(1111 S. K. Ek m. 1, Geç. m. 43) (1602 S. K. m. 40) (Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmelik m. 4, 5)

Davacı vekili, kayıt altına alınan ve aşamalarda sunduğu dilekçelerde özetle, müvekkilinin Japonyada çalıştığından bahisle ilk taksitini ödeyerek 1998 yılında dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere müracaat ettiğini, bu müracaatının kabul edilmesi üzerine 1999 yılında bir aylık süre ile temel askerlik eğitimini yaptığını, akabinde 04.03.1999 tarihinde Japonyaya, geri döndüğünü, bu arada işyerinin küçülme politikası sebebiyle maaşının yüzde yetmişinin ödenmesi koşulu ile ücretli olarak izine çıkarıldığını, bu nedenle 1999 yılında bir süre Türkiyede bulunduğunu, daha sonra yurt dışında iken kalan dövizin ödenmesi için kendisine yapılan tebligata uyarak 19.11.2010 tarihinde son taksiti ödeyerek yükümlülüklerini tamamladığını, davalı idarenin kesin terhis işlemi aşamasında yapmış olduğu araştırmada bir takvim yılında 6 aydan fazla bir süre yurt içinde bulunması sebebiyle dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarıldığını ve bu hususun 14.02.2011 tarihli işlemle bildirildiğini ve 1111 sayılı kanunun Geçici 43üncü maddesi hükümlerine göre yeniden askerlik hizmetinden yaralanabileceğinin bildirildiğini, buna istinaden müvekkilinin 15.11.2011 tarihinde 2556 Avro daha ödediğini, bu hususun T.C. Tokyo Büyükelçiliği aracılığı ile askerlik şubesine bildirildiğini, söz konusu şubenin adı geçen büyükelçilikten Aralık 2011 tarihli bir yazı ile başvuru belgesini istediğini, daha sonra askerlik şubesi tarafından ödemenin 10.000 Avro altında kaldığı gerekçesiyle müvekkilinin noksan hizmetinin tamamlatılması amacıyla 28.01.2014 tarihli yazı ile kendisine ve mülki makamlara yazı yazıldığını, hali hazırda müvekkilinin Japon Vatandaşı ile evli olduğunu ve 2001 yılından itibaren Japonyada sürekli oturma iznine bağlı olarak bulunduğunu, temel askerlik eğitiminden 12 yıl sonra tesis edilen dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılma işleminin idari istikrar ilkesini ihlal ettiğini, bu nedenlerle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılarak, noksan hizmeti tamamlatma işleminin iptaline ve yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekilinin yürütmenin durdurulmasına ilişkin talebi, Dairemizin 07.05.2014 tarih ve 2014/552 E. sayılı kararı ile kabul edilmiştir.

AYİM Başsavcılığınca davada süre aşımı bulunduğu yönünde düşünce bildirildiğinden öncelikle bu husus incelenmiştir. Zira, dava açma süresi, kamu düzeni ile ilgili olup hak düşürücü nitelikte olduğundan davanın her safhasında dikkate alınması hukuk alanında ihtilafsız kabul edilen bir keyfiyettir. Bu nedenle davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu Mahkememizce öncelikle incelenmiştir.

1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun Dava açma süresi başlıklı 40ıncı maddesi (Değişik: 25/12/1981 - 2568/1 md.) Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açma süresi her çeşit işlemlerde yazılı bildirim tarihinden itibaren kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde altmış gündür. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlardaki hükümlere göre ilan yolu ile bildirim yapılan hallerde, özel kanunda aksine hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihinden itibaren onbeş gün sonra başlar... hükmüne amirdir.

Dava dosyası incelendiğinde, davacının 14.02.2011 tarihli işlemle dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarıldığı, ancak bu kararın davacıya hangi tarihte tebliğ edildiğinin anlaşılamadığı, bu işlemle birlikte davacıya ödemesini 10.000 Avroya çıkarması durumunda yeniden bu haktan yararlanabileceğinin bildirilmesi üzerine 15.11.2011 tarihinde 2556 Avro daha ödemede bulunduğu, bu ödemeye ilişkin evrakların 22.11.2011 tarihli yazı ile T.C. Tokyo Büyükelçiliği aracılığıyla Üsküdar Askerlik Şubesine bildirildiği, anılan şubenin adı geçen büyükelçilikten Aralık 2011 tarihli bir yazı ile davacının dövizle askerlik hizmetine başvuru belgesini istediğini, söz konusu evrağın da 10.01.2012 tarihli yazı ile Üsküdar Askerlik Şubesine gönderildiği, gelen evrakların ilgili askerlik şubesince incelenmesi neticesinde ödemenin 10.000 Avro altında kaldığı gerekçesiyle talebinin kabul edilmediğinin 03.02.2012 tarihli yazı ile bildirildiği, ancak bu kararın da davacıya hangi tarihte tebliğ edildiğinin dosya içeriğinden anlaşılamadığı, bunların yanında davacının 28.01.2014 tarihli yazı ile noksan hizmetli yükümlü takibine alındığı anlaşılmıştır. Bu durumda, açıklanan olayda birden fazla işlem tesis edilmiş gibi görülse de, esasen davacının dövizle askerlik hizmetinden çıkarılması ile sonuçlanan bir işlem ve bunun sonucu olarak da noksan hizmetli yükümlüsü takibine alınması işlemi söz konusudur. Öncelikle davalı idare tarafından tesis edilen işlemin hangi tarihte davacıya tebliğ edildiği anlaşılmamıştır. Bunun devamındaki yazışmaların da davacının talebinin değerlendirilmesine ilişkin olduğu ve ancak yine bu değerlendirmenin sonucunun hangi tarihte davacıya tebliğ edildiğinin de anlaşılamadığı, bu durumda yerine getirilmediği sürece askerlik yükümlülüğünün devam ettiği hususu da dikkate alındığında, 10.03.2014 tarihinde açılan işbu davada süre aşımı bulunmadığı kanaatine varılarak, davanın esastan incelenmesine geçilmiştir.

Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, 1972 doğumlu olan davacının 1991de askerlik çağına girdiği, Japonyada çalışmakta iken 27.10.1998 tarihinde dövizle askerlik yapmak üzere talepte bulunduğu, talebinin kabul edilmesi üzerine ilk taksit tutarını ödemesini müteakip 01.01.1999-01.02.1999 tarihleri arasında temel askerlik eğitimini yaptığı, bakiye döviz ödemesini 19.11.2010 tarihinde tamamlaması üzerine kesin terhis işlemine yönelik yapılan araştırma sonucunda, davacının 1999 yılında temel eğitimini tamamladığı süreler hariç 6 ay 24 gün Türkiyede kaldığının tespit edildiği, bu nedenle davacının dava konusu 14.02.2011 tarihli işlemle dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarıldığı ve 28.01.2014 tarihli yazı ile de noksan hizmetli yükümlü takibine alındığı, bunun üzerine söz konusu işlemin iptali için işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İşlem tar