(5271 S. K. m. 74, 101, 149, 150, 156, 204, 244, 247) (ANY. MAH. 17.01.2013 T. 2012/80 E. 2013/16 K.)

Daire ile Başsavcılık arasında itiraza konu olan uyuşmazlık, Avukat H. A.nın müdafilik görevinin uyarlama yargılamasında devam edip etmediği ve bu kapsamda uyarlama hükmünü temyiz etme hakkı olup olmadığına yöneliktir.

Daire, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 7nci maddesi uyarınca, kovuşturma evresinde görevlendirilen zorunlu müdafinin görevinin hükmün kesinleşmesi ile sona erdiğini, bundan sonra müdafilik veya vekalet ilişkisi olduğunu ortaya koyan bir sözleşme bulunmadığından, Av. H. A.nın müdafi olarak kabul edilemeyeceğinden temyiz davası açma hakkı olmadığına karar vermişken,

Başsavcılık, uyarlama yargılamasına katılmayan ve hakkında daha önce verilen mahkumiyet hükümleri sadece müdafii tarafından temyiz edilen hükümlünün, son hükme ilişkin gerekçeli kararda müdafii bulunduğu belirtildiğinden uyarlama hükmünü de müdafinin temyiz edeceği düşüncesiyle hareket edip hükmü temyiz etmemiş olabileceği, bu nedenle savunma hakkının kısıtlanmaması bakımından, müdafinin temyiz isteminin incelenmesi gerektiğini ileri sürerek, Daire kararına itiraz etmiştir.

Müdafi görevlendirilmesine ilişkin yasal düzenlemeler incelendiğinde,

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Şüphelinin veya sanığın müdafi seçimi başlıklı 149uncu maddesinde, şüpheli veya sanığın soruşturmanın her aşamasında müdafinin yardımından yararlanabileceği,

Müdafiin görevlendirilmesi başlıklı 150nci maddesinde, şüpheli veya sanığın müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan etmesi ve istemesi halinde bir müdafi görevlendirileceği, müdafii bulunmayan şüpheli ve sanığın, çocuk, kendisini savunmayacak derecede malul, sağır ve dilsiz olması halinde veya alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda istemi olmaksızın müdafi görevlendirileceği, zorunlu müdafilikle ilgili hususların çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği,

Müdafiin görevlendirilmesinde usul başlıklı 156ncı maddesinde, 150nci maddede yazılı olan hallerde, müdafiin, soruşturma evresinde, ifadeyi alan merciin veya sorguyu yapan hakimin, kovuşturma evresinde, mahkemenin istemi üzerine ilgili yer barosu tarafından görevlendirileceği, şüpheli veya sanığın kendisinin sonradan müdafi seçmesi halinde, baro tarafından görevlendirilen avukatın görevinin sona ereceği, düzenlenmiştir.

Bu düzenlemelerden başka, CMKnın 101/3üncü maddesi uyarınca, tutuklama istenildiğinde, şüpheli veya sanığın, kendisinin seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin yardımından yararlanması zorunlu bulunmaktadır.

Maddenin gerekçesinde: ...Tutuklama kararının verilebilmesi için şüpheli veya sanığın, kendileri tarafından atanmış avukatları yoksa yetkili merci adı geçenlere bir avukatın yardımından yararlanmaları gerektiğini hatırlatacak ve baro tarafından seçilmiş bir avukat, tutuklama duruşmasında mutlaka hazır bulundurulacaktır... denilmektedir.

CMKnın 101/3üncü maddesinde düzenlenen tutuklama kararlarının söz konusu olması hali dışında, CMKnın 74/2, 204, 244/4 ve 247/4üncü maddelerinde, gözlem altına alma, duruşmanın düzen ve disiplinini bozduğu için sanığın dışarı çıkarılması, gaiplerin ve kaçakların yargılanmaları hallerinde zorunlu müdafi görevlendirilmesi düzenlenmiş bulunmaktadır.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler kapsamında, şüpheli veya sanığın müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan etmesi ve istemesi halinde bir müdafi görevlendirilmesi