Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-2-38 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 15-37/573-195
Karar Tarihi : 06.10.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Remzi Özge ARITÜRK, Feyami ÇAĞLAYAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - BSH Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş
Temsilcisi: Av. Banu TÜZMEN
Fatih Sultan Mehmet Mah. Balkan Cad. No:51
34771 Ümraniye/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: BSH Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş ve perakendeciler arasında
akdedilen Marka Münhasır Bayilik Anlaşması'na menfi tespit verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.08.2015 tarihinde giren bildirim üzerine
düzenlenen 17.09.2015 tarih ve 2015-2-38/MM sayılı Muafiyet Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, BSH Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BSH)
ile bayiler arasında akdedilen Marka Münhasır Bayilik Anlaşması’nın (Sözleşme) 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesine
aykırılık teşkil etmesi nedeniyle söz konusu Sözleşme’ye menfi tespit belgesi
verilemeyeceği, ancak anılan Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. BSH
(4) BSH, 1967 yılında Robert Bosch GmbH Stuttgart ile Siemens AG Munich’in ortak
girişimiyle kurulan bir şirkettir. BSH Bosch und Siemens Hausgerate'nin Türkiye'deki
iştiraki BSH Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş., ana markaları Bosch ve Siemens, özel
markası Gaggenau ve yerel markası Profilo ile Türkiye’de 1992 yılından bu yana faaliyet
göstermektedir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(5) BSH’nin ürün portföyünü, fırın, bulaşık makinesi, çamaşır makinesi, buzdolabı, derin
dondurucu, elektrikli süpürge, ani su ısıtıcısı ve termosifon, ev konfor ürünleri ve
elektronik cihazlar gibi küçük ve büyük ev aletleri oluşturmaktadır. Diğer taraftan, BSH
tarafından sağlanan pazar payına ilişkin bilgilerde, BSH’nin üretimini yaptığı ürünleri,
soğutucu, çamaşır makinesi, fırın, bulaşık makinesi ürün grupları şeklinde sınıflandırdığı
görülmüştür. Bu bağlamda, BSH ürünlerine yönelik ilgili ürün pazarının tanımlamasına
ilişkin değerlendirmede bir üst pazar olarak “dayanıklı tüketim malları” veya müstakil
15-37/573-195
2/5

olarak her bir alt ürün segmenti özelinde ve ayrı ayrı pazar tanımlarına gidilip
gidilemeyeceği belirlenmelidir.
(6) İlgili ürün pazarı tespit edilirken ürünlerin nihai tüketici gözünde nitelikleri, kullanım
amaçları ve fiyatları açısından benzer olmaları ve birbirleriyle ikame edilebilmeleri önem
taşımaktadır. Tüketici gözünden bakıldığında buzdolabı, çamaşır makinesi gibi ürünlerin
nitelik ve kullanım amacı bakımından ikame edilemez olduğu ve ürünler arası fiyat
farklılığı bulunduğu açıktır. Pazarın daha geniş (dayanıklı tüketim malları pazarı olarak)
belirlenip belirlenemeyeceği tespit edilirken, bir ürün çeşidi dışında tüm ürünlerinin
fiyatını arttıran bir bayinin müşterilerinin bütünüyle diğer bayiye ya da bayilerin rakibi
olabilecek büyük elektronik perakendecilerine geçip geçmeyeceği değerlendirilmelidir.
(7) Dayanıklı tüketim malları, içeriğinde çok sayıda ve çeşitli ürün grubunu barındıran farklı
alt segmentlerden teşekkül etmektedir. Sektörde genel olarak üreticiler tüketiciye
doğrudan satış yapmamakta, münhasır ve münhasır olmayan bayiler aracılığıyla satış
yapmaktadır.
(8) Tüketicilerin dayanıklı ürün alım sıklığı düşüktür. Bu itibarla alım sıklığı düşük olan söz
konusu mallar bakımından tüketiciler, ürünler arası fiyat ve kalite farklılıklarına dikkat
etmekte, satın almadan önce çeşitli mağazaları araştırmaktadır. Dolayısıyla, tüketici bu
nitelikte bir ürün alırken sadece marka imajıyla yetinmeyecek, yapacağı alımı parasal
değer olarak yüksek bulduğu ve ürünün kullanım süresi uzun olduğu için ürünün bütün
özelliklerine dikkat edecek, ürünler arası farklılıklar konusunda daha fazla bilgi
edinmeye çalışacak ve bunun için de daha yüksek arama maliyetine katlanmayı kabul
edecektir. Bu çerçevede, göreli olarak buzdolabı dışındaki tüm ürünlerinin fiyatını
yükselten bir elektronik perakendecisi, buzdolabı fiyatı nedeniyle tüketici tarafından
tercih edilebilecektir.
(9) Konuyla ilgili geçmiş tarihli Rekabet Kurulu kararları ele alındığında ise pazar tanımının
dosya bazında yapılmış olduğu görülmüştür. Örneğin 19.02.2015 tarihli ve 15-08/107-44
sayılı Kurul kararında, sektör ve pazar ayrıntıları ile incelenerek, dayanıklı tüketim
malları pazarı olarak tanımlanan üst pazarda fırın, buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık
makinesi, derin dondurucu, kurutma makinesi, elektrikli süpürge, ani su ısıtıcı ve
termosifon gibi birçok ürünün özellikle kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından
tüketiciler gözünde farklılaşması nedeniyle farklı birer ilgili ürün pazarı oluşturduğu ifade
edilmiştir.12.06.2012 tarih ve 12-32/916-275 sayılı kararda ise “ilgili ürün pazarları ürün
bazında ve ayrı ayrı olmak üzere buzdolabı (soğutucular), bulaşık makinesi, elektrikli
süpürge, çamaşır makinesi, çamaşır kurutma makinesi, mikrodalga fırın, panel
televizyon, fırın, ocak, küçük ev aletleri perakende satış pazarları ve dosya kapsamında
ayrıca bir ayrıma gidilmesi gereği bulunmadığından diğer elektronik eşya perakende
satış pazarı olarak belirlenmiştir.” denilmek suretiyle pazar tanımında bütüncül yorum
tercih edilmiştir.
(10) Sonuç olarak, yukarıda yer verilen açıklamalar, adı geçen Kurul kararları, BSH’den elde