçmedikçe görüşülemez.
Gensoru önergesinin karara bağlanmasında dördüncü fıkraya göre işlem yapılır" hükmü, "Denetimin amacı" başlıklı 54. maddesinde, "Belediyelerin denetimi, faaliyet ve işlemlerde
hataların önlenmesine yardımcı olmak, çalışanların ve belediye teşkilâtının gelişmesine, yönetim
ve kontrol sistemlerinin geçerli, güvenilir ve tutarlı duruma gelmesine rehberlik etmek amacıyla, hizmetlerin süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre tarafsız olarak analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek, kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgililere duyurmaktır.", 55. maddesinde "Belediyelerde iç ve dış denetim yapılır. Denetim, iş ve işlemlerin hukuka uygunluk, malî ve performans denetimini kapsar.
Denetime ilişkin sonuçlar kamuoyuna açıklanır ve meclisin bilgisine sunulur.", "Faaliyet raporu" başlıklı 56. maddesinde, "Belediye başkanı, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 41. maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen biçimde, stratejik plân ve performans programına göre yürütülen faaliyetleri, belirlenmiş performans ölçütlerine göre hedef ve gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerini ve belediye borçlarının durumunu açıklayan faaliyet raporunu hazırlar. Faaliyet raporunda, bağlı kuruluş ve işletmeler ile belediye ortaklıklarına ilişkin söz konusu bilgi ve değerlendirmelere de yer verilir.
Faaliyet raporu nisan ayı toplantısında belediye başkanı tarafından meclise sunulur. Raporun bir örneği Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir ve kamuoyuna da açıklanır.", 58. Maddesinde, "Denetimin yapılması ve faaliyet raporunun hazırlanması hususunda bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile diğer kanunların ilgili hükümleri uygulanır." hükmü getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Afyonkarahisar İli, … Belediye Meclisi’nin 03/04/2022 tarihli toplantısında görüşülen 2021 yılı faaliyet raporunun yetersiz görüldüğünden bahisle onaylanmadığı, Afyonkarahisar Valiliğinin … tarih ve … sayılı yazısı ile belediye başkanı hakkında yapılan değerlendirmede, "adıgeçenin düşürülmesine dayanak teşkil edecek somut ve yeterli delillerin bulunmadığına" dair gerekçe raporuyla birlikte işlem yapılmak üzere dosyanın Danıştaya gönderildiği anlaşılmaktadır.
5393 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca, belediye başkanının başkanlıktan düşürülmesine karar verilebilmesi için, belediye başkanının görevini kasıtlı olarak yerine getirmediği, görevinde yetersiz olduğu ve güvenilirliğini yitirdiği, kişisel yarar sağladığı, hizmette aksama ve yetersizliklerin bulunduğu gibi önemli belirlemelerin, somut bilgi ve belgeler ile ortaya konulması gerekmektedir.
Bu bağlamda, Meclis toplantısında ifade edilen faaliyet raporunun içeriğine ilişkin hususların, belediye hizmetlerinin yürütümünde bir aksama olduğu, belediye bütçesinin gereğince kullanılmayarak belediyenin zarara uğratıldığı adıgeçenin kendisine kişisel menfaat sağladığı yolunda somut bir tespit içermediği (ki, bu hususların bir kısmıyla ilgili aksini gösteren bilgi ve belgelerin Belediye Başkanınca savunma ekinde sunulduğu) dikkate alındığında, Belediye Meclisinin faaliyet raporuna ilişkin yetersizlik kararını dayandırdığı sebeplerin, seçilmiş bir organ olan belediye başkanının başkanlıktan düşürülmesine dayanak teşkil edecek hukuki nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Afyonkarahisar İli, … İlçe Belediye Başkanı …'in 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca düşürülmesi isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 02.12.2022 tarihli ara kararına verilen cevabi yazılar ve dosyadaki belgeler incelenip, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
2019 yerel seçimlerind