T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6824
Karar No : 2022/6317
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … A.Ş
VEKİLİ : Av….
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, davalı idarenin … tarih, … sayı ve "usulsüz su kullanımı" konulu işlemi ile anılan işlemin dayanağı olan Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliğinin 5. maddesi (c) bendinin tamamının ve 24/1-b maddesinin "…'nun su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanmamasına rağmen" ibaresinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen tarih … ve E:…, K:…sayılı kararında, Kanalizasyon hizmetlerinden yararlanmamasına rağmen, kendi imkânlarıyla elde ettikleri suyu kullanarak atıksu üreten aboneler ile su kullanan ve atıksularını doğrudan veya dolaylı olarak kanala, alıcı ortamlara deşarj eden tesis ve işletmelerin özellikleri dikkate alınarak varsa sayaçla ölçülen sarfiyat üzerinden veya çalışan kişi sayısına bağlı olarak hesaplanan su tüketimi üzerinden kullanılmış suları uzaklaştırma bedeli alınacağının düzenlendiği düzenleme ile ...'nun su ve kanalizasyon hizmetlerinden birlikte yararlanan veya yalnızca su hizmetlerinden yararlanan aboneler ve kendi imkanlarıyla elde ettikleri suyu ...'nun kanalizasyon ve kullanılmış suların uzaklaştırılması hizmetlerinden yararlanarak deşarj eden aboneler ile kendi imkanlarıyla elde ettikleri suyu kullanarak atıksu üreten aboneler arasında eşit bir düzenlemeye gidildiği her üç abone tipinde de ortak unsur, ...'nun sunduğu su ve kanalizasyon hizmetinden yararlansa da yararlanmayıp kendi imkanlarıyla elde ettiği suyu kullansa da, atıksu üretilmesi ve üretilen bu atıksuların deşarj edilmesi görevinin ilgili mevzuatta davalı idarenin görev alanında tanımlanması olduğu, atık suların zararsız hale getirilmesinin belediyelerin ve ilgili kuruluşların görevi içerisinde olduğu, dolayısıyla her abonenin kullandığı su kadar atık su üreteceği ve tarife gereğince hesaplanan su tüketimi üzerinden işletmelerin kullanılmış suları uzaklaştırılma bedeli ödemesi gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, 30/12/2015 tarihli işlemin dayanağı olan Yönetmeliğin 5. maddesinin (c) bendi ile 24. maddesinin (b) bendinin "...'nun su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanmamasına rağmen" ibaresinde hukuka ve mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacının 01/06/2015 tarihinde yapılan denetimde usulsüz su kullandığının tespit edildiği, davacı tarafından izinler alınarak açılan kuyulardan su temin edildiği belirtilse de, kendi imkanlarıyla elde ettiği suyu kullanarak atıksu üreten kişilerin de aboneliklerinin yapılmasının mevzuat gereği olduğu anlaşıldığından, davacının resen abone yapılmasına ve geriye dönük olarak tahakkuk çıkarılmasına ilişkin dava konusu … tarihli ve … sayılı işlemde de hukuka aykırılık görülmemiştir gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi … tarih E:…, K:… sayılı kararıyla kendi imkanları ile su temini eden ve ...'nun kanalizasyon ve kullanılmış suların uzaklaştırılması hizmetlerinden yararlanmayan kişiler için Yasada öngörülen hizmetten faydalanma şartı gerçekleşmediği halde bu durumdaki kişilerle ilgili olarak Yönetmelik ile yeni bir abone türü belirlenmesine dair işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçeyle istinaf başvurusunun kabulüne İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bu kararın temyizi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesinin 09/03/2011 tarih, E:2019/9622, K:2021/1394 sayılı kararıyla atık suların nihai bertarafı ve uzaklaştırılması suretiyle zararsız hale getirilmesinin belediyelerin ve ilgili kuruluşların görevi içerisinde olduğu gerekçesiyle temyize konu istinaf kararının bozulmasına karar verilmiştir.
… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi … tarih, K:…, K:… sayılı kararıyla bozma kararına uyarlık idare Mahkemesine yönelik istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idareden kanalizasyon ve atıksu altyapı tesisi anlamında herhangi bir hizmet alınmadığı, bu nedenle hizmetten yararlanma koşulunun gereçekleşmediği, ... Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği ile üst hukuk normunda yer almayan abone türünün bu yönetmelik ile belirlendiği bu durumun hukuk aykırı olduğu belirtilerek istinaf kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı işletmeye ait … Mah. … adresinde bulunan … Tesisleri'ne ... Kaçak Su Araştırma ve Denetleme Servisinin 01/06/2015 tarihinde yaptığı denetim sonucunda usulsüz su kullanıldığı tespit edilerek tutanakla kayıt altına alındığı, Tarifeler Yönetmeliği'nin 53. maddesi 2. fıkrası gereğince de … nolu sicil numarası ile davacı işletmenin resen abone yapılarak ... kuruluş (31/03/2014 tarihinden 31/12/2015 tarihine kadar) geriye dönük 3.840,000 m³ karşılığında 7.438.848,00 TL borç çıkarılmasına ilişkin ... Genel Müdürlüğü Abone İşleri Daire Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin tesisi üzerine, davacı işletme tarafından kuyu suyu kullanımına rağmen atık su ücreti ödemesinin hukuka aykırı olduğu, davalı idare tarafından resen sayaç takılması ile abonelik yapılması işleminin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, 30/12/2015 tarihli işlem ile bu işlemin dayanağı olduğu belirtilen, Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliğinin 5. maddesi (c) bendinin tamamı ile 24. maddesinin 1-b bendinin "...'nun su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanmamasına rağmen" ..ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde, "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinin 6. fıkrası "...Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacaklar, bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorundadırlar. Bu hizmetlerden yararlananlardan, belediye meclisince ve bu maddede sorumluluk verilen diğer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, atıksu ile ilgili hizmetler dışında kullanılamaz." hükmünü içermektedir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kurulu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 13. maddesinde "İSKİ'nin gelirleri aşağıdaki kaynaklardan sağlanır: a) Su satışı va kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık, tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler, b) Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma payları, c) Hizmet alanındaki belediyelerin, İller Bankasınca 2380 sayılı "Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun" gereğince nüfus esasına göre dağıtılan paylardan bu bankaca tutularak İSKİ'ye gönderilecek % 10'lar, d) Büyük ve temel yatırım programları karşılığında Devletçe yapılacak yardımlar, e) İSKİ'ye devredilecek tesis ve işletmelerden sağlanan gelirler, f) Şahıs, kurum ve kuruluşlar için yapılan özel hizmetlerden alınacak ücretlerle ortaklıklardan ve üretilen malların satışlarından elde edilecek gelirler, g) Her türlü yardım ve bağışlar ile diğer gelirler", "Tarife tespit esasları" başlıklı 23.maddesinde" Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile,amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme,ıslah ve tevsi masrafla ve (…) (2) bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir." Şebeke olmayan yerlerde yapılacak tesisler" başlıklı 24.maddesinde Şehir kanalizasyon şebekesinin henüz tesis edilmediği ve uygun bir boşaltma sağlanamayan alanlarda kullanılmış sular, sağlık ve fenni şartlara uygun septik çukurlara verilebilir. Bunların İSKİ'nin belirteceği esaslara uygun olarak yapılması gereklidir. Kuruluş yeri bakımından şehir şebekesinden ayrı ve özel boşaltma tesisi yapması zorunlu bulunan,durumları özellik taşıyan müesseseler bu tesisleri İSKİ'nin izin ve denetimi altında yaparlar." hükümlerine yer verildikten sonra Ek 5.maddesinde, bu Kanunun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
27.10.2010 tarihli 27742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atıksu Altyapı Ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 4/m fıkrası, "Ücret: ... 2560 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi