(2709 S. K. m. 125) (657 S. K. m. 72, 76) (1602 S. K. m. 42) (Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı Ve Kuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik m. 5, 10) (10. DD. 11.11.1996 T. 1995/5361 E. 1996/7290 K.) (8. DD. 17.10.1991 T. 1991/788 E. 1991/1657 K.) (8. DD. 28.06.1990 T. 1990/981 E. 1990/812 K.) (8. DD. 15.04.2004 T. 2004/672 E. 2004/1829 K.) (8. DD. 20.12.2004 T. 2004/1274 E. 2004/4987 K.) (DİDDK 22.11.2007 T. 2004/753 E. 2007/2323 K.)

Davacı, 18.07.2013 tarihinde Of Asliye Hukuk Mahkemesinde, 25.07.2013 tarihinde AYİMde kayda geçen dava dilekçesinde özetle, görev yaptığı Çaykara Askerlik Şube Başkanlığının kapatılması üzerine 15.06.2012 tarihinde atama istek formunda belirttiği tercihleri dışında Of Askerlik Şube Başkanlığı emrine atamasının yapıldığım, işlemin iptaline yönelik açtığı dava üzerine AYİM 2.D.nin 08.05.2013 tarih ve E.2012/914-K.2013/573 sayılı kararı ile söz konusu atama işleminin iptaline karar verildiğini, sözkonusu atama işlemi nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını belirterek, zararlarının tazmini amacıyla 5.000,00 TL. maddi, 6.645,00 TL. manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, 18.11.2009 tarihinden itibaren Trabzon Çaykara Askerlik Şubesi Başkanlığı emrinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacının Çaykara Askerlik Şube Başkanlığının kapatılması üzerine 15.06.2012 tarihinde atama istek formunda belirttiği tercihleri dışında Of Askerlik Şube Başkanlığı emrine atamasının yapıldığı, işlemin iptaline yönelik açtığı dava üzerine AYİM 2.D.nin 08.05.2013 tarih ve E.2012/914-K.2013/573 sayılı kararı ile söz konusu atama işleminin iptaline karar verildiği ve iptal kararı üzerine davalı idarece davacının atamasının Tarsus Askerlik Şube Başkanlığı emrine yapıldığı, müteakiben davacının iptal edilen idari işleme dayalı maddi-manevi tazminat istemiyle AYİMde bu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır.

Davacı, 1602 sayılı Kanunun 42nci maddesinde idari işlemlerden doğan tam yargı davaları için öngörülen dört yöntemden, iptal davası sonunda verilen kararı takiben tam yargı davası açma yolunu tercih etmiştir.

İdare hukuku ilkelerine ve T.C. Anayasasının 125inci maddesine göre, idare kendi eylem işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş, bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru, isterse kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için, bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan işlem veya eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması, zarar ile işlem veya eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur. Maddi olguda bu koşullardan birinin yokluğu idarenin tazminle sorumlu tutulma yükümlülüğünü kaldırır. Ortada bir zarar yoksa veya meydana gelen zarar idari eylem ve işlemden doğmamış ise, zarar ile idari işlem ve eylem arasında uygun bir nedensellik bağı kurulamıyorsa idarenin tazmin sorumluluğundan söz edilemez.

İdarenin kusurlu sorumluluk ilkesine dayanarak tazmin borcunun doğabilmesi için açık ve ağır bir hizmet kusurunun bulunması gerekir. İdarenin hatalı bir işlem yapması, hizmet kusurunun varlığını akla getirir ise de, bir idari işlemin yargı mercilerince iptal edilmiş olması her halükarda idarenin sorumluluğunu ve tazminat ödenmesini gerektirmemektedir. Zira, kamu hukuku alanındaki kusurun özel hukuk alanındaki kusurdan farklı olarak nesnel nitelikli olduğu ve "kasıt", "ağır kusur" gibi öznel öğelere dayandığı doktrinde ve idare hukukuna ilişkin içtihatlarda kabul edilmektedir. İdari işlemden dolayı idarenin sorumluğunu kabul edebilmek için işlemdeki sakatlığın ağır olması ve sakatlığın idareye yüklenebilir ağır bir hizmet kusuru teşkil etmesi gerekmektedir.

Türk İdare Hukuku Öğretisi'nde hukuka aykırı bir işlemin genel olarak idari kusur (hizmet kusuru) teşkil edeceği, ancak hukuka aykırılıktan doğan her hizmet kusurunun her zaman idarenin sorumluluğunu gerektirmediği benimsenmiştir. (Bknz.Prof. Dr.A.Şerel GÖZÜBUYÜK-Prof.Dr.Tekin AKILLİOĞLU Yönetim Hukuku 5 nci Baskı, Sayfa 276-277, Tuncay ARMAĞAN İdarenin Sorumluluğu ve Tam Yargı Davaları 1 nci Baskı, Sayfa 68-69)
Nitekim, idari yargı içtihatlarında, bir idari işlem nedeniyle idarenin kusurlu sorumluğunun oluşabilmesi için "ağır (açık) kusur"un gerekli olduğu, "içtihada mütehammil", "içtihat hatası", "takdirde hata" ve her idarenin yapabileceği doğal ve olağan beşeri hatalardan dolayı tazminata hükmedilmeyeceği kabul görmektedir.

Bir idari işlemin yasalara ve hukuka aykırılığı kural olarak hizmet kusuru sayılmakta ise de, her hizmet kusurunun tazminat sorumluluğuna yol açmayacağı da idare hukuki ilkelerindendir. İdari işlemlerin iptalini gerektiren nedenlerle hizmet kusurunu doğuran