(2709 S. K. m. 90) (1602 S. K. m. 29, 45, 52, 66) (2577 S. K. m. 49) (1086 S. K. m. 442) (AYİM 07.02.1977 T. 1976/2 E. 1977/2 K.)

Davacı vekili, 27.12.2013 tarihinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi'nde, 03.01.2014 tarihinde de Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nde kayda geçen karar düzeltme istemini içeren dilekçesinde özetle, 1602 sayılı Kanun'un 66'ncı maddesinin birinci fıkrasında, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Daireleri ile Daireler Kurulu tarafından verilen kararlara karşı bir defaya mahsus olmak üzere kararın düzeltilmesi yoluna gidilebileceği hükmünün yazılı olduğunu, karar düzeltilmesi istemleri yönünden kanunla getirilmek istenen sınırın, ancak tarafları, konusu ve hukuki nedeni ya da nedenleri aynı olan kararlar yönünden geçerli olacağının söylenebileceğini, AYİM Genel Kurulu'nun içtihatların birleştirilmesine ilişkin 07.02.1977 gün ve 1976/2 Esas, 1977/2 Karar sayılı kararının da bu doğrultuda verilmiş bir karar olduğunu, aynı davanın yargılama süreci içinde geçirdiği merhaleler itibariyle verilen, birbirinden ayrı ve bağımsız hukuki varlığa sahip bulunan kararlar yönünden aynı sınırlamanın geçerli olacağının kabul edilmesinin kanunun lafzı ve ruhuyla bağdaştırılmayacağını, bu nedenle AYİM 1 'inci Dairesinin iki kararı da bu mahiyette olduğundan karar düzeltme taleplerinin esastan incelenmesini talep ettiklerini, ilk karar olan AYİM 1'inci Dairesinin 21.05.2013 gün ve 2012/1153 Esas, 2013/601 Karar sayılı kararında 1602 sayılı Kanun'un 66'ncı maddesinde sınırlı olarak sayılan hususlara aykırılık bulunmadığını, kararın esasına etkili olan iddia ve itirazların tümünün gerekçeli olarak incelendiğini ve sonuca bağlandığını, kararda birbirine aykırı herhangi bir hüküm bulunmadığını, kararın usul ve yasaya aykırı herhangi bir yönünün de bulunmadığını, hal böyle iken, sadece mahkeme heyetindeki değişiklikler sonucu aynı belge ve delillerin bu kez farklı hukuki nedenlere dayalı yoruma tabi tutularak bambaşka bir karar verilmesinin, idare karşısında vatandaşın hukuki güvenliği ilkesinin ihlali anlamına geleceğini ve hiçbir hukuk devletinde bu durumun kabul edilemeyeceğini, gerek ilk kararda gerekse karar düzeltilmesi taleplerine konu olan ikinci kararda, 1602 sayılı Kanun'un 52'nci maddesi kapsamında taraflarından incelenmeyen bir takım gizli belgelerin hükme esas alındığını, her ne kadar taraflarından incelenmeyen bu gizli belgelerin adil yargılanma hakkının unsurlarından biri olan silahların eşitliği ilkesini ihlal etmiş olsa da, ilk kararda bu nitelikteki belgelerin, çağdaş hukuk devleti ve evrensel hukuk ilkeleri çerçevesinde irdelenerek davalı idarenin işlemine esas alınmasının mutlak surette hukuka aykırı olacağı sonucuna varılarak davanın kabulüne karar verildiğini, aynı belgelerin bu kez heyetteki vaki değişmeler neticesinde tam tersi bir yorumla, evrensel hukuk değerleri hilafına davanın reddine karar verildiğini, bu kararla Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvurulara konu kararlarında da açık ve net olarak belirttiği üzere adil yargılanma ilkesinin ihlal edildiğini, hükme esas bu belgelerin taraflarından incelenmeden karar verilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu belirterek davalı idarenin karar düzeltilmesi isteminin kabulü ile davanın reddine dair AYİM 1'inci Dairesinin 12.11.2013 gün ve 2013/1118 Esas, 2013/1082 Karar sayılı kararının düzeltilmesine ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, 2003 yılında imzaladığı 9 yıllık sözleşmeye istinaden 30.08.2003 tarihinde P. Astsb. Çvş. nasbedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinde (Hv.K.K.lığı bünyesinde) sözleşmeli astsubay statüsünde görev yapmaya başlayan davacının, 9 yıllık sözleşme süresi sonunda Hv.K.K.lığının 05.06.2012 tarihli ve 2003 Devresi Sözleşmeli Subay ve Astsubayların İşlemleri konulu emriyle sözleşmesinin yenilenmemesi ve sözleşmesinin yenilenmemesine dair bu emrin 25.07.2012 tarihinde davacıya tebliği üzerine vekili aracılığıyla astsubay sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin iptali ve statü dışında geçen sürelere ilişkin aylıkların hak ediş tarihlerinden ödeme tarihine kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi ile açılan dava neticesinde AYİM l'inci Dairesinin 21.05.2013 gün ve 2012/1153 Esas, 2013/601 Karar sayılı kararı ile davacı hakkında tesis edilen astsubay sözleşmesinin yenilenmemesi işlemi hukuka aykırı bulunarak iptaline ve davacının statü dışında geçirdiği sürelere ilişkin özlük haklarının hak ediş tarihlerinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine oyçokluğu ile karar verildiği, bu kararın davacı vekiline 17.06.2013 tarihinde ve davalı idareye de 12.06.2013 tarihinde tebliğini müteakip davalı idarece 25.06.2013 tarihinde bu karara karşı karar düzeltilmesi isteminde bulunulması üzerine, AYİM l'inci Dairesinin 12.11.2013 gün ve 2013/1118 Esas, 2013/1082 Karar sayılı kararı ile davalı idarenin karar düzeltilmesi isteminin kabulüne ve davanın reddine oyçokluğu ile karar verildiği, bu kararın davalı idareye 06.12.2013 tarihinde, davacı vekiline de 16.12.2013 tarihinde tebliğini müteakip bu karara karşı davacı vekilince 27.12.2013 tarihinde kayda giren dilekçe ile karar düzeltme isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.

1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun, 66ncı maddesi, "Daireler ile Daireler Kurulundan verilen kararlar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere, ilamın tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde aşağıda yazılı sebepler dolayısiyle kararın düzeltilmesi istenebilir.

a) Kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda karşılanmamış olması,

b) Bir ilamda birbirine aykırı hükümler bulunması,

c) Kararın usul ve kanuna aykırı bulunması,

Kanunun 45 inci maddesine göre verilen kararların düzeltilmesi işlemi kabul edilerek davaya yeniden bakılması ve esas hakkında karar verilmesi halinde de karar düzeltilmesi isteminde bulunulabilir.

Daireler ile Daireler Kurulu, kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle bağlıdır." hükmüne,

"Genel Kurulun görevleri" başlıklı 29'uncu maddesi de, "Genel Kurul, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanının çağrısı üzerine toplanır. Görevleri şunlardır:

a) (Mülga: 25/12/1981 - 2568/5 md.)

b) Gerektiğinde uyuşmazlık mahkemesine üye seçmek,

c) Yüksek Disiplin Kurulu kararlarına karşı yapılan itirazları incelemek ve karara bağlamak,

d) Dairelerin veya Daireler Kurulunun kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli sayıldığı takdirde, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi incelemek ve gerektiğinde, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar vermek.

İçtihatların birleştirilmesi veya birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi, Başkan, konu ile ilgili daire ve Başsavcı tarafından istenebilir.

İçtihatları birleştirme kararları gönderildikleri tarihten itibaren 30 gün içinde Resmi Gazete'de yayınlanır.

Bu kararlara Askeri Yüksek İdare Mahkemesi organları ve idare uymak zorundadır.

e) 91 inci maddede yazılı içtüzüğü yapmak,

f) Kanunlarda gösterilen diğer görevleri yapmak,

g) 18'inci maddenin 2 nci fıkrasının dördüncü cümlesindeki görevi yerine getirmek." hükmüne amirdir.

Yukarıda belirtilen 1602 sayılı Kanun'un 66ncı maddesinde, AYİM Daireleri ve Daireler Kurulunca verilen kararlar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere karar düzeltme yoluna gidilebileceği belirtilmiş ve AYİM Genel Kurulu'nun 07.02.1977 gün ve 1976/2 Esas, 1977/2 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da, özetle, "...Karar düzeltme yoluyla düzeltilen kararın yeni bir karar, yeni bir ilam olarak kabulü kanun yolunda fasit bir dairenin doğumuna neden olabileceğinden " ...Daire ve Daireler kurulundan verilen kararlar" ibaresine geniş bir yorum getirmek kanım koyucunun maksadını aşmaktadır. Özellikle kararı tesis edenle karar düzeltme istemini tetkik eden merci aynı olduğundan ve düzeltme istemi konusunu aynı mahiyetteki daire veya daireler kurulu kararı teşkil ettiğinden, düzeltme isteminin kabulü halinde tesis edilen kararı yeni bir karar olarak değil düzeltilen kararın yerini alan bir karar şeklinde yorumlayıp değerlendirmek gerekmektedir. 1602 sayılı AS. Yük. İd. Mah. K. 66/2. maddesinde yer alan .. kanunun 45'inci maddesine göre kararların düzeltilmesi işlemi kabul edilerek davaya yeniden bakılması ve esas hakkında karar verilmesi halinde de karar düzeltilmesi isteminde bulunulabilir." biçimindeki istisnai hükümde karar düzeltme yoluna bir defa gelinebileceği ilkesini doğrulamaktadır. " şeklinde gerekçeye yer vermek suretiyle karar düzeltmeye bir defaya mahsus olmak üzere gelinebileceği belirtilerek aykırı içtihatların bu yönde birleştirilmesine karar verilmiştir.

1602 sayılı Kanun'un 66ncı maddesindeki, AYİM Daireleri ve Daireler Kurulunca verilen kararlar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere karar düzeltme yoluna gidilebileceği yönündeki yasal düzenlemesinin, AYİM Daireleri ve Daireler Kurulunca verilen kararlar hakkında davacı veya davalıdan herhangi biri tarafından karar düzeltilmesi yoluna başvurulması ve bu talep hakkında karar verilmesinden sonra aynı tarafın veya diğer tarafın karar düzeltme yoluna başvuramayacağı şeklinde sonuç doğuracak şekilde yorumlanarak aykırı içtihatların bu yönde birleştirilmesine dair AYİM Genel Kurulu'nun 07.02.1977 gün ve 1976/2 Esas, 1977/2 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararının, 1602 sayılı Kanun'un 29'uncu maddesi kapsamında değiştirilmesi için AYİM Genel Kurulu'na başvurulmasının gerekip gerekmediği hususunda yapılan değerlendirme sonucunda, AYİM Genel Kurulu'nun 07.02.1977 gün ve 1976/2 Esas, 1977/2 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararı gerekçesinde belirtilen hususlar dikkate alındığında, 1602 sayılı Kanun'un 66ncı maddesindeki, AYİM Daireleri ve Daireler Kurulunca verilen kararlar hakkında bir defaya mahsus" olmak üzere karar düzeltme yoluna gidilebileceği yönündeki yasal düzenlemesinin, AYİM Daireleri ve Daireler Kurulunca verilen kararlar hakkında davacı veya davalıdan herhangi biri tarafından karar düzeltilmesi yoluna başvurulması ve bu talep hakkında karar verilmesinden sonra aynı tarafın veya diğ er tarafın karar düzeltme yoluna başvuramayacağı şeklinde yorumlanması gerektiği değerlendirildiğinden ve AYİM Genel Kurulu'nun 07.02.1977 gün ve 1976/2 Esas, 1977/2 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararı da bu yönde olduğundan, anılan içtihadı birleştirme kararının değiştirilmesi için AYİM Genel Kurulu'na başvurulmasına gerek görülmemiştir.

Kanun'un açık düzenlemesi ve AYİM Genel Kurulu'nun bağlayıcı nitelikteki yukarıda belirtilen içtihadı karşısında, astsubay sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin iptali ve statü dışında geçen sürelere ilişkin aylıkların hak ediş tarihlerinden ödeme tarihine kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi ile davacı tarafından açılan dava neticesinde verilen karara karşı davalı idarece karar düzeltme yoluna gelinerek bu yolun tüketilmiş olması nedeniyle, bu kez davacı vekilinin talebine bağlı olsa bile, sonuçta ikinci kez karar düzeltme yoluna gidilmesi mümkün olmadığından, mükerrer karar düzeltme talebinin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle,

Davacı vekilinin karar düzeltme isteminin incelenmeksizin REDDİNE,

15 NİSAN 2014 tarihinde Başkan Hâk.Alb.Dr. Celal IŞIKLARın karşı oyu ve OYÇOKLUĞU ile karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

I. BİRLEŞTİRİLMİŞ İÇTİHAT, ZAMANLA DEĞİŞEN VE GELİŞEN HÂL VE ŞARTLARA UYGUNLUK GÖSTERMEDİĞİ TAKDİRDE DEĞİŞTİRİLEBİLİR

Kural olarak, mevcut bir içtihatları birleştirme kararından (İBK) her ne sebeple ve suretle olursa olsun, -yeni bir içtihatları birleştirme yoluyla değiştirilmedikçe- kendiliğinden dönülemeyeceğinden bağlayıcılığı devam eder. Ancak, şartların değişmesi ve farklı bir görüşün yüksek mahkemeyi kendini kabule zorlaması (Mukbil ÖZYÖRÜK, İdare Hukuku Dersleri, Ankara 1973, s. 177, Ali Cavit ZEYBEK, Yargı İçtihatlarının Hukuk Kaynağı Olarak Değeri ve Yeri, DD, s.68-69, s. 104) veya birleştirme esnasında öngörülmeyen maddi ve hukuki sa