T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4555
Karar No : 2022/8124
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
(… Genel Müdürlüğü)
VEKİLLERİ : Av. … - Av. … Av. …
DAVANIN KONUSU :
1. 09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde yer alan "Milli Birlik ve bütünlük duygularını zedeleyici veya bozucu maksatla bayrak ve sembol asmak, kullanmak, marşlar söylemek, açlık grevinde bulunmak, oturma eylemi yapmak, pankart taşımak veya asmak, ideolojik veya politik amaçlı gösteri, toplantı, tören düzenlemek, demeç vermek" düzenlemesi ile,
2. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü İstanbul İl Müdürlüğü'ne bağlı Atatürk Yurdunda barınmakta olan davacının Yönetmeliğin 23. maddesinin 2. fıkrasının (e) ve (f) bentleri dayanak gösterilerek yurttan süresiz çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı Kanun'da disiplin cezaları düzenlenmediğinden kanunilik ilkesinin ihlal edildiği, dava konusu düzenleme ile kamu düzeninin bozulması koşulu dahi aranmadan temel hakların sınırlandırıldığı, fiilin süresiz yurttan çıkarma gibi bir yaptırıma bağlanmasının demokratik toplum gereklerine ve ölçülülük ilkelerine uygun olmadığının açık olduğu, disiplin soruşturma usulü yönünden, gönderilen tebligatta ve ifadesini verirken yapılan suçlamada maddeye aykırı bir fiilden bahsedilmediği, fiilin yurt sınırları dışında gerçekleştiği, bu yüzden soruşturmacı idarenin delil toplama, tanık dinleme, görüntü çözümleme gibi olayı araştırma şansının olmadığı, eldeki tek belgenin, polisin yolladığı, bahse konu şahsın eyleme katıldığına ilişkin yazı olduğu, sadece basın açıklamasına katılan, basın açıklamasını dinleyen kişi konumunda olduğundan cezalandırma açısından aranması gereken tipikllik unsurunun gerçekleşmediği iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usul yönünden, davanın süresinde açılmadığı, esas yönünden, disiplin soruşturması sırasında, İstanbu İl Müdürlüğünce İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan soruşturmanın akıbetinin sorulduğu, adı geçen hakkında "Görevi Yaptırmamak İçin Direnme, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununa Muhalefet" suçu yönünden iddianame düzenlendiğinin bildirildiği ve davacı hakkında ... Asliye Ceza Mahkemesinde görülen davanın hala derdest olduğu, Müdürlüğün 351 sayılı Kanun ile kurulmuş bir kamu kurumu olduğu, yurt müdürlüklerinde huzur ve güven ortamının sağlanabilmesi için Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nde çeşitli disiplin cezalarının öngörüldüğü, davacıya verilen disiplin cezasının usulüne uygun disiplin soruşturması neticesinde objektif şekilde verildiği, Yönetmelik düzenlemesi ve dava konusu idari işlemin yasaya ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu bireysel işlemin iptali ile dayanağı Yönetmelik maddesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, 09.08.2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 2/f bendinin iptali ile Yönetmeliğin 23/2-e ve f bentleri dayanak gösterilerek Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü İstanbul Bölge Müdürlüğü'ne bağlı öğrenci yurdundan "süresiz yurttan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin idari işlemin iptali istemi ile açılmıştır.
Anayasanın 124. maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Normlar hiyerarşisinde yasalardan sonra gelen yönetmelikler bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanır ve yasa hükümlerine açıklık getirilmesi suretiyle bu yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. Yasa koyucu düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını yürütmeye bir başka ifadeyle idarelere bırakır. Ancak, idarelerin yönetmelik düzenleme yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, Kanun, Tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir.
351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu'nun "Kurumun amacı" başlıklı 2. maddesinde, "Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun amacı, yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır." hükmü, "Yönetim Kurulu ve görevleri" başlıklı 7/8-c maddesinde, "c) Yönetmelik taslaklarını inceleyip, Başbakan veya Kurumun bağlı olduğu Bakan onayına sunmak üzere karara bağlamak," hükmü yer almıştır.
09.08.2016 gün ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, Kurum tarafından işletilen yurtlarda idare, işletme, barındırma usul ve esaslarını düzenlemek suretiyle yüksek öğrenim öğrencilerinin eğitim ve öğretimlerini kolaylaştırmaktır." hükmü, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, Kurum tarafından işletilen yurtlarda barındırılacak öğrencilerde aranacak şartlar, yeni yurtların açılması, yurtların idaresi, işletilmesi, öğrenci disiplin işlemleri ile özel ve gece hizmetlerine ait usul ve esasları kapsar." hükmü, "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununun 7 nci maddesinin sekizinci fıkrasının (c) bendine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü, "Yurttan süresiz çıkarma cezası" başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde "Milli birlik ve bütünlük duygularını zedeleyici veya bozucu maksatla bayrak ve sembol asmak, kullanmak, marşlar söylemek, açlık grevinde bulunmak, oturma eylemi yapmak, pankart taşımak veya asmak, ideolojik veya politik amaçlı gösteri, toplantı, tören düzenlemek, demeç vermek" hükmü düzenlenmiştir.
"Suçta ve cezada kanunilik ilkesi", hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde güvence altına alınmış temel bir ilkedir.
Anayasa Mahkemesi kararlarında, Anayasanın 38. maddesinde öngörülen suç ve cezaların kanuniliği ilkesi, insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir anlayış çerçevesinde değerlendirilmiştir. Anayasa'nın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından, disiplin cezalarının da bu maddede öngörülen ilkelere tâbi olduğu kabul edilmiştir.
Nitekim, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin, ''Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi'' başlığını taşıyan 7. maddesinde yer alan, "Hiç kimse işlendiği zaman ulusal veya uluslararası hukuka göre suç oluşturmayan bir fiil veya ihmalden dolayı suçlu bulunamaz" kuralı da, Anayasa'nın 38. maddesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ekseninde değerlendirilmelidir.
Bu itibarla, Anayasa'nın amir hükümleri gereği ancak kanunla düzenlenebilecek olan disiplin suç ve cezalarının Yönetmelikle düzenlenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu bağlamda, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği kapsamında olan öğrencilerin disiplin işlemlerine ilişkin hususların, Anayasanın 38, 128 ve 130. maddeleri uyarınca kanunla düzenlenmesi ve kanuni belirlilik sağlanması, Yönetmelik ile ise çerçevesi çizilen düzenlemenin içinin doldurulması gerekirken, doğrudan dava konusu Yönetmelik maddesi ile düzenlenmesinin hukuk devleti ilkesine, Anayasa'ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 7. maddesine aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte, dayanağı Yönetmelik hükmü hukuka aykırı görüldüğünden, buna dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlem ile dayanağı Yönetmelik maddesinin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği bölümünde öğrenci olan davacının 24/12/2017 tarihinde Beşiktaş … Mahallesi