T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/125
Karar No:2023/278
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1. … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2. … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce (MAPEG) 25/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen Sivas ili hudutlarında bulunan ER:… sayılı IV. Grup maden ruhsatı ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu'nun (Taşınmaz Komisyonu) … tarih ve …sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda, davacının istekli olduğu maden ruhsatı ihalesinin uhdesinde kaldığı, yasal yükümlülüklerini yerine getirdiği halde ihaleye onay verilmediği, bunun sebebi olarak Taşınmaz Komisyonu'nca ruhsatlandırılmasının uygun bulunmamasının gösterildiği, Mahkemelerinin ara kararı ile dava konusu işlemin gerekçelerinin sorulduğu, davalı idarelerce sadece dava konusu işlemin Taşınmaz Komisyonu tarafından tesis edildiğinin belirtildiği, kamu yararına yönelik hukuken haklı ve geçerli sayılabilecek başkaca bir sebebin ortaya konulamadığı, idarelerin bireysel ya da düzenleyici işlemler tesis ederken sınırsız bir takdir yetkisine sahip olmadıkları, bu yetkilerini kamu yararına uygun olarak kullanmaları gerektiği, bu işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı mercileri tarafından denetlenmesi sırasında idareyi işlem yapmaya iten sebebin de irdeleneceği, idare hukukunda işlemlerin objektif bir sebebe dayanması gerektiği, sebep unsurunun karar alınmadan veya işlem tesis edilmeden önce var olan ve idareyi belirli bir yönde işlem tesis etmeye götüren hukuki veya fiili durum olarak tanımlandığı, davalı idareler tarafından dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararı ile davacı şirketin ihale onayının uygun bulunmamasını gerektiren hukuki veya fiili durumun ortaya konulması, başka bir anlatımla, işlemin sebep unsurunun belirlenmesi gerektiği, her ne kadar Taşınmaz Komisyonu'nun takdir yetkisi kapsamında işlem tesis etmeye yetkisi bulunmakta ise de, bu yetkinin kamu yararı gözetilerek kullanılması ve tesis edilen işlemin somut gerekçesinin bulunması gerektiği, Mahkemelerinin uyuşmazlığın çözümlenmesine yönelik ara kararına davalı idareler tarafından verilen cevaplar incelendiğinde, dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararının somut ve haklı bir gerekçesi ortaya konulamadığından davacı şirketin ihale onayının uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : …Bakanlığı tarafından, dava konusu ihalenin Bakanlık bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin etme görevi çerçevesinde Taşınmaz Komisyonu'na verilen görev ve yetkiler dikkate alınarak değerlendirildiği, yeterli rekabetin gerçekleşmemesinin yanı sıra sahanın mahiyeti, teklif miktarı ve teklifin kamu yararına uygun olmaması hususları göz önünde bulundurularak ihale komisyonu kararının uygun bulunmadığı, … Genel Müdürlüğü tarafından, Taşınmaz Komisyonu'nun yetkilerinin 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile belirlendiği, maden ruhsatı ihalelerinde ihale bedelinin taban ihale bedeline yakın bedellerle sonuçlanabildiği gibi, ihalelerin taban ihale bedelinin onlarca kat fazlasıyla da sonuçlandırılabildiği, bunun sahanın konumu ve rezerv bilgileri dikkate alınarak piyasa şartlarına göre belirlendiği, taban ihale bedelinin belirlendiği dönemle ihale işlemlerinin nihayete erdiği dönem arasında geçen sürede dahi ciddi farklılıkların söz konusu olduğu, dava konusu işlemin dayanağı olan Taşınmaz Komisyonu kararının sahanın mahiyeti, teklif miktarı, katılımcı sayısı, piyasa şartları, rekabet koşulları ve verilen tekliflerin kamu yararına uygunluğu göz önünde bulundurularak tesis edildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : İdari vesayete ilişkin usul ve esasların kanunla düzenlenmesi gerektiğine yönelik Anayasa'nın 127. maddesi dikkate alındığında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bağlı kuruluşu olan kamu tüzel kişiliğini haiz MAPEG tarafından sonuçlandırılan ihalenin uygun bulunmamasına yönelik Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne dayalı olarak alınan Taşınmaz Komisyonu kararında yetki unsuru bakımından hukuka uygunluk bulunmadığından, temyiz istemlerinin reddi ile dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce 25/05/2022 tarihinde Sivas ili hudutlarında bulunan ER:… sayılı IV. Grup maden sahası arama ruhsatı ihalesi gerçekleştirilmiştir.
İhaleye müracaat eden 2 (iki) istekli arasında açık artırma yapılmış, en yüksek bedeli teklif eden davacı şirketin uhdesinde bırakılmak suretiyle ihale sonuçlandırılmıştır.
İhale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararı, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Taşınmaz Komisyonu'na sunulmuş, Taşınmaz Komisyonu'nun … tarih ve …sayılı kararı ile ihalenin uygun bulunmadığına karar verilmiştir.
İhalenin … tarih ve … sayılı MAPEG işlemiyle iptal edilmesi üzerine bu işlemin dayanağı olarak gösterilen … tarih ve … sayılı Taşınmaz Komisyonu kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinde, ilk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanların diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar göz önüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabileceği, kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanların ihale yoluyla aramalara açılacağı, bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlamanın ancak kanunla düzenleneceği, "İlk müracaat ve ruhsatlandırma'' başlıklı 16. maddesinde, I. Grup (b) bendi madenlerde 50 hektarı, II. Grup (a) ve (c) bendi madenlerde 100 hektarı geçmeyecek şekilde doğrudan işletme ruhsatı, II. Grup (b) bendi madenlerde 100 hektarı, III. Grup madenlerde 500 hektarı, IV. Grup madenlerde 2.000 hektarı geçmeyecek şekilde ve tamamı denizlerde verilen III. ve IV. Grup madenlerde 50.000 hektarı geçmeyecek şekilde, V. Grup madenlerde 1.000 hektarı geçmeyecek şekilde arama ruhsatı düzenleneceği, ihale yolu ile hak sağlanan sahaların ihale bedelinin yatırılmasını müteakip iki ay içinde ön inceleme raporu ile arama dönemi faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi ve ruhsat bedelinin yatırılması hâlinde arama ruhsatı verileceği, ruhsat bedelinin yatırılmaması ve bu belgelerin tamamlanmaması durumunda bu alanların başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna geleceği kuralına yer verilmiştir.
12/09/2018 tarih ve 30533 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelges