T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/10562
Karar No : 2022/12378
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …

DAVALILAR :1- …
2-… A.Ş. Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bir kısmının trafo binası yapımı amacıyla … Anonim Şirketi tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 30/10/2021 tarihli, 31644 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 29/10/2021 tarih ve 4719 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Cumhurbaşkanı kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, kamu menfaati gözetilmeden tesis edildiği, taşınmazın bahçesinde yıllar önce yapılmış bir elektrik trafosunun mevcut olduğu, bu tür elektrik trafolarının sağlık açısından risk oluşturduğu, taşınmazdaki trafonun boş kamu arazilerine taşınması gerekirken hiçbir inceleme ve araştırma yapılmadan dava konusu işlemle taşınmazın bir kısmının acele kamulaştırılmasına karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak, davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak, dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın trafo binası yapımı amacıyla … Anonim Şirketi tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 30.10.2021 tarihli, 31644 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 29/10/2021 tarih ve 4719 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarelerin usule ilişkin itirazlarına itibar edilmemiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 3. maddesinde, herhangi bir sahanın, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Danıştay 6.Dairesi'nin 20.01.2022 tarihli, E:2021/10562 sayılı ara kararına davalı idareler tarafından verilen ve 25/02/2022 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü'nde kayda geçen cevap ile eki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlığa konu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanında kaldığı görülmüştür.
Bu durumda, … Anonim Şirketi Yönetim Kurulu'nun … tarihli, … sayılı kararıyla uyuşmazlığa konu taşınmazın 85,77 metrekarelik kısmına ilişkin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi kapsamında Genel Müdürlük tarafından 2942 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yürütülecek taşınmaz temini işlemlerinin gerçekleştirilmesine, ardından tesis edilen dava konusu işlemle taşınmazın Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiş ise de, yukarıda anılan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca herhangi bir sahanın, her ölçekteki plan esaslarına aykırı maksatlar için kullanılamayacağı açık olduğundan, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanında kalan taşınmazın bir kısmının trafo yapımı amacıyla acele kamulaştırılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
… Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun … tarihli, … sayılı kararıyla uyuşmazlığa konu taşınmazın 85,77 metrekarelik kısmına ilişkin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi kapsamında Genel Müdürülük tarafından 2942 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yürütülecek taşınmaz temini işlemlerinin gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.
Dava konusu 29/10/2021 tarih ve 4719 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bir kısmının trafo binası yapımı amacıyla Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 35. maddesinde herkesin, mülkiyet hakkına sahip olduğu, bu hakkın ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırı olamayacağı düzenlenmiş, 46.maddesinde ise idareye, mülkiyet hakkını, malikin rızası dışında kamu yararı amacıyla, gerçek karşılığını peşin olarak ödemek ve kanunla gösterilen esas ve usullere uymak suretiyle kamulaştırma yoluyla sınırlama yetkisi tanınmıştır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Nolu Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde, "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.
Kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, kamulaştırma bedelinin hesaplanmasını, taşınmaz malın ve irtifak hakkının idare adına tescilini, kullanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını, idareler arasında taşınmaz malların devir işlemlerini, karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenleme amacıyla hazırlanan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3. maddesinin 1. fıkrasında, idarelerin, kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını, bedellerini nakden ve peşin olarak veya aynı maddenin 2.fıkrasında belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilecekleri düzenlenmiş, 5. maddesinde kamu yararı kararı vermeye yetkili merciler sayılmış, 6. maddesinde ise 5. maddede sayılan merciler tarafından verilecek kamu yararı kararını onaylayacak merciler sayıldıktan sonra onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek olmadığı, bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınacağı kurala bağlanmıştır. Aynı Kanunun 27. maddesinde ise, "3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerek