T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2019/2600
Karar No : 2022/6998
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Malmüdürlüğü
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Petrol Tarım Kimya Ürünleri Madeni Yağ Üretim Pazarlama Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına, 2010 yılı işlemlerinin incelenmesi neticesinde düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca sahte fatura kullandığından ve beyan dışı bırakılan özel tüketim vergisine bağlı olarak yapılan cezalı katma değer vergilerine ilişkin şirket adına re'sen tarh edilen 2010/2,3,4,5 dönemleri ve tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle re'sen tarh edilen 2010/6,7,8,9,10,11,12 dönemleri vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinin kaldırılması istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, davacı şirket adına, 2010 yılı hesaplarının özel tüketim vergisi yönünden incelenmesi sonucunda düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergilerine karşı açılan davada Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiş olup, aynı hukuki neden ve gerekçe uyarınca, davacı şirketin 2010 yılında üreterek teslimini yaptığı Pas ve Korozyon Önleyici Müstahzarlar için Ekim/2010 (II.dönem), Kasım/2010 (II.dönem) ve Aralık/2010 (I.ve II. dönem) dönemlerinde tespit edilen fark özel tüketim vergilerinin davacı şirketin ilgili dönem kdv matrahına ilavesi suretiyle yapılan cezalı vergilendirmede hukuka uygunluk bulunmadığı, ancak sayılanların dışındaki davacı şirketin diğer teslimleri nedeniyle hesaplanan fark özel tüketim vergilerinin davacı şirketin ilgili dönem katma değer vergisi matrahlarına ilave edilmesi suretiyle hesaplanan katma değer vergilerinin davacı şirket adına vergi ziyaı cezalı olarak resen tarhında hukuka aykırılık bulunmadığı, davacıya ihtilaflı dönemde fatura düzenleyen Delice Malmüdürlüğü mükellefi ... İmal Yağ. İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki tespitlerin değerlendirilmesinden, mükellefin düzenlediği faturaların sahte fatura niteliğinde olduğu anlaşıldığından, faturalarda yer alan katma değer vergisi indirimleri kabul edilmeyerek yapılan cezalı tarhiyatta ve davacı şirket adına daha önce 2008 yılına ilişkin olarak kesilen vergi ziyaı cezalarının 30/08/2009 tarihinde tahakkuk ederek kesinleştiği anlaşıldığından, dava konusu 2010/6,7,8,9,10,11,12 dönemleri katma değer vergilerine ilişkin kesilen vergi ziya cezalarının 213 sayılı Kanunun 339. maddesi uyarınca tekerrür nedeniyle artırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, davacıya ihtilaflı dönemde fatura düzenleyen diğer mükellef Kadışehri Malmüdürlüğü mükellefi ... hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki tespitlerden düzenlediği faturaların sahte faturalar olduğunu ortaya koymaya yeterli inceleme ve tespit bulunmadığından yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince, davalı idarenin istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar mahkeme kararının kabulüne ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı, davacının istinaf istemi yönünden, dava konusu işlemlerin dayanağı mükellef adına düzenlenen vergi tekniği raporunun davacıya tebliğ edilmemesinin, davacı hakkında yapılan tarhiyatı hükümsüz kılacak nitelikte esasa ilişkin bir şekil hatası olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacı istinaf başvurusunun ise kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın beyan dışı bırakılan özel tüketim vergisine bağlı olarak yapılan cezalı katma değer vergilerine ilişkin kısmı yönünden, 2010 yılı hesaplarının özel tüketim vergisi yönünden incelenmesi sonucunda düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergilerine karşı açılan davada Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı ile davalı idare istinaf başvurusunun reddine, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, sonuç olarak davanın kabulüne kesin olarak karar verildiğinden, bu dosyadaki uyuşmazlık hakkında da söz konusu kararda yer verilen aynı hukuksal nedenler ve gerekçe gözetilerek bu kısmın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Diğer temyiz istemlerine gelince,
Anayasa'nın 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı merciileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu yolundaki düzenlemeyle, hak arama özgürlüğü, kişilerin yargı organları önünde davacı veya davalı olarak haklarını savunabilmek için başvurabilmesi ve bu organlar önünde adil ve hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanma hakkının bulunması olarak tanımlanmıştır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) hak aramada yargısal başvuru yönteminin karşılığı, Sözleşmenin 6. maddesinde, "adil yargılanma hakkı" başlığı altında düzenlenmiştir.
Hukukun üstünlüğüne bağlı demokratik toplumun temel değerlerini yansıtan bir haklar ve ilkeler bütünü olan "Adil yargılanma ilkesinin" özünü, hakkaniyete uygun yargılama ilkesi oluşturmaktadır. Yargılama sürecinin bizzat kendisini sorgulamayı amaçlayan, tarafların, usulden kaynaklanan hakları garanti altına alarak, yargılama süreci ve usulünün adil olup olmadığının denetlenmesi imkanı sağlayan adil yargılanma ilkesinin hayata geçirilebilmesi, ilgililerin dava açabilme hakkına sahip olmasını gerektirmektedir.
Adil yargılanmaya ilişkin iddiaların incelenebilmesi için yargılama sürecinde haklarına saygı gösterilmediği, karşı tarafın sunduğu deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delil ve iddialarını sunamadığı ya da uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının Mahkeme tarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibi hususlarda, karara etkisi olacak unsurların değerlendirilmediği, eksik değerlendirildiği, ihmal ya da açıkça keyfi davranıldığı yolunda bir bilgi ya da belge sunulmuş olması gerekmektedir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından adil yargılanma hakkının zımni gerekleri ve bir yargılamanın adil olup olmadığı değerlendirilirken mesele, sadece belli bir hadise veya usul ihlali açısından değil, tüm aşamalara ilişkin kümülatif bir analizle ele alınmakta, bir aşamadaki kusurun, sonraki aşamada telafi edilmiş olmasına da dikkat çekilmektedir. (Miailhe/Fransa-No:2, Monnell ve Moris/Birleşik Krallık-prg. 55-70),
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere adil yargılanma hakkı