(2709 S. K. m. 125) (1602 S. K. m. 43, 66)

SAVUNMANIN ÖZETİ: USUL YÖNÜNDEN, Davacının 08.01.2010 tarihinde rahatsızlandığı tarihten itibaren 1 yıllık süre içerisinde zorunlu idari müracaatın yapılmamış olması sebebiyle davada süre aşımı bulunduğu dikkate alınarak davanın usul yönünden reddine karar verilmesi gerektiği,

ESAS YÖNÜNDEN, davacının sabahleyin rahatsızlanması üzerine sevk edildiği Gümüşsuyu Asker Hastanesinde yaptırdığı tetkik sonuçlarını henüz almadığı bir sırada, kendisinin iyi olduğu yönündeki beyanı üzerine yapılan görevlendirme işlemi sırasında kalp krizi geçirdiği, dava konusu olayda gerek hizmet kusuru, gerekse kusursuz sorumluluk şartlarının mevcut olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği yönünde savunma yapılmıştır.

BAŞSAVCILIĞININ DÜŞÜNCESİ: USUL YÖNÜNDEN, Davacının, 08.01.2010 tarihinde geçirdiği kalp krizi sonrasında 1 yıllık başvuru süresinin 08.01.2011 tarihinde sona erdiği iddia edilmiş ise de, davacının, söz konusu kalp krizi sebebiyle yürütülen tedavilerinin ardından askerliğe elverişli olmadığına dair karar verildiği dikkate alındığında, davacının zorunlu idari müracaatına ilişkin 1 yıllık başvuru süresinin, askerliğe elverişsiz olduğuna dair sağlık kurulu kararının verildiği tarihte başlayacağı: davacının, zarar doğurucu olayı, bütün sonuçları ile birlikte raporun düzenlendiği tarih olan 19.03.2010 tarihinde öğrendiğinin kabulü gerektiği, bu kabule göre. 1602 sayılı Kanunun 43üncü maddesinde düzenlenen 1 yıllık idari başvuru süresinin 19.03.2011 tarihinde dolduğu, bu süre henüz dolmadan önce, 14.01.2011 tarihli dilekçeyle davalı idareye yapılan idari başvuru sonrasında açılan iş bu davada süre aşımı bulunmadığı yönünde.

ESAS YÖNÜNDEN, Rahatsızlığı ile ilgili kesin bir tanı konmaksızın yapılan görevlendirme işlemi sonrasında kalp krizi geçirdiği, bu nedenle, rahatsızlığı üzerine hastaneye sevk edilen ve hastanede yaptırdığı tetkik sonuçlarını almadığı için hasta olup olmadığı ile şayet hasta ise hastalığının ne olduğu anlaşılamayan davacının, araç ikmal görevi ile görevlendirilmesinde hizmet kusuru bulunduğu belirtilerek, davalı idarenin, davacının, uğramış olduğu maddi ve manevi zararları, hizmet kusuru ilkesi uyarınca karşılaması gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Üye Hak.Alb.Kenan KENANın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili, 31.03.2011 tarihinde AYİM kayıtlarına giren dava dilekçesi ile 27.05.2011 tarihinde yine AYİMde kayda geçen cevaba cevap dilekçesinde, özetle: davacı P. Uzm. Çvş. Kadir ARSLANın, İstanbul 1 inci Or. Merkez K.lığı emrinde görev yaptığı sırada, 08.01.2010 tarihinde sabah yoklaması sırasında rahatsızlandığını, sevk edildiği Gümüşsuyu Asker Hastanesi'nde yapılan muayenesi ve tetkikleri sonrasında birliğine geri döndüğünü: rahatsızlığı göz önünde bulundurulmayıp araç ikmali ile görevlendirildiğini, ikmal görevi için yolda giderken kalp krizi geçirmeye başladığını, müteakiben Gümüşsuyu Asker Hastanesi'ne yetiştirildiğini ve ilk tedavilerini müteakip GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesine sevk edildiğini, bu hastanece iki damarına stent takıldığını, müteakiben davacı hakkında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 19.03.2010 tarih ve 322 sayılı raporu ile hakkında askerliğe elverişli değildir' kararı verildiğini, davacıya SGK tarafından adi malul aylığı bağlandığını, davacının kalp krizi geçirmeden rahatsızlığının tespiti mümkün iken, sabah yoklamasında rahatsızlandığı göz önüne alınmayarak araç ikmali ile görevlendirilmesinin kalp krizi geçirmesinde etkili olduğunu: davacının kalp rahatsızlığının kısmen bünyesel, kısmen de içinde bulunduğu yaşam koşullarından kaynaklandığını, davacının görevi esnasında geçirdiği kalp krizi sonucu askerliğe elverişsiz hale geldiğini, olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğunu belirterek uğradığı maddi zararların karşılığı olarak 150.000 TL maddi, manevi zararların karşılığı olarak ise 15.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

AYİM ikinci Dairesinin 01.07.2015 gün ve 2011/575 Esas 2015/1182 Karar sayılı kararıyla davacının bünyesel zayıflığı dikkate alınarak bir miktar maddi ve manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiştir.

Davacı vekili, 22.09.2015 tarihinde kayda giren karar düzeltme talebini içeren dilekçesinde özetle, yargılama giderlerinden bilirkişi ücreti hakkında karar verilmesine rağmen, müvekkili tarafından ödenen diğer yargılama giderlerinden harç ve posta giderleri hakkında bir karar verilmediğini, bu nedenle karar düzeltme talebine konu kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

1602 sayılı Askeri Yüksek idare Mahkemesi Kanununun 66'ncı maddesi, "Daireler ile Daireler Kurulundan verilen kararlar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere, ilamın tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla kararın düzeltilmesi istenebilir.

a. Kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda karşılanmamış olması,

b. Bir ilamda birbirine aykırı hükümler bulunması,

c. Kararın usul ve kanuna aykırı bulunması,..." hükmünü amirdir.

Davacı vekilinin karar düzeltme dilekçesinde ileri sürdüğü hususlar görüşülmüş ve davalı idarenin davacıya maddi ve manevi tazminat ödemesine hükmedildiğinden, davacı tarafından ödenen harç ve posta giderleri hakkında da karar verilmesi gerekirken, bu konuda bir karar verilmemiş olması nedeniyle, talep konusu ilamın bu nedenle hukuka uygun olmadığı değerlendirildiğinden: "yargılama giderlerinden harç ve posta giderleri hakkında bir karar verilmesi amacıyla" davacı vekilinin karar düzeltme isteminin, 1602 sayılı AYİM Kanununun 66'ncı maddesi gereğince kabulüne karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak AYİM 2nci Dairesinin 01.07.2015 gün ve 2011/575 E, 2015/1182 K. sayılı kararının kaldırılarak davanın esastan görüşülmesine karar verilmiştir.

Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacının, İstanbul 1 'inci Or. Merkez K.lığı emrinde görev yaptığı sırada, 08.01.2010 tarihinde sabah yoklaması sırasında rahatsızlanması üzerine sevk edildiği Gümüşsuyu Asker Hastanesi'nde yapılan muayenesi ve tetkikleri sonrasında birliğine geri döndüğü, tetkiklerinin sonuçlarını öğleden sonra alacak olan davacının, birlik komutanlığı marifetiyle araç ikmali ile görevlendirilmesi sonrasında, bu görevi icra ederken yolda kalp krizi geçirmeye başladığı, müteakiben ivedi bir biçimde Gümüşsuyu Asker Hastanesine sevk edilen davacının, sevk edildiği GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesinin 18.01.2010 tarihli kararıyla iki ay hava değişimine gönderildiği, bu hastanece yapılan tedavisi kapsamında, iki damarına stent takıldığı anlaşılan davacının, hakkında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 19.03-2010 tarih ve 322 sayılı raporu ile 'askerliğe elverişli değildir' kararı verildiği: davacının maddi ve manevi zararlarının karşılanması için davalı idareye 14.01.2010 tarihli dilekçeyle yapılan başvurunun dava açma süresi içinde cevap verilmemek suretiyle reddedilmesi üzerine AYİM'de süresinde iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı idarenin süre aşımı iddiası bulunduğundan öncelikle bu husus incelenmiştir.

1602 sayılı AYİM Kanununun 43üncü maddesi, idari eylemlerden haklan ihlal edilmiş olanların Askeri Yüksek idare Mahkemesinde dava açmadan önce, bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevaz verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler.

Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görevden reddi halinde sonradan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılan davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz. hükmüne amirdir.

Davacının geçirdiği kalp krizi sonucunda gördüğü tedaviler sonucunda GATA K.lığı Sağlık Kurulunun 19-03.2010 tarih ve-322 protokol numaralı raporuyla askerliğe elverişli olmadığına karar verildiği, bu raporun 25 Nisan 2010 tarihinde onanarak kesinleştiği, AYİM'in yerleşik içtihatlarına göre bir yıllık idari başvuru süresinin bu tarihten itibaren başladığı, davacının da bu tarihten itibaren bir yıllık süre içinde 14.01.2010 tarihinde davalı idareye başvurduğu bu nedenle davada süre aşımı bulunmadığı anlaşılmakla davanın esastan incelenmesine geçilmiştir.

T.C. Anayasasının 125inci maddesine göre, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği Anayasada belirtilmemiş, bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru isterse kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın, genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin veya işlemin idareye yüklenebilir nitelikte olması ve zarar ile eylem veya işlem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur. Bu şartlardan birinin yokluğu idarenin sorumluluğunu ortadan kaldırır. Bu nedenle ortada bir zarar yoksa veya meydana gelen zararın idari eylem ve işlemle ilgisi bulunmuyorsa, idari faaliyet zararın gerçek nedenini, illiyetini teşkil etmiyorsa, arada illiyet bağı mevcut değilse veya zarara yol açan eylem veya işlem idareye yüklenebilir nitelikte değilse, idarenin sorumluluğu ortadan kalkmaktadır.

Davacı vekili dava dilekçesi ve cevaba cevap dilekçesinde özetle, davacının İstanbul 1inci Or. Merkez K.lığı emrinde görev yaptığı sırada, 08.01.2010 tarihinde sabah yoklaması sırasında rahatsızlandığını, sevk edildiği Gümüşsuyu Asker Hastanesinde yapılan muayenesi ve tetkikleri sonrasında birliğine geri döndüğünü, rahatsızlığı göz önünde bulundurulmayıp araç ikmali ile görevlendirildiğini, ikmal görevi için yolda g