(2709 S. K. m. 157) (5510 S. K. m. 1, 63, 65, 72, 106, Geç. m. 12) (211 S. K. m. 66) (1602 S. K. m. 20) (2577 S. K. m. 9) (UYM. MAH. 05.04.2010 T. 2009/278 E. 2010/86 K.) (UYM. MAH. 06.02.2012 T. 2011/210 E. 2012/10 K.) (UYM. MAH. 21.05.2012 T. 2012/28 E. 2012/111 K.)

Davacı, 18.10.2012 tarihinde AYİM kayıtlarına geçen dava dilekçesinde özetle, Ağustos 2010-Ağustos 2012 tarihleri arasında KKTC Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı Sahil Güvenlik Komutanlığındaki görevi esnasında Girne Asker Hastanesinden kendisinin ve oğlu İ.A.'ün Ankara GATA Komutanlığına sevk edilerek tedavisinin yapıldığını, harcırah ödenmesi için müracaat ettiğini, ödemenin SGK tarafından yapılacağının bildirildiğini, SGK Yurtdışı Harcırah işlemleri ile uğraşan birime bizzat 10.09.2012 tarihinde başvurduğunu, ödeme yapılmayacağının bildirildiğini, Girne Asker Hastanesinde tedavi ve teşhis imkanları yeterli olmadığından şahsı ve oğlunun sağlık konusundaki harcamaların davalı idarece kusursuz sorumluluk ilkeleri uyarınca tazmini gerekli olduğunu belirterek kendisi ve oğlu için 5510 Sayılı kanunun 63'üncü maddesi uyarınca yurtiçi sağlık sunucularından sağlaması esnasında yaptığı 1,184,66 TL yol ve iaşe/ibade günlük harcırahın tarafına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

AYİM Genel Sekreterliğinin 16.11.2012 tarih Gensek.2012/3888/İda. İşl.Md. sayılı yazısı ile dava konusunun AYİM'nin görevine girmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmesi için dosya AYİM 3'üncü Daire Başkanlığına gönderilmiştir.

Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, davacının Kıbrıs Türk Barış Komutanlığında görev yaptığı sırada kendisinin ve oğlu İ.A.'ün tedavi için Girne Askeri Hastanesinden Ankara GATA Komutanlığına sevk edildiği, davacının 1.184,06 TL iaşe ve yol giderinin ödenmesini dava konusu yapıldığı anlaşılmıştır.

211 Sayılı İç Hizmet Kanununun 66'ncı maddesinde subay, askeri memur ve astsubayların rahatsızlanması halinde tedavi için gerekli olan malzeme ve reçete muhteviyatının kıta, askeri kurum veya askeri hastanece aynen verileceği, malzeme ve reçete muhteviyatının mevcut olmaması halinde bedelin Milli Savunma Bakanlığı veya Jandarma Genel Komutanlığı veyahutta Sahil Güvenlik Komutanlığı bütçesinden nakden ödeneceği, aynı kanunun 69'uncu maddesinde subay, askeri memur ve astsubay ailelerinin bu kanunun 59'uncu maddesinden aynen yararlanacağı belirtilmiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanununun amaç başlıklı 1'inci maddesinde, bu kanunun amacının sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak, bu sigortadan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklan, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılama yöntemlerini belirlemek olduğu açıklanmış, 63'üncü maddesinde kişilerin hastalanmaları halinde ayakta ve yatarak hekim tarafından yapılacak muayene, hekimin göreceği lüzum üzerine teşhis için gereken muayene ve tetkikler ve tedavi giderlerinin karşılanacağı, finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedavi yöntemleri ile sağlık hizmetlerinin türlerinin ödeme usul ve esasların Sağlık Bakanlığının görüşünün alınarak Kurum tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır. 5510 Sayılı kanunun yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri başlıklı 65'inci maddesi, Hekimin veya diş hekiminin muayene veya tedavi sonrası tıbben göreceği lüzum üzerine genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanmaları için muayene ve tedavi edildikleri yerleşim yeri dışına yapılan şevkinde, ayakta tedavilerde kendisinin ve bir kişi ile sınırlı olmak üzere refakatçisinin gidiş ve dönüş yol gideri ve gündelikleri, yatarak tedavilerde ise gidiş ve dönüş tarihleri için gündelikleri ile yol gideri Kurumca karşılanır.

Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yatarak tedavileri sırasında, hekimin veya diş hekiminin tıbben göreceği lüzum üzerine yanında kalan refakatçinin yatak ve yemek giderleri bir kişi ile sınırlı olmak üzere Kurumca karşılanır.

Yurt içinde veya yurt dışına yapılan şevkler nedeniyle ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin tutarı 72'nci maddede belirtilen Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenir.

Sürekli iş göremezlik veya malûllük durumlarının tespiti, kontrolü veya periyodik sağlık muayenesi amacıyla yapılan sağlık hizmeti giderleri ile yol ve gündelik giderleri de bu madde hükümlerine göre ödenir.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir şeklinde düzenlenmiştir.

5510 Sayılı kanunun 106'ncı maddesinde bu kanunun bir kısım hükümlerinin Ekim 2008 ayı başında yürürlüğe gireceği, Geçici 12'nci maddesinde İç Hizmet Kanununun bu kanuna aykırı hükümlerinin 5510 sayılı kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süre ile uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan öncelikle bu husus irdelenmiştir. Anayasanın 157'nci maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olma şartının aranmayacağı belirtilmiş, 1602 sayılı kanunun 20'nci maddesinde de aynı hüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin bir davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

1602 sayılı Kanunun değişik 20'nci maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi olarak sayılmaktadır. İdari işlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden askeri hizmete ilişkin olup olmadığının saptanabilmesi için işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler: İdarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum ve davranışlarının askeri geçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin, askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlemlerdir.

Dava konusu uyuşmazlık, tedaviden dolayı yol gideri ve gündelik ödenmesine ilişkindir. Subay ve astsubaylar ile ailelerinin tedavi giderinin ödenmesine ilişkin esaslar 211 sayılı İç Hizmet kanununda düzenlenmiş iken bütün kamu görevlilerinin tedavi giderine ilişkin esaslar 5510 sayılı kanunla yeniden belirlenmiş, bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren İç Hizmet Kanununun ilgili hükümleri iki yıl süre ile yürürlükte kalmış, bu süre Ekim 2010 ayında dolmuştur. 5510 sayılı Kanun ile bazı istisnalar dışında kamu idarelerinin tedavi giderini ödeme yetkisi kaldırılmış, bu yetki Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına verilmişti