T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5204
Karar No : 2022/5656

DAVACI : …
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …

DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av. …,
Hukuk Müşaviri Av. …

DAVANIN KONUSU : İstanbul ili, ... Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinde histoloji ve embriyoloji uzmanı olarak görev yapan davacı tarafından,
1.04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğe ekli Ek-2 sayılı Çizelge'de yer alan hizmet alanı - kadro unvan katsayılarından (HAKUK), "Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Merkezlerinde görev yapan tıbbi histoloji ve embriyoloji uzmanları" için belirlenen (2,20) oranındaki katsayının iptaline,
2. Katsayı düzenlemesi nedeniyle oluşan mağduriyetin giderilmesi istemiyle yapılan 26/08/2020 tarihli başvurunun zımnen reddine yönelik işlemin iptaline,
3. Eksik ödenen döner sermaye ek ödemelerinin işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine,
karar verilmesi istenilmiştir.

DAVACININ İDDİALARI : 04/03/2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'te, mevcut katsayı uygulaması değiştirilmek suretiyle her uzmanlık branşı için farklı katsayı uygulanması esasına geçildiği, söz konusu değişiklik sonrasında, histoloji ve embriyoloji uzmanları yönünden diğer uzmanlık alanlarına göre nispeten daha düşük bir katsayı olan (2,20) rakamının belirlendiği, döner sermaye ek ödemesindeki adalet ve eşitlik ilkelerine aykırı bu uygulamanın kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun ise, idarece zımnen reddedildiği,
Dava konusu Yönetmelik'te belirlenen farklı oranlardaki katsayılar nedeniyle sağlık personeli arasında dengesizlikler oluştuğu, maddi ve manevi mağduriyete yol açıldığı, daha önce yürürlükte olan düzenleme uyarınca aylık 3.000,00-TL civarında ek ödeme almasına karşın, getirilen düzenleme sonrasında bu miktarın aylık 350,00-TL civarına düştüğü,
Anılan Yönetmelik'te hangi nedenle uzmanlık alanları arasında farklı oranlarda katsayı puanlarının belirlendiğine ilişkin açık bir hükmün yer almadığı, uzman hekimlerin özlük haklarında önemli bir değişikliğe gidilirken gerekçeye yer verilmemesi, dayanak belirtilmemesi ve uzmanlık derneklerinden görüş alınmamasının hukuka aykırı olduğu,
Dava konusu düzenlemeyle, histoloji ve embriyoloji uzmanlarının katsayıları (2,40) oranından (2,20) oranına düşürülmekteyken, diğer uzmanlık alanlarının katsayılarının yükseltildiği, örneğin, kadın doğum uzmanlarının katsayısının (3,06) olduğu,
Görev yaptığı tüp bebek merkezinde kademeli ve eşzamanlı olarak tedaviye katıldıkları kadın doğum uzmanı ile tıbbi histoloji ve embriyoloji uzmanlarının farklı katsayılarla ödeme almalarının Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, yapılan düzenlemenin, uzmanlarca verilen emeğin değersizleştirilmesi anlamına geldiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Usul (süreaşımı) yönünden, Danıştayın yerleşik içtihadı uyarınca, her bir ödeme, noksan ödeme veya ödememe halinin ayrı idari işlem olduğu, davacı tarafından, iddia olunan eksik ödeme yapılması işlemleri hakkında 60 gün içinde dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında idareye başvuruda bulunulması gerektiği, 26/08/2020 tarihinde idarelerine yapılan başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine 15/12/2020 tarihinde açılan davada, başvuru tarihinden geriye doğru 60 günlük süre ve dava tarihinden geriye doğru 120 günlük süre aşıldığından, bireysel işlem yönünden davanın 17/08/2020 tarihinden öncesine yönelik kısmının süreaşımı nedeniyle reddinin gerektiği, esas yönünden ise, 01/04/2020 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun’un 5. maddesinde, sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve verimli hizmet sunumunun teşvik edilmesi amacıyla döner sermaye gelirinden ek ödeme yapılabileceğinin belirtildiği, oran usul ve esaslarının belirlenmesi yetkisinin Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığına verildiği, yapılan düzenlemede, performansa dayalı ödeme sisteminin benimsendiği,
14/02/2013 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelikte, tıbbi işlemler puanı bulunan klinisyen uzman tabipler ile laboratuvar hizmetlerinde ve üremeye yardımcı tedavi merkezlerinde görev yapan uzmanların ek ödeme kadro-unvan katsayılarının aynı oranda (2,40) olarak belirlendiği,
Laboratuvar hizmetleri ve üremeye yardımcı tedavi merkezlerinde görev yapan personel yönünden tıbbi işlem puanı öngörülememesi, bu uzmanlara sağlık tesisi ortalaması üzerinden ödeme yapılması, kaliteli ve verimli sağlık hizmeti sunumu açısından branşlar arasındaki performans ölçümünün belirlenmesi ihtiyacının doğması üzerine, dava konusu Yönetmelikle ek ödemeye esas kadro-unvan katsayılarının yeniden düzenlendiği, yeniden yapılan düzenlemede 5300 civarındaki tıbbi işlem türünün eğitim, beceri, risk ve işlemin başından sonuna bizzat hekim tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği gibi kriterlerin dikkate alındığı,
Tıbbi işlemler puanı elde eden personelin puanının doğrudan (işlem üzerinden), mikrobiyoloji laboratuvarı ve üremeye yardımcı tedavi merkezlerinde çalışanlar ile bunların yan dallarının performanslarının ise, dolaylı olarak (puan elde eden hekimlerin ortalaması üzerinden) ölçüldüğü,
Dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin (I) bendinde, hizmet alanı-kadro unvan katsayısının(HAKUK) Ek-2 sayılı Çizelge'de belirtilen katsayı olarak tanımlandığı, anılan Çizelge'de ise, tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitim süresi, muayene, invaziv girişim (ameliyat, anestezi vb.) acil hastaya müdahale, nöbet hizmetlerine katılım, tehlikeye maruziyet (gaz, radyasyon vb.) ve tıbbi kötü uygulamaya ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortası risk grupları gibi kriterler gözetilerek her uzmanlık dalı için farklı olacak şekilde belirleme yapıldığı, ayrıca HAKUK belirlemesinde, ana dal ve bunların yan dalları arasında ihtisaslaşma nedeniyle belirli oranda artışa gidildiği,
Tıbbi işlemler puanı bulunan ve gelire katkı sağlayan uzmanlara, tıbbi işlemler puanı bulunmayan, ancak gelire katkı sağlayan uzmanlardan daha yüksek oranda HAKUK puanı belirlenmesinin performans sisteminin doğal sonucu olduğu,
Branşlara ait kadro unvan katsayılarının belirlenmesinde, 1- Tıbbi işlemler puanı bulunan ve gelire katkı sağlayan tabipler (Belirlenen 5300 kalem işlemi gerçekleştiren tabipler), 2- Tıbbi işlemler puanı bulunmayan ancak gelire katkı sağlayan tabip ve uzmanlar (Biyokimya ve mikrobiyoloji laboratuvarları ve üremeye yardımcı tedavi merkezlerinde görev yapanlar) 3- Tıbbi işlemler puanı bulunmayan ve gelire katkı sağlamayan tabipler (Anatomi, fizyoloji vb) şeklinde ayrıma gidildiği, işlem sayısı yüksek olduğundan, tahlil ve tetkik işlemleri için Yönerge'de tıbbi işlemler puanı öngörülmediği, dolayısıyla, laboratuvar hizmetleri ve üremeye yardımcı tedavi merkezlerinde görev yapanların ek ödemelerinin sağlık tesisi ortalaması esas alınarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı,
Histoloji ve Embriyoloji, tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji uzmanlarının işlemleri puanlanmadığından, gelire yaptıkları katkı gözetilerek, katsayılarının (2,20) olarak belirlendiği, yapılan belirlemede, ek ödemelerin sağlık tesisi ortalaması esas alınarak hesaplandığı hususunun göz önünde bulundurulduğu, tıbbi işlemler puanı bulunmayan ve gelire katkı sağlamayan (anatomi, fizyoloji, vb.) uzmanlar yönünden ise, (1,10) oranının belirlendiği,
Tedavi sürecinde ameliyat ile invaziv girişim yapan ve poliklinik hizmeti veren klinisyen branş hekimlerinin performansının, laboratuvar ve üremeye yardımcı tedavi merkezlerinde çalışanlardan farklı şekilde, tıbbi işlemler puanı uyarınca belirlenmesinin, eşitlik ve hakkaniyet ilkesine aykırı olmadığı, her hangi bir kriter belirlenmeksizin tüm çalışanlara eşit oranda ödeme yapılmasının dayanak Kanun’a ve performans sisteminin amacına aykırı olacağı, Anayasa Mahkemesi'nin 23/11/2006 tarih ve E:2003/108, K:2006/107 sayılı kararında, anestezi uzmanlarına diğer uzmanlara göre daha fazla ek ödeme yapılmasında hukuka ve eşitlik ilkesine aykırılık bulunmadığına karar verildiği,
Tıbbi işlemler puanı alan personelin ek ödemelerinin, işlem performansına bağlı olması nedeniyle zaman zaman hastane ortalaması altında veya üstünde kalabildiği, ancak sağlık tesisi ortalaması üzerinden ödeme verilen personelin hastane ortalamasından puan elde etme kaygısı bulunmaksızın ödeme almasının, belirtilen personelin lehine bir durum olduğu, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde ve tesis edilen dava konusu bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : 04/03/2020 tarihli ve 31058 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından, genel düzenleyici işlemin ilgili kısımlarının iptali istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu bireysel işlem ile yoksun kalınan parasal hakların tazmini istemi yönünden ise, 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun uyarınca verilen yetkiye uygun olarak hazırlanan dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen kısmında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığından, bu kısımlar yönünden davanın esastan reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ :Dava, Eğitim ve Araştırma Hastanesinde histoloji ve embriyoloji uzmanı olarak görev yapan davacı tarafından, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları (HAKUK)" başlıklı tablonun, "Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) merkezlerinde görev yapan tıbbi histoloji ve embriyoloji uzmanları" için "2,20" olarak belirlenen hizmet alanı-kadro unvan katsayı düzenlemesi ile bu düzenleme nedeniyle oluşan mağduriyetin giderilmesi yolunda yapılan başvurunun zımnen reddine yönelik işlemin iptali ve yoksun kalınan hakların tazmini istemiyle açılmıştır.
Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 02/11/2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 663 sayılı KHK'nin 58. maddesi ile değişik 5. maddesinin 1. fıkrasında, "(…) döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabilir. Sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûlleri, personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü, aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Bakanlık merkez teşkilatı ile Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (laboratuvarlar hariç) ve Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun merkez teşkilatında görev yapanlar dışındaki personele, (…) döner sermaye gelirlerinden, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri ile teknik hizmetler sınıfı kadrolarına atanmış olup Kurumun analiz ve kontrol laboratuvarlarında fiilen görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden dördüncü fıkra uyarınca Bakanlık döner sermaye hesabına aktarılan tutardan birinci fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde bir ayda yapılacak ek ödemenin tutarı, ilgili personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının, eğitim görevlisi ile uzman tabip kadrosuna atanan profesör ve doçentlerde yüzde 800'ünü, uzman tabip ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile uzman diş tabiplerinde yüzde 700'ünü, pratisyen tabip ve diş tabipleri ile uzman eczacılarda yüzde 500'ünü, idarî sağlık müdür yardımcısı, idarî halk sağlığı müdür yardımcısı, hastane müdürü ve eczacılarda yüzde 250'sini, başhemşirelerde yüzde 200'ünü, diğer personelde ise yüzde 150'sini geçemez. Sağlık Bakanlığı tarafından, Maliye Bakanlığının onayı ile belirlenen özellikli tıbbi işlemler karşılığı yapılacak ek ödemelerde, yüzde 800 ve yüzde 700 oranları beş kat artırılarak uygulanır. İşin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 150 oranı, yüzde 200 olarak uygulanır. Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak profesör, doçent ve eğitim görevlilerine bu fıkradaki oranların yüzde 50’sini, tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlara bu fıkradaki oranların yüzde 30’unu, diğer personele yüzde 20'sini geçmeyecek şekilde ayrıca ek ödeme yapılır. Sözleşmeli olarak istihdam edilen personele yapılacak ek ödemenin tutarı ise, aynı birimde aynı unvanlı kadroda çalışan ve hizmet yılı aynı olan emsali personel esas alınarak belirlenir ve bunlara yapılacak ek ödeme hiçbir şekilde emsaline yapılabilecek ek ödeme üst sınırını geçemez. Bu fıkra uyarınca personele her ay yapılacak ek ödeme net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamaz. Bu madde uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanuna dayanılarak 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına B