T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1124
Karar No : 2022/6355
DAVACI : …
DAVALILAR : 1- …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : l. Hukuk Müşaviri Yrd. V. …
3- … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : 4. Sınıf emniyet müdürü olan davacı tarafından,
1) 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının,
2) Sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin,
3) 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in
a- 26. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının,
b- 29. maddesinin 1. fıkrasının,
c- 31. maddesinin,
ç- 38. maddenin 2. fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından, Yönetmelik'in 26. maddesinin 2. ve 3. fıkralarında yer alan düzenlemelerin nesnel değerlendirme yapmayı ortadan kaldırdığı, sözlü sınav için iki ayrı komisyon oluşturulduğu, komisyonlara göre farklı uygulamaların olduğu, eşitlik ilkesinin ihlal edildiği,
Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasınında yer alan kriterlerin objektif, denetlenebilir ve ölçülebilir kriterler olmadığı, idarenin tarafsız değerlendirme yapma sorumluluğunun ortadan kaldırdığı,
Yönetmelik'in 29. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemenin Kanun'a aykırı olduğu, sözlü sınava öncelik ve üstünlük tanındığı, objektif nitelikteki yazılı sınavın işlevsiz ve anlamsız hale geldiği,
Sınav komisyonu üyelerinin değerlendirme puanlarının gerekçeli olarak açıklanmadığı,
Yazılı sınava itiraz hakkı tanınırken sözlü sınava tanınmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI :
Cumhurbaşkanlığı (kapatılan Başbakanlık) ve İçişleri Bakanlığı tarafından, Kanun ve yönetmelik hükümleri uyarınca sınavların belirli bir zaman aralığında gerçekleştirilmesi gerektiği, binlerce personelin tek bir komisyon tarafından sözlü sınava tabi tutulmasının ve işlemlerin zamanında tamamlanmasının mümkün olmayacağı, bu nedenle personel sayısı da dikkate alınarak ihtiyaç halinde idareye birden fazla komisyon oluşturma yetkisi verildiği, Yasaya göre idarenin yazılı ve sözlü yapmak zorunda olduğu, sözlü sınavın tek başına belirleyici olmadığı, adayların lehine bir düzenleme getirdiği ve yazılı sınavın tamamlayıcısı olduğu, Yönetmelikte sözlü sınav için objektif kriterler belirlendiği, dolayısıyla dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın gerektiği savunulmaktadır.
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından, sözlü sınavında barajın aday lehine düşük tutulduğu, 50 puan alma şartı konulmasının kamu yararı ve hizmet gereği olduğu, daha fazla katılımı sağlamak, objektiflik ve hakkaniyet açısından makul olduğu, sözlü sınava girenlere önceden bastırılan sorular arasından soru kartı çektirilmek suretiyle sınavların icra edildiği, dolayısıyla dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Yönetmelik'in dava konusu 26. maddesinin 2. ve 3. fıkrası ile 31. maddesi yönünden davanın reddine, davacının bir üst rütbeye terfi için katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline, diğer istemler yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, 4. Sınıf emniyet müdürü olan davacı tarafından, 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında yapılan rütbe terfi sözlü sınavları ile sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ve bu işlemlerin dayanağı olan 10/05/2015 tarihli 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 26. maddesinin 2. ve 3. fıkraları, 29. maddesinin 1. fıkrası, 31. maddesinin, 38. maddenin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin "Sınav komisyonlarının teşkili" başlıklı 26. maddesinin 2. ve 3. fıkraları yönünden yapılan değerlendirme :
Uyuşmazlık konusu fıkra hükümlerinde, "(2) İhtiyaca göre her rütbe için birden fazla komisyon oluşturulabileceği gibi birden fazla rütbe için de tek bir komisyon görevlendirilebilir.
(3) Komisyonlar emniyet müdürü rütbesini haiz bir başkan ve dört üye ile yeteri kadar yedek üyeden oluşur. Gerekli görülen hallerde Polis Akademisi Başkanlığında görevli kadrolu öğretim üyeleri de komisyon üyesi olarak görevlendirilebilir." kuralı yer almıştır.
Yönetmelik kapsamında yapılan sınavlarda, ilgili adaya yöneltilecek soruların daha önceden soru ve cevap anahtarı hazırlanan soru havuzundan adayca soru kartı çekilmek suretiyle tespit edildiği hususu dikkate alındığında, birden fazla komisyon marifetiyle sınavların yürütülmesinde sınav güvenliği ve objektifliği bakımından sakıncalı herhangi bir durumun bulunmadığı, farklı rütbelerde sınava tabi tutulan personel sayısının fazla oluşu, sınavın makul sürede sonuçlandırılabilmesi için birden çok komisyon marifetiyle yürütülmesini gerekli kıldığı hususu da dikkate alındığında anılan komisyonlarda gerektiğinde Polis Akademisi Başkanlığında görevli kadrolu öğretim üyelerinin görevlendirilmesinde de mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle anılan Yönetmeliğin 26. maddesinin 2. ve 3. fıkralarında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin "Sınav listelerinin düzenlenmesi" başlıklı 29. maddesinin 1. fıkrası yönünden yapılan değerlendirme :
Uyuşmazlık konusu fıkra hükmünde, "(1) Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması ile belirlenir. Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şarttır." kuralı yer almıştır.
Anılan fıkra hükmünün, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde yer alan yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması şartına uygun olduğu, yazılı sınavın tamamlayıcısı olan ve görevin gerektirdiği niteliklere en uygun personelin bir üst rütbeye terfi için mesleki bilgisini ve genel kültür düzeyini ölçmeyi amaçlayan sözlü sınav notuna da önem atfedilerek, başarı puanının yazılı ve sözlü sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması ile belirleneceği şeklindeki düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı, başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak şartının aranmasının da asgari başarı kriteri açısından makul olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle Yönetmeliğin 29. maddesinin 1. fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin "Sınav sonuçlarına itiraz" başlıklı 31. maddesi yönünden yapılan değerlendirme :
Uyuşmazlık konusu madde hükmünde, "(1) Yazılı sınav sonuçlarına, maddi hata bulunduğu iddiasıyla neticelerin ilanından itibaren en geç yirmidört saat içinde Polis Akademisi Başkanlığında oluşturulan sınav komisyonlarına doğrudan veya bu komisyona gönderilmek üzere kadrosundaki birimine yazılı itirazda bulunulabilir.
(2) Sınav komisyonu, maddi hata olup olmadığını inceler ve sonucunu bir gün içinde duyurur.
" hükmüne yer verilmiştir.
İdarenin takdir yetkisini kullanarak sadece yazılı sınav sonuçlarına yönelik olarak getirdiği itiraz yolunun, yazılı sınavdaki maddi hatalar nedeniyle meydana gelebilecek hak kayıplarının önüne geçilebilmesi bakımından ilgililere dava açma hakkı öncesinde tanınmış bir başvuru yolu olarak öngörülmüş olduğu açıktır. Madde metninde sözlü sınav yönünden ilgililere ayrıca itiraz hakkı tanınmamış olması, yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına karşı yargı yolunun açık olması karşısında hukuki bir eksiklik olarak nitelenemez. Bu nedenle Yönetmeliğin 31. maddesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin "Rütbe terfi sınavı sonuçlarının geçerliliği" başlıklı 38. maddesinin 2. fıkrası yönünden yapılan değerlendirme :
Uyuşmazlık konusu fıkra hükmünde, ''(2) Sonradan ortaya çıkan hukuki durumlar nedeniyle geçmişe dönük olarak rütbe terfii hakkı kazanan personelin, terfi edilecek rütbe için önceki yıllarda yazılı ve sözlü sınavlarda aldığı puanlar ve yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimi geçerli kabul edilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
Anılan fıkrada yer alan bu düzenleme yoluyla rütbe terfi sınavları ile yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitim programına katılımda elde edilen sonuçların sonradan ortaya çıkan hukuki durumlar sonrasında da geçerliliğinin korunmasının amaçlandığı açıktır. Anılan hükmün yargı kararlarının uygulanmasını engelleyen bir etkisi olamayacağı gibi, daha önce rütbe terfi sınavlarında başarılı olanlar bakımından kazanılmış hakları korumayı da hedeflediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle Yönetmeliğin 38. maddesi 2. fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacının katıldığı rütbe terfi sözlü sınavı ile bu sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemler yönünden yapılan değerlendirme :
Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin iş bu davaya konu edilen hükümlerinde yukarıda yer verilen gerekçeler doğrultusunda herhangi bir hukuka aykırılık görülmemiş ise de, anılan Yönetmeliğin dava konusu bireysel işlemlerin dayanağı hükümlerinden olan 28. maddesinin sözlü sınavın içeriğine ilişkin 3. fıkrası ile 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınava giren adaylar" ibaresinin, başka bir dava kapsamında Danıştay Beşinci Dairesi'nin 26/03/2019 gün ve E:2016/21855, K:2019/2232 sayılı kararıyla iptal edilmesi karşısında, söz konusu sınavdaki puanların belirlenmesi sırasında ilgili Kanun hükmünde öngörüldüğü şekilde ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun bir değerlendirme yapıldığından söz edilmez. Bu nedenle, davacının katıldığı rütbe terfi sözlü sınavı ile bu sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacının rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmemiş ise de, bu tespitin davacının anılan sınavda başarılı olduğu ve terfi hakkı kazandığı anlamına gelmediği, hukuka aykırılığı yargı kararı ile tespit edilen Yönetmelik hükümleri hakkında yapılacak yeni düzenlemelerle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yinelenecek sözlü sınav sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve puana göre ilgili hakkında idarece işlem tesis edileceği, bunun yanında, adı geçenin 01/09/2016 tarihinde yayımlanan 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığı hususunun ise yeniden yapılacak sözlü sınava giriş koşulları kapsamında davalı idarece ayrıca değerlendirileceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle,
1. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Sınav komisyonlarının teşkili" başlıklı 26. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının, "Sınav listelerinin düzenlenmesi" başlıklı 29. maddesinin 1. fıkrasının, "Sınav sonuçlarına itiraz" başlıklı 31. maddesinin ve "Rütbe terfi sınavı sonuçlarının geçerliliği" başlıklı 38. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemi yönünden davanın reddi gerektiği,
2. Davacının katıldığı rütbe terfi sözlü sınavı ile bu sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemlerin iptali gerektiği,
Düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca ayrıc