Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-13 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-30/523-259
Karar Tarihi : 06.09.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Arslan NARİN (İkinci Başkan)
Üyeler : Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK,
B. RAPORTÖRLER: Hasan ADIYAMAN, Arın Özge HİMMETOĞLU, Çiğdem KIR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Baymak Makina San. ve Tic. A.Ş.
Orta Mah. Akdeniz Sok. No:8 Tuzla/İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Baymak Makina San. ve Tic. A.Ş.’nin bayileri arasında
ayrımcılık yapmak ve başvuru sahibine ürün sağlamayı reddetmek suretiyle 4054
sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 15.03.2018 tarih ve 2178
sayı ile giren gizlilik talepli başvuruda özetle, Baymak Makina San. ve Tic. A.Ş.
(BAYMAK) ile başvuru sahibi arasında Baymak A.Ş. (…..) Sözleşmesi (Bayilik
Sözleşmesi) imzalandığı, Bayilik Sözleşmesi’nin süresiz olduğu, başvuru sahibinin
münhasır bayi olarak çalışacağının, sözleşme ekinde yer alan ürünler haricinde marka
ve ürün satamayacağının sözleşmenin 14. maddesinde yer alan rekabet etmeme
yükümlülüğü ile hüküm altına alındığı, Bayilik Sözleşmesi’nde ürün bedellerinin fiyat
listesi ile belirleneceğinin ve toplu iş alımlarında özel fiyat ve iskonto uygulamalarının
yapılabileceğinin belirtildiği, BAYMAK’ın başvuru sahibine, dağıtıcı/toptancı bayilerin
tüketiciye satış hakkı olmaksızın sadece kendi alt bayilerine satış hakkı olduğunu,
yetkili teknik servislerin sadece ürünlerine ilişkin servis hizmeti alacak tüketicilere
hizmet vereceğini ve ürün satışı yapmayacağını taahhüt ettiği ancak uygulamada söz
konusu taahhüde aykırı davrandığı, başvuru sahibinin BAYMAK’tan izin almadan
toptancı/dağıtıcı bayilere satış yapamayacağının belirtildiği, BAYMAK’ın başvuru
sahibine karşı birçok kez ürün kısıtlaması, iskonto talebine cevap vermeme veya
reddetme ve mal vermeme gibi rekabeti kısıtlayıcı uygulamalarda bulunduğu,
BAYMAK’ın bu tutumu ile bayileri arasında ayrımcı uygulamalar gerçekleştirdiği iddia
edilerek konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı
Kanun) kapsamında incelenmesi talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Söz konusu başvuruya istinaden hazırlanan 28.03.2018 tarih
ve 2018-1-13/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 05.04.2018 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve 18-10/191-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Önaraştırma sürecinde 31.07.2018 tarihinde BAYMAK’ta yerinde inceleme, 01.08.2018
tarihinde ise başvuru sahibi ile görüşme yapılmıştır. Ayrıca dosya kapsamında
değerlendirilmek üzere BAYMAK’tan talep edilen bilgi ve belgeler 06.08.2018 tarih ve
18-30/523-259
2/9

5563 sayı, 14.08.2018 tarih ve 5733 sayı, 17.08.2018 tarih ve 5833 sayılı yazılar ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(5) Önaraştırma sonucunda düzenlenen 17.08.2018 tarih ve 2018-1-13/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu 06.09.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüştür.
(6) Yapılan görüşmeler sonucunda, dosya konusu BAYMAK’ın bayilik sözleşmelerindeki
dikey kısıtmalara ilişkin iddialar bakımından 18-30/523-M sayı ile BAYMAK hakkında
soruşturma açılmasına karar verilmiş olup bayileri arasında ayrımcılık yapması ve
başvuru sahibine ürün sağlamayı reddetmesi gibi uygulamalarla 4054 sayılı Kanun’un
4. ve/veya 6. maddesini ihlal ettiği iddiasına ilişkin olarak işbu karar alınmıştır.
(7) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Dosya kapsamında, BAYMAK ile farklı statüye sahip
bayileri arasında imzalanan sözleşmelerin bir kısmında, süresiz veya belirsiz süreli
rekabet etmeme yükümlülüğünün bulunması anılan sözleşmelerin tamamında yeniden
satış fiyatının tespiti niteliğinde hükümlerin yer alması, BAYMAK’ın fiili uygulamalarla
bayilerinin internet üzerinden satış yapmalarını engellemesi hususlarına ilişkin olarak
BAYMAK hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması
gerektiği, diğer yandan, BAYMAK’ın bayileri arasında ayrımcılık yapmak ve başvuru
sahibine ürün sağlamayı reddetmek gibi uygulamalarla 4054 sayılı Kanun’un 4.
ve/veya 6. maddesini ihlal etmediği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüs - BAYMAK
(8) 1969 yılında İstanbul’da kurulan BAYMAK, Tepeören’de toplam 60.000 m2 alan
üzerinde kurulu iki üretim tesisi ile faaliyetlerini sürdürmektedir. Teşebbüsün %(…..)
oranındaki hissesi Baxi Holding GMBH, %(…..) oranındaki hissesi BDR Thermea
Group B.V. ve %(…..) oranındaki hissesi Baymak Makine San. ve Tic. A.Ş.’ye aittir.
Kombi, yoğuşmalı kombi, klima, panel radyatör, hidrofor, kalorifer kazanları, duvar tipi
yoğuşmalı kazanlar, merkezi kazanlar, jeneratör, şofben, termosifon, her türlü makine
tesisat ve inşaat malzemesi imalatı ile bu ürünlerin montajı, tamiri, bakımı ve servisi
konularında hizmet sunan BAYMAK, üretici bir firma olup, ürün gamında yer alan
ürünlerin satışını farklı bayilik statülerine sahip bayileri aracılığıyla gerçekleştirmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) BAYMAK’ın içinde bulunduğu iklimlendirme (ısıtma-soğutma) sistemleri sektörü,
konutsal ve endüstriyel bazda merkezi ve bireysel ısıtma-soğutma ihtiyaçlarını
karşılayacak ürün ve hizmetlerin pazarlandığı bir sektördür. Isıtma, soğutma,
havalandırma ve iklimlendirme sektörü genel itibarıyla kapalı mekânlardaki havanın
fiziksel şartlarını değiştirmek amacıyla kullanılmakta olan her çeşit cihazı
kapsamaktadır. Burada sözü edilen şartlar, ortamdaki havanın sıcaklığı, nemi, temizliği
ve hareketidir.
(10) İklimlendirme (ısıtma-soğutma) sistemleri sektöründe çok sayıda ve farklı özelliklere
sahip ürünler yer almaktadır. Örneğin ısıtma cihazları sektöründe, kombi, her çeşit
kazan ve radyatör gibi mekânları ısıtmada kullanılan ürünler ile boyler ve güneş enerjisi
sistemleri gibi sıcak su sağlama amaçlı ürünler yer almaktadır. Soğutma ve
havalandırma sektöründe klima sistemleri yer almakta olup, ürünleri kullanım yerine
göre bireysel klimalar, hafif merkezli klimalar ve merkezi klimalar olarak üç gruba
ayrılmaktadır. Sektörde en çok kullanılan yan ürünleri ise pompa, vana, boru ve yalıtım
ürünleri oluşturmaktadır.
18-30/523-259
3/9

(11) Türkiye ısıtma-soğutma ticaret hacmi 2014 yılında 12 milyar ABD Doları değerine
ulaşmıştır1. Isıtma-soğutma pazarındaki firmaların sayısı oldukça fazladır. Sektörde
Vaillant, ECA, BAYMAK, Demir Döküm, Alarko, Ferroli, Ariston, Bosch, Buderus,
Viessmann, TermoTeknik, Daikin-Airfel gibi firmalar yer almakta olup, 2015 yılı
itibarıyla kombi üretiminde 14, panel radyatör üretiminde 25, kazan üretiminde ise
157'si TSE belgeli 560 firmanın faaliyet gösterdiği tahmin edilmektedir. Ayrıca, boyler
ya da radyatörleri üreten küçük ve orta ölçekli çok sayıda teşebbüs bulunduğu ifade
edilmektedir2.
(12) Hem ısıtma hem de soğutma alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin bir kısmı sadece
ithalatçı ya da sadece üretici olabildiği gibi bir kısmı da hem üretici hem ithalatçı
konumundadır. Gerek ısıtma gerek soğutma gerekse pompa ve basınçlı aletler
pazarlarında çok sayıda firmanın faaliyet gösterdiği, hiçbir firmanın tek başına çok
yüksek pazar paylarına sahip olmadığı ve ithal ürünlerin yarattığı rekabetçi baskı
dikkate alındığında her üç alanda da yoğunlaşmanın yüksek olmadığı görülmektedir.3
(13) Kurul’un 21.02.2007 tarih ve 07-15/142-45 sayılı kararında ilgili ürün pazarı
değerlendirmesinde, ısıtma cihazları grubu içinde yer alan belirli ürünlerin talep ikamesi
yönüyle daha homojen alt gruplara ayrılabilmesinin mümkün olduğu, ayrıca örnek
olarak bir klimanın hem ısıtma hem de soğutma amaçlı kullanımının mümkün olduğu
ya da termosifon ve şofben gibi esasen su ısıtma işlevi gören cihazların yerine merkezi
kazan ve boyler ünitesinden oluşan bir sistemle de bu sorunun çözümlenebiliyor
olmasının farklı cihazlar arasında sınırlı olsa da, kullanım amaçları bakımından talep
ikamesi olanağını gündeme getirdiği belirtilmiştir. Ancak tüketici gözünde fiyatları ve
kullanım amaçları bakımından ele alınan ürünler açısından tam bir ikamenin
olamayacağı değerlendirmesi yapılmıştır. Konu arz ikamesi boyutuyla da ele alınmıştır.
Bu noktada gerek ısıtma cihazları gerekse soğutma cihazları ve bunlara ilişkin yan
ürünler niteliğindeki pompa ve hidrofor gibi su basınçlandırma ekipmanı bakımından bu
cihazlar arasında arz ikamesinin mümkün olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.
Nihayetinde dosya kapsamında teşebbüsün faaliyetinin bulunduğu ürün grupları
dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları “ısıtma cihazları”, “soğutma, havalandırma, klima
cihazları”, “su basınçlandırma cihazları” ile tüm bu pazarlarda yer alan ürünlere ilişkin
“tamir ve bakım/onarım hizmetleri” pazarları olarak belirlenmiştir.
(14) Kurul’un 17.06.2004 tarih ve 04-42/494-120 sayılı BAYMAK’a ilişkin kararında,
BAYMAK’ın portföyünde yer alan her bir ürün grubunun tüketici nezdinde ikame ürünler
sayılamayacağı göz önünde bulundurularak, söz konusu ürünlerin her biri farklı ürün
pazarları altında olmak üzere, ilgili ürün pazarları "kaynatıcılar pazarı", "su ısıtıcıları
pazarı", "radyatör pazarı", "klima pazarı" ve "sıhhi tesisat pazarı" olarak belirlenmiştir.
(15) Dosya konusu iddiaların temelinde, BAYMAK’ın merkezi ısıtma ve soğutma sistemleri
sektöründe kendi markasına ait merkezi sistem cihazlarının bayilik sistemi aracılığıyla
satışı yer almaktadır. BAYMAK’ın ürün gamında merkezi ısıtma kazanı, yoğuşmalı
kalorifer kazanı, kombi kazanları ve şofben, elektrikli termosifon, sıvı yakıt brülörleri,
hidrofor, serpantinli boyler, güneş kollektörleri ve genleşme tankı gibi hemen hemen
merkezi ısıtma ve soğutma sistemleri sektöründe yer alan tüm ürünler bulunmaktadır.
BAYMAK’ın faaliyette bulunduğu ürün grupları dikkate alınarak ve yukarıda değinilen
önceki Kurul kararları ışığında, ilgili ürün pazarları “ısıtma cihazları”, “soğutma,
havalandırma, klima cihazları”, “su basınçlandırma cihazları” ile tüm bu pazarlarda yer

1 Türkiye İklimlendirme Sanayi Sektör Raporu (Kasım 2015).
2 07.07.2015 tarih ve 15-28/304-86 sayılı Kurul kararı.
3 21.02.2007 tarih ve 07-15/142-45 sayılı Kurul kararı.
18-30/523-259
4/9

alan ürünlere ilişkin “tamir ve bakım/onarım hizmetleri” pazarları olarak
belirlenebilecektir. Bununla birlikte, gerek BAYMAK’ın merkezi ısıtma ve soğutma
sistemleri sektöründe yer alan hemen hemen tüm ürünleri üretebilmesi ve servis
hizmetlerini yapabilmesi gerek dosya konusu başvurunun bahse konu sektörde
özellikle bir ürün grubuna yönelik olmaması nedeniyle, işbu dosya kapsamında ilgili
ürün pazarı “merkezi ısıtma/soğutma sistemleri ve servis hizmetleri” pazarı olarak
belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(16) BAYMAK, ticari faaliyetini tüm Türkiye coğrafyasında bulunan bayi ve servisleri
aracılığı ile gerçekleştirmektedir. Dosya konusu ürünler bakımından pazara giriş, arz
kaynaklarına ulaş