(5237 S. K. m. 7, 58, 62) (1632 S. K. m. 42, 66) (5275 S. K. m. 107, 108) (5252 S. K. m. 9)

Daire ile Başsavcılık arasında ortaya çıkan ve Daireler Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, Askeri Mahkemece lehe kanun değerlendirmesi amacıyla yapılmış olan uyarlama yargılaması sonucunda tesis olunan hükümlerin, yeni bir mahkûmiyet hükmü niteliğinde olup olmadığına ve bu bağlamda, son hükümde usule aykırılık bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Daire, asıl olan kısa kararda (hüküm fıkrasında) önceki hükümlerin uyarlandığından bahsedilmeksizin, önceki kesinleşmiş hükümlerden bağımsız olarak ikinci birer hüküm kurulduğu izlenimi verecek ve infazda karışıklığa yol açacak şekilde hüküm fıkraları yazılması hukuka aykırılık teşkil ettiğinden, lehe kanun değerlendirmesine ilişkin hükümlerin öncelikle bu usule aykırılık nedeniyle ayrı ayrı bozulması gerektiğini kabul ederken,

Başsavcılık, Askeri Mahkemece, kısa karar içerisinde dahi hükümlü tabirinin kullanılmış olması ve gerekçeli karar içerisinde önceki hükme gerekli atıflar da yapılmak suretiyle sadece lehe kanun değerlendirmesinin irdelenmesi gerektiği nedenleriyle, önceki kesinleşmiş hükümlerden bağımsız olarak ikinci birer hüküm kurulduğu izleniminin doğmadığını ve infazda karışıklığa yol açacak şekilde hüküm fıkraları oluşturulmadığını, ileri sürerek Daire kararına itiraz etmiştir.

Uyum ve kararlılık gösteren Askeri Yargıtay ve Yargıtay kararlarında benimsenip, vurgulandığı gibi, kesinleşmiş mahkûmiyet hükmünde değişiklik (uyarlama) yargılaması, asıl ceza yargılamasının bütünüyle sonuçlanıp, hükmün kesinleşmesinden sonra ve ancak infaz tamamlanmadan önce yürürlüğe giren bir ceza yasasının, kesinleşmiş mahkûmiyet hükmüne, dolayısıyla infaza etkisinin bulunup bulunmadığının saptanmasına ilişkin ve esas itibarıyla infazı ilgilendiren ve etkileyen bir yargılama faaliyetidir. Bu bağlamda, sonraki yasanın lehe sonuç doğurup doğurmadığının saptanması, lehe ise uygulanması ile sınırlı kendine özgü bir yargılamadır. Bu yargılamada asli ceza yargılaması sürecinde kesinleşmiş bulunan önceki kararın dışına çıkılamayacak, karardaki suça konu sabit eyleme uygulanması olanağı bulunan yeni yasadaki hükümler bütünüyle tatbik olunduktan sonra, yeni yasanın lehe sonuç doğurduğunun saptanması halinde, hükümlünün bu sonuçtan faydalanması için, infaza konu olabilecek nitelikte bir hüküm kurulmasıyla yetinilecek, aksi saptandığında ise Önceki hükümde değişikliğe yer olmadığına, başka bir ifade ile uyarlama davasının reddine karar verilmesi gerekecektir.

Önceki kesinleşmiş hükmü yeniden ele almaya olanak tanıyan bu istisnai yetki, hükmü veren hakim veya mahkemeye sadece lehe kanun konusuyla sınırlı bir uyarlama yetkisi vermekte, bu yolla gerek olağan gerekse olağanüstü kanun yolu denetimine konu olabilecek hukuka aykırılıkların giderilmesi mümkün görülmemektedir. Uyarlama yargısı için kesin hükmün yeniden ele alınmasına olanak tanıyan bir kanun hükmü bulunmadıkça, talep vukuunda hükme el atılması, kesin hüküm dokunulmazlığı ilkesi ile bağdaşmaz. Hükümlülerin hukuki durumlarının incelenmesi ve değerlendirilmesi işleminin uyarlama davası adı verilen tali davada ele alınmasının Ön şartı ise, lehe yasa değişikliğinin mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra gerçekleşmiş olmasıdır.

Sonraki kanunun lehe olup olmadığı konusunda yapılan yarg